Stichting Kennisalliantie Bedrijventerreinen Nederland (SKBN)

p/a Postbus 3240 5003 DE Tilburg

Stichting Kennisalliantie Bedrijventerreinen Nederland (SKBN)

Ontwikkeling en transfer van kennis omtrent bedrijventerreinen

Zelfreflectie na studiereis Lille-Vilvoorde-Luik

 

 

SKBN Academy: Industrieschap Plaspoelpolder

 

Het vliegwieleffect op de Plaspoelpolder

 

‘We schrijven 2040. Imposante structuren torenen boven de parkachtige setting uit, met als hoogtepunt de toren van het European Patent Office. De combinatie van stadslandbouw, groene gevels en daken en volwassen bomen maakt van de Plaspoelpolder een volwaardige Rijswijkse wijk.’ 

 

Het is een van de beginpassages in de onlangs door de gemeenteraad van Rijswijk vastgestelde Toekomstvisie voor de Plaspoelpolder. Niet veel verder gaat het nog over zelfrijdende shuttles, waterstofauto’s, markante architectuur, lichtgevende zwerfkeien, een strand en een pool of innovation.

 

De SKBN Academy arriveerde op woensdag 15 februari 2017 in Rijswijk bij een ontwikkelingsmaatschappij met durf, met ideeën en met een visie. Die visie moet alleen nog wel even gerealiseerd worden door het verantwoordelijke Industrieschap Plaspoelpolder (IPP) in samenwerking met de gemeente Rijswijk.

 

Casusinleiding

In de openingspresentatie van Joris Gerritsen [presentatie invoegen], projectleider Industrieschap Plaspoelpolder, wordt minder gerept over deze visie. Gerritsen is bezig met de praktijk van alledag. In mei 2016 kocht het IPP namelijk zes panden op een online veiling. De bedrijfs- en kantoorpanden daterend uit de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw zijn in erbarmelijke staat en staan nagenoeg allemaal leeg.

 

Met het verwerven van de panden heeft het IPP een eerste stap gezet om de regie over de herontwikkeling van dit gedeelte van de Plaspoelpolder op zich te nemen. Het streven is de opstallen op de locatie zo snel mogelijk te slopen en de locatie bouwrijp te maken. Dit met de gedachte de locatie te herontwikkelen tot een nieuw stukje Plaspoelpolder.

 

En dan niet zomaar een nieuw stukje met dertien in een dozijn kantoren. De hoop is een ontwikkeling op gang te brengen waarin vastgoedeigenaren en gebruikers in het (omliggende) gebied worden gestimuleerd om te investeren in de Plaspoelpolder.

 

Mooie ambitie, maar hoe krijg je dat voor elkaar? Welke ontwikkelingen wil je stimuleren? Hoe verwerk je duurzame ambities en hoe zorg je dat het complete gebied zich betrokken voelt bij de ontwikkelingen? Dit zijn de vragen die centraal stonden in deze tweede SKBN Academy in Rijswijk.

 

Expertsessies

Drie experts van adviesbureaus gingen twee uur lang met die vragen stoeien door dit onderwerp op te delen in drie punten:

 

·         Hoe creëer je een ecosysteem op de Plaspoelpolder?

o   Buck Consultants International, Sandra van Liere

 

·         Hoe breng je eigenaren/investeerders maximaal in positie om te investeren?

o   Stec Groep, Jasper Beekmans

 

·         Hoe breng je door herverkaveling een vliegwieleffect op gang?

o   Akro Consult, Paul van Dijk en Mariska van der Hee

 

 

De connectie met Shell

Buck Consultants International, Sandra van Liere

 

Als je gaat denken in ecosystemen kom je al snel uit bij de grote bedrijven op de Plaspoelpolder: Shell en het European Patent Office (na de Europese Commissie de grootste organisatie van Europa). Dit was de conclusie van Sandra van Liere en haar groep. ‘Dit zijn bedrijven met een potentiële magneetwerking, maar je bent afhankelijk van hun bereidheid en hun plannen voor de realisatie van een specifiek ecosysteem.’ En dat kan nog een lastige worden. ‘Shell heeft wel contact met de gemeente, maar die blijven erg naar binnen gericht’, aldus Gerritsen.

 

Wil je toch een aantrekkelijk ecosysteem maken, hoef je niet per se afhankelijk te zijn van grote bedrijven, stelt de groep. ‘Ook maandag kun je al aan de slag. Koppel grotere spelers in het gebied aan shared facilities die je zou kunnen realiseren op de kavels van de zes panden. Ook de koppeling met The Hague Security Delta waar Rijswijk officieus onderdeel van is, is een optie.’

 

Het potentieel van de al gevestigde ondernemers

Stec Groep, Jasper Beekmans

 

Beekmans hamert met zijn groep op het potentieel van de Plaspoelpolder. ‘De ervaring leert dat 30 tot 50% van de investeringskansen in een gebied ligt bij de huidige ondernemers.’ Het is dus van belang de huidige ondernemers optimaal comfort te bieden. ‘De mkb-er moet de Plaspoelpolder redden’, aldus Beekmans. ‘Het is een idee om een ondernemersfonds op te richten dat niet uit is op rendement, maar wel financiële slagkracht heeft om projecten een duwtje in de rug te geven waarnaar de gemaakte kosten later weer terugvloeien in het fonds.’ Uiteindelijk besluit Beekmans met een bekende wielerterm: ‘Parijs is nog ver.’

 

Bioscoop op de Plaspoelpolder

Akro Consult, Paul van Dijk en Mariska van der Hee 

 

Allereerst overhandigt Paul van Dijk grote complimenten voor het Industrieschap Plaspoelpolder namens zijn groep. ‘De Plaspoelpolder is van zo’n groot belang voor Rijswijk. De helft van de arbeidsplekken zit op dit bedrijventerrein. De investering van het Industrieschap is op het juiste moment gedaan, tegen een lage prijs hebben ze een groot blok in handen gekregen. Dat biedt speelruimte.’

 

Met die speelruimte wil Van Dijk gaan werken aan de schuifpuzzel. ‘Breng in kaart welke ondernemers investeringskansen zien, maar betrek ook de andere grondeigenaren in dit proces. Maak elkaar niet het leven zuur, want iedereen profiteert van goede ontwikkelingen. Uiteindelijk is de uitgangspositie fantastisch.’

 

Van Dijk wil ook nog wel een idee geven voor invulling van de vrijkomende kavels. ‘Rijswijk heeft geen bioscoop en dit is een functie die perfect te combineren is met werken. In de avond gaan mensen naar de bioscoop, overdag werken ze. Ideaal voor de beperkte parkeerruimte.’ Andere optie is de verkoop van het geheel als een landje, ‘als een showcase voor duurzaamheid en circulariteit bijvoorbeeld’.

 

Conclusie

Ideeën genoeg deze middag, maar in welke richting zal de Plaspoelpolder zich uiteindelijk ontwikkelen? Die vraag wordt niet beantwoord deze middag, maar de pitches bieden veel handvatten en denkrichtingen die de gemeente Rijswijk en het Industrieschap Plaspoelpolder graag gezamenlijk gaan uitzoeken. Gerritsen: ‘Ik ben erg geïnteresseerd in het opzetten van een ondernemersfonds en ook die schuifpuzzel is een mooie uitdaging. Nu is het belangrijk dat we in conclaaf gaan met de grondbezitter die nog een strookje land in bezit heeft om het gebied als geheel te kunnen ontwikkelen. Op de korte termijn is het vooral van belang dat de gebouwen gesloopt kunnen worden en de grond bouwrijp gemaakt wordt.’

 

Het is een eerste stap richting de toekomst voor de Plaspoelpolder. Een toekomst die wederom het best gevat kan worden in een citaat uit de Toekomstvisie.

 

‘Werken heeft hier nog steeds het primaat, maar dan wel op de wijze zoals Google dat al sinds jaar en dag toepast. Is de inspiratie even op, dan kan een partijtje ‘padel’, een ritje op de ‘Wave-070’ of een latte-macchiato de ‘bovenkamer’ weer opfrissen. Internationale studenten lopen hier massaal stage, bedrijven bieden ervaringsplekken aan voor speciale doelgroepen en bijzondere projecten plaatsen oude ambachten in een hi-tech-context.’

 

07-05-2014

We zien ons in Nederland graag als het middelpunt van de wereld. Dé logistieke hotspot van Europa zijn we toch op zijn mínst, vinden we zelf. Als de studiereis van de SKBN naar Lille, Brussel en Luik één ding leerde, was het dat dat niet vanzelfsprekend is. De concurrentie ligt letterlijk om de hoek op de loer.

 

Van 23 tot en met 25 april 2014 bracht een groep van circa 40 vertegenwoordigers van Nederlandse ontwikkelingsmaatschappijen, gemeenten en provincies een bezoek aan onze zuiderburen. Achtereenvolgens werden de regio's Lille, Vilvoorde en Luik bezocht.

 

Voor een korte video-impressie gemaakt door Lille's Agency klik hier.

 

Lille

Lille is de vierde regio van Frankrijk en is via de TGV verbonden met het noorden (met ons dus), maar ook met het zuiden, oosten én westen. Een bezoek aan Lille Euratechnologies, een incubator met de focus op onder andere technologie en logistiek leerde dat we een goede incubator ruimte, geld, netwerk en coaching biedt. De bedrijven die op Euratechnologies worden gekweekt, vinden hun plek elders in Lille. Om die reden investeert de gemeente Lille ook in het project. Het succes van Euratechnologies werd dan ook gemeten in het aantal doorgroeiers dat het voortbrengt.

 

Hypermarchés zijn passé

Onze gastvrouw van de middag, Sophie Decoster, Directrice du Développement bij Lille’s agency, regelde belangeloos het middagprogramma, de sprekers en het bezoek aan de Nederlandse consul. Frankrijk mag dan het land zijn waar de hypermarché is uitgevonden, het is ook het land waar het steeds slechter gaat met die megasupermarkten. Daarom maakte we kennis met supermarkt-drive-in Chronodrive. Bij de Chronodrive staat de thuis bestellende klant centraal en is het proces zo ingericht dat die binnen een dag zijn boodschappen kan afhalen. Om die reden ligt de Chronodrive ook dicht bij woongebieden, zodat er massa is en het op de route van werk naar huis ligt.

 

‘Wie niet aan tafel zit, staat op het menu’

‘Wie niet aan tafel zit, staat op het menu’, zo stelde beroepslobbyist Friso Coppes het een dag later. En, zo hoorden we in zijn verhaal, Nederland staat regelmatig op het menu. Wie dat wil voorkomen, moet erbij zijn. Dat is helemaal niet zo heel lastig. Brusselse ambtenaren en bestuurders zijn goed bereikbaar en staan zeer open voor het gesprek. Het is ook nodig, want de wetgeving vanuit Brussel heeft grote gevolgen. 

 

Niets is vanzelfsprekend

Vervolgens was er een lezing over de strategie van UPS in Europa. Opvallend was de grote hoeveelheid toegevoegde waarde die het bedrijf toevoegt aan logistiek. Het bedrijf verdient niet aan het leveren van pakjes, maar aan alles eromheen. Aan onderhoud van laptops, terugroepacties, in elkaar zetten van eenvoudige producten. Dat gebeurt onder andere in Venlo en Roermond, waar UPS belangrijke vestigingen heeft. Omdat UPS flexibel wil zijn en daarvoor massa nodig heeft, vestigt het zich niet overal waar de klant dat wil. Locatiekeuze blijkt een boeiend spel tussen klant en UPS.

 

Luik is booming

Onze gastvrouw Laurence Slangen, Projectmanager bij regionale ontwikkelingsmaatschappij SPI+, ving ons op bij het stille vliegveld van Luik. Volgens Slangen hadden we onze excursie beter ’s nachts kunnen houden, want dan is het er een drukte van belang. Luik is de belangrijkste luchthaven van West-Europa voor levende dieren, planten, bloemen en groenten en bedient daarmee de hele regio.

 

Met Slangen gingen we daarna in discussie over de concurrentiekracht van de Luikse regio. Waar veel Nederlanders nog het beeld hebben van een achtergebleven regio (een beeld dat op het eerste gezicht wordt bevestigd als je langs de stad rijdt), blijkt Luik uit zijn voegen te barsten van economische groei.

 

Waarvan raakte de groep onder de indruk?

Misschien wel van het zelfvertrouwen dat sprak uit de verhalen van SPI+ en het Waalse Agentschap voor Exportatie. Op de vraag of de nieuwe bedrijventerreinen geen bedrijven van oude terreinen trekken, werd verbaasd gekeken (‘Die hebben toch al een plek?’). Op de vraag of ze op de hoogte waren van de concurrentie in Nederland en Duitsland was het antwoord dat ze Duitsland wel in de gaten hielden. 

 

DP World (vrij vertaald het havenbedrijf van Dubai) vertelde hoe de locatiekeuze van deze gigant voor de binnenhaven Trilogiport tot stand kwam. Een mooie mix van strategie en opportunisme. Het bedrijf had als strategie te focussen op zeehavens, maar bouwde op een aantal strategische plekken (bijvoorbeeld in Luik) ook binnenlandse havens omdat dat de strategie van het bedrijf versterkte.

 

Creativiteit als strategie

Datzelfde opportunisme werd ook beloond tijdens de door het Kennislab voor Urbanisme georganiseerde brainstormsessie over het logistieke bedrijventerrein van de toekomst. Nadat Erwin Lammers, Directeur bij POM Vlaams Brabant, had verteld over het werk van POM en de groep had rondgeleid over het Cargovil-terrein in Vilvoorde, was de vraag hoe dat terrein (een typisch logistiek bedrijventerrein) 10x zo goed kon worden. Daarvoor werd de door de studenten van het Kennislab voor Urbanisme geschreven formule gebruikt die stelt dat een 10x zo goede stad uitgaat van verbondenheid, flexibiliteit en betrokkenheid.

 

Voorgaande is een samenvatting van het door Jan-Willem Wesselink van Elba Media opgestelde Reisverslag Lille-Brussel/Vilvoorde-Luik. Lees hier het volledige verslag.


<< Terug

SKBN bestaat uit de volgende participanten: