Stichting Kennisalliantie Bedrijventerreinen Nederland (SKBN)

p/a Postbus 3240 5003 DE Tilburg

Stichting Kennisalliantie Bedrijventerreinen Nederland (SKBN)

Ontwikkeling en transfer van kennis omtrent bedrijventerreinen

Versnelling geothermie in Brabant

 

 

SKBN Academy: Industrieschap Plaspoelpolder

 

Het vliegwieleffect op de Plaspoelpolder

 

‘We schrijven 2040. Imposante structuren torenen boven de parkachtige setting uit, met als hoogtepunt de toren van het European Patent Office. De combinatie van stadslandbouw, groene gevels en daken en volwassen bomen maakt van de Plaspoelpolder een volwaardige Rijswijkse wijk.’ 

 

Het is een van de beginpassages in de onlangs door de gemeenteraad van Rijswijk vastgestelde Toekomstvisie voor de Plaspoelpolder. Niet veel verder gaat het nog over zelfrijdende shuttles, waterstofauto’s, markante architectuur, lichtgevende zwerfkeien, een strand en een pool of innovation.

 

De SKBN Academy arriveerde op woensdag 15 februari 2017 in Rijswijk bij een ontwikkelingsmaatschappij met durf, met ideeën en met een visie. Die visie moet alleen nog wel even gerealiseerd worden door het verantwoordelijke Industrieschap Plaspoelpolder (IPP) in samenwerking met de gemeente Rijswijk.

 

Casusinleiding

In de openingspresentatie van Joris Gerritsen [presentatie invoegen], projectleider Industrieschap Plaspoelpolder, wordt minder gerept over deze visie. Gerritsen is bezig met de praktijk van alledag. In mei 2016 kocht het IPP namelijk zes panden op een online veiling. De bedrijfs- en kantoorpanden daterend uit de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw zijn in erbarmelijke staat en staan nagenoeg allemaal leeg.

 

Met het verwerven van de panden heeft het IPP een eerste stap gezet om de regie over de herontwikkeling van dit gedeelte van de Plaspoelpolder op zich te nemen. Het streven is de opstallen op de locatie zo snel mogelijk te slopen en de locatie bouwrijp te maken. Dit met de gedachte de locatie te herontwikkelen tot een nieuw stukje Plaspoelpolder.

 

En dan niet zomaar een nieuw stukje met dertien in een dozijn kantoren. De hoop is een ontwikkeling op gang te brengen waarin vastgoedeigenaren en gebruikers in het (omliggende) gebied worden gestimuleerd om te investeren in de Plaspoelpolder.

 

Mooie ambitie, maar hoe krijg je dat voor elkaar? Welke ontwikkelingen wil je stimuleren? Hoe verwerk je duurzame ambities en hoe zorg je dat het complete gebied zich betrokken voelt bij de ontwikkelingen? Dit zijn de vragen die centraal stonden in deze tweede SKBN Academy in Rijswijk.

 

Expertsessies

Drie experts van adviesbureaus gingen twee uur lang met die vragen stoeien door dit onderwerp op te delen in drie punten:

 

·         Hoe creëer je een ecosysteem op de Plaspoelpolder?

o   Buck Consultants International, Sandra van Liere

 

·         Hoe breng je eigenaren/investeerders maximaal in positie om te investeren?

o   Stec Groep, Jasper Beekmans

 

·         Hoe breng je door herverkaveling een vliegwieleffect op gang?

o   Akro Consult, Paul van Dijk en Mariska van der Hee

 

 

De connectie met Shell

Buck Consultants International, Sandra van Liere

 

Als je gaat denken in ecosystemen kom je al snel uit bij de grote bedrijven op de Plaspoelpolder: Shell en het European Patent Office (na de Europese Commissie de grootste organisatie van Europa). Dit was de conclusie van Sandra van Liere en haar groep. ‘Dit zijn bedrijven met een potentiële magneetwerking, maar je bent afhankelijk van hun bereidheid en hun plannen voor de realisatie van een specifiek ecosysteem.’ En dat kan nog een lastige worden. ‘Shell heeft wel contact met de gemeente, maar die blijven erg naar binnen gericht’, aldus Gerritsen.

 

Wil je toch een aantrekkelijk ecosysteem maken, hoef je niet per se afhankelijk te zijn van grote bedrijven, stelt de groep. ‘Ook maandag kun je al aan de slag. Koppel grotere spelers in het gebied aan shared facilities die je zou kunnen realiseren op de kavels van de zes panden. Ook de koppeling met The Hague Security Delta waar Rijswijk officieus onderdeel van is, is een optie.’

 

Het potentieel van de al gevestigde ondernemers

Stec Groep, Jasper Beekmans

 

Beekmans hamert met zijn groep op het potentieel van de Plaspoelpolder. ‘De ervaring leert dat 30 tot 50% van de investeringskansen in een gebied ligt bij de huidige ondernemers.’ Het is dus van belang de huidige ondernemers optimaal comfort te bieden. ‘De mkb-er moet de Plaspoelpolder redden’, aldus Beekmans. ‘Het is een idee om een ondernemersfonds op te richten dat niet uit is op rendement, maar wel financiële slagkracht heeft om projecten een duwtje in de rug te geven waarnaar de gemaakte kosten later weer terugvloeien in het fonds.’ Uiteindelijk besluit Beekmans met een bekende wielerterm: ‘Parijs is nog ver.’

 

Bioscoop op de Plaspoelpolder

Akro Consult, Paul van Dijk en Mariska van der Hee 

 

Allereerst overhandigt Paul van Dijk grote complimenten voor het Industrieschap Plaspoelpolder namens zijn groep. ‘De Plaspoelpolder is van zo’n groot belang voor Rijswijk. De helft van de arbeidsplekken zit op dit bedrijventerrein. De investering van het Industrieschap is op het juiste moment gedaan, tegen een lage prijs hebben ze een groot blok in handen gekregen. Dat biedt speelruimte.’

 

Met die speelruimte wil Van Dijk gaan werken aan de schuifpuzzel. ‘Breng in kaart welke ondernemers investeringskansen zien, maar betrek ook de andere grondeigenaren in dit proces. Maak elkaar niet het leven zuur, want iedereen profiteert van goede ontwikkelingen. Uiteindelijk is de uitgangspositie fantastisch.’

 

Van Dijk wil ook nog wel een idee geven voor invulling van de vrijkomende kavels. ‘Rijswijk heeft geen bioscoop en dit is een functie die perfect te combineren is met werken. In de avond gaan mensen naar de bioscoop, overdag werken ze. Ideaal voor de beperkte parkeerruimte.’ Andere optie is de verkoop van het geheel als een landje, ‘als een showcase voor duurzaamheid en circulariteit bijvoorbeeld’.

 

Conclusie

Ideeën genoeg deze middag, maar in welke richting zal de Plaspoelpolder zich uiteindelijk ontwikkelen? Die vraag wordt niet beantwoord deze middag, maar de pitches bieden veel handvatten en denkrichtingen die de gemeente Rijswijk en het Industrieschap Plaspoelpolder graag gezamenlijk gaan uitzoeken. Gerritsen: ‘Ik ben erg geïnteresseerd in het opzetten van een ondernemersfonds en ook die schuifpuzzel is een mooie uitdaging. Nu is het belangrijk dat we in conclaaf gaan met de grondbezitter die nog een strookje land in bezit heeft om het gebied als geheel te kunnen ontwikkelen. Op de korte termijn is het vooral van belang dat de gebouwen gesloopt kunnen worden en de grond bouwrijp gemaakt wordt.’

 

Het is een eerste stap richting de toekomst voor de Plaspoelpolder. Een toekomst die wederom het best gevat kan worden in een citaat uit de Toekomstvisie.

 

‘Werken heeft hier nog steeds het primaat, maar dan wel op de wijze zoals Google dat al sinds jaar en dag toepast. Is de inspiratie even op, dan kan een partijtje ‘padel’, een ritje op de ‘Wave-070’ of een latte-macchiato de ‘bovenkamer’ weer opfrissen. Internationale studenten lopen hier massaal stage, bedrijven bieden ervaringsplekken aan voor speciale doelgroepen en bijzondere projecten plaatsen oude ambachten in een hi-tech-context.’

 

14-04-2016

Op de Innovation Expo in Amsterdam tekenden 16 Brabantse partners de Green Deal Geothermie Brabant met minister Kamp van Economische Zaken. De partners zijn niet alleen overheden, maar ook bedrijven die concreet met geothermie als duurzame energiebron aan de slag willen, én burgers die er straks gebruik van willen maken. Met de Green Deal zorgen de partners voor een kickstart voor maar liefst vijf concrete geothermieprojecten in Brabant.


 

Green Deal Geothermie Brabant: kennisontwikkeling en uitvoering
De Green Deal is ondertekend door Minister Kamp van EZ, Staatssecretaris Dijksma van I&M, de gemeenten Helmond, Tilburg, Breda en Someren, de provincie Noord-Brabant, Brabant Water, Energiefonds Brabant, Hydreco Geomec BV, marktpartijen (Agristo, Bavaria, Ennatuurlijk, Vlisco, Van Gog Kwekerijen, WoonPartners) en bewonersinitiatieven (Burgerinitiatief Helmond en Coöperatie Duurzame Energie Tilburg). 


Reden voor het sluiten van deze deal is met name het feit dat de ontwikkeling van geothermie te langzaam gaat om de doelstellingen van het Nationaal Energie Akkoord te realiseren. Projecten staan teveel op zichzelf en de ontwikkeling stagneert hierdoor. Bundeling van projecten biedt de beste slagingskans – die bundeling wordt nu gerealiseerd vanuit een nog op te richten entiteit: Geothermie Brabant BV (aandeelhouders: Hydreco Geomec en Energiefonds Brabant). Naast de realisatie van projecten richt de samenwerking zich ook op ontwikkeling van kennis en de communicatie met gebruikers, bewoners en afnemers.


Vijf projecten, concrete resultaten
Belangrijkste aspect van de Deal is de realisatie van vijf concrete geothermiebronnen/-projecten.
Daarvoor zijn op dit moment de volgende locaties in beeld:

  • Tilburg Noord (industrieterrein Vossenberg, specifiek Agristo)
  • Helmond (stadsverwarmingsnet en glastuinbouwbedrijf Van Gog)
  • Lieshout (bierbrouwerij Bavaria)
  • Asten/Someren (meer dan 300 ha glastuinbouw)
  • Amernet (En natuurlijk ziet geothermie als optie na stoppen afloop warmtelevering vanuit Amercentrale)

De doelstelling van de vijf projecten in meerledig:

  • Duurzame warmte voor in 1e fase 6500 woningen
  • Duurzame warmte voor 2 tuinders en 3 grootschalige productiebedrijven
  • De 5 projecten leveren minimaal 1,3 PJ op
  • Verwachte besparing van ruim twee miljoen ton CO2

Benodigde financiering € 100 miljoen
In totaal is een bedrag van ca. € 100 miljoen nodig voor de totale financiering van de vijf projecten. Om tot een geslaagde bundeling te komen is bij voorbaat gekeken naar een de optimale financieringsstructuur voor de vijf projecten tezamen. Daarvoor is allereerst een startkapitaal (Eigen Vermogen) nodig van € 10 miljoen. Hierover is in principe akkoord bereikt tussen Hydreco en Energiefonds Brabant (onderdeel van de BOM). Dit startkapitaal is een sterke basis om de financiering verder in te vullen met een achtergestelde lening van € 20 miljoen en € 70 miljoen projectfinanciering. Energiefonds Brabant zal dit proces coördineren


Ondertekening minister Kamp tijdens Innovation Expo
Tijdens de Innovation Expo in Amsterdam tekende minister Kamp in totaal 5 nieuwe Green Deals en 1 City Deal; de Green Deal Geothermie Brabant was er daar één van. Namens de gezamenlijke Brabantse partijen tekende wethouder Paul Smeulders van de gemeente Helmond de deal met de minister. Na tekening van de deal gaat de uitvoering gecoördineerd worden door de Geothermie Brabant BV, met het Energiefonds Brabant en Hydreco als aandeelhouders.

Geothermie: energie uit de aarde
De warmte uit de aarde wordt in steeds meer landen gebruikt als duurzame energie. Ook in Nederland is geothermie bezig aan een opmars. Geothermie wordt veelal gebruikt voor het oppompen van warm water om kassen te verwarmen of ingezet in een productieomgeving. Om dit water op te kunnen pompen worden er twee putten geboord. Het warme water komt naar boven via een productieput, verwarmt via bovengrondse verwarmingsbuizen kassen, huizen of fabrieken, en gaat via een put weer terug de ondergrond in, zodat de grondwaterdruk gelijk blijft.


<< Terug

SKBN bestaat uit de volgende participanten: