Of je nu in Nederland, België of Engeland bent, ruimte voor werken zit door oprukkende woningbouw in de verdrukking. Overal proberen steden de teruggang voor een halt toe te roepen en bij gebiedstransformaties te sturen op nieuwe ruimte voor productieve bedrijvigheid. Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Tijdens het seminar ‘Grip op ruimte voor werk’ dat vakblad BT en SKBN op woensdag 20 september organiseren, leer je hoe je met ruimtelijke en financiële instrumenten kunt sturen op ruimte voor werken.

Na een periode dat gemeenten ruimhartig waren met het toelaten van (economische) activiteiten, noopt ruimteschaarste tot een selectiever toelatingsbeleid. ‘Het juist bedrijf op de juiste plek’ is het nieuwe adagium om onderbenutting van kostbare milieuruimte tegen te gaan. Daarnaast willen overheden sturen op nabijheid van werkvoorzieningen en stedelijke bevolkingsconcentraties. Het is sowieso al een uitdaging om ruimte voor stadsverzorgende- en productieve bedrijvigheid als vitale stedelijke functie te borgen, dat het vaak aflegt tegen lucratievere woningbouw. Dit terwijl door een toenemend aantal inwoners in stedelijke regio’s de behoefte aan stedelijke bedrijfsruimte enkel groeit.

Gemeenten hebben echter maar beperkt grip op grondgebruik. Ze moeten dealen met private eigenaren die vaak voor de hoogste grondopbrengst gaan. En als een gemeente of ontwikkelingsmaatschappij al eigenaar is van de grond, dan mag ze deze op grond van het gelijkheidsbeginsel niet ongemotiveerd aan één partij aanbieden. Het wijzigen of verbijzonderen van bestemmings- of omgevingsplannen gaat gepaard met planschaderisico’s en is traag. Voor diensten geldt het principe van vrije vestiging wat een brancheringsbeleid in de weg staat. Met de invoering van de nieuwe Omgevingswet zijn wijzigingen in het onteigenings- en voorkeursrecht van kracht, waar eveneens rekening mee moet worden gehouden.

Tijdens het seminar ‘Grip op ruimte voor werk’ leer je:

  • Welke planologisch-juridische instrumenten je kunt inzetten om grip te houden op grondgebruik, zoals het bestemmingsplan, de Wet Voorkeursrecht Gemeenten (Wvg) en erfpacht;
  • Welke privaatrechtelijke instrumenten je kunt inzetten om te kunnen sturen op economische activiteiten in een gebied of pand;
  • Welke vormen van ‘financial engineering’ je daarbij kunt inzetten bijvoorbeeld door verevening en je daarbij kunt leunen op het vereveningsartikel uit de Wro 2008;
  • Hoe je ruimte voor gewenste economische activiteiten ook voor de lange termijn zo veel mogelijk borgt; zowel binnen de context van de eigen organisatie als binnen de dynamiek van de markt;
  • Welke tools de Omgevingswet biedt om succesvol te sturen op bestemming en grondgebruik, zoals de projectprocedure.


PROGRAMMA

13.30 uur
Inloop

14.00 uur
Welkom en introductie
Jan Jager, vakblad BT en Mieke Naus, SKBN

14.10 uur
Financial engineering
Damo Holt, Rebel Group
Financiële instrumenten om te kunnen sturen op ruimtegebruik zijn er legio. Maar zonder van paardenmiddelen ben je - als het om ruimte voor werken gaat - al snel behoorlijk ontmand. Niet elke gemeemte heeft zin of de middelen om vastgoed aan te kopen, gronden te verwerven of te onteigenen. Toch zijn er tal van creatieve mogelijkheden om met financiele afspraken - zij het privaatrechtelijk - te sturen op ruimte voor werken.

14.30 uur
Planologisch-juridisch instrumentarium
Anita Nijboer, partner/ advocaat omgevingsrecht SIX Advocaten
Ruimte is schaars. Woningbouw is de primaire ambitie van overheden. Hoe zorg je er desondanks voor dat ruimte voor werken planologisch-juridisch afkadert? En welke kans biedt de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking treedt? 

14.50 uur
Casus 1: Borgen van ruimte voor werken in transformatiegebieden
Schieoevers Delft (Fidan Bulut, programmadirecteur Schieoevers)
(lees ook dit artikel in vakblad ROm)

15.10 uur
Casus 2: borgen van grootschalige bedrijfstuimte in binnensteden 
Bouwblokken visie- en verordening Gent (Marc de Ridder, Adjunct van de directie van Stad Gent Marc de Ridder ‘verweefcoach’ )

15.30 uur
Wrap-up
Cees-Jan Pen, lector De Ondernemende Regio, Fontys Hogeschool/ lid adviescommissie SKBN


FACTS&FIGURES
Wat: BT/SKBN Seminar ‘Grip op ruimte voor werk’
Voor wie: Gemeentelijke en provinciale ambtenaren RO en grondbeleid, wethouders RO en economie, medewerkers stedelijke en regionale ontwikkelings- en herstructureringsmaatschappijen, et cetera
Wanneer: Woensdag 20 september 2023 van 14 tot 17 uur
Waar: Redactie BT, Paulus Borstraat 41, Amersfoort
Kosten: Gratis voor abonnees van BT en leden van SKBN. Overige deelnemers betalen 99 euro. Overige deelnemers krijgen een korting ter hoogte van hetzelfde bedrag (99 euro) op inschrijving op het BT Event op donderdag 9 november 2023.

MELD JE AAN
 

Event
Groene Gezonde Bedrijventerreinen Estafette in Flevoland
Groene Gezonde Bedrijventerreinen Estafette in Flevoland

SKBN, Steenbreek en Werklandschappen van de Toekomst nodigen je mede namens de provincie Flevoland van harte uit voor een inspirerende middag bij het Proeflokaal in Almere. In Flevoland werken zes gemeenten actief aan het herstructureren en intensiveren van bestaande bedrijventerreinen, ondersteund door verschillende provinciale trajecten. Tijdens deze bijeenkomst deelt de gemeente Noordoostpolder haar aanpak binnen het programma Werklandschappen van de Toekomst. Hoe wordt de stap gezet naar vergroening? Hoe worden economische ruimte, klimaat en natuur gecombineerd? En wat vraagt dit van interne samenwerking en commitment?Daarnaast gaan we in een interactieve workshop in op de verschillende stakeholders binnen bedrijventerreinen en hun rollen en belangen. Zo ontstaat een compleet beeld van wat nodig is om te komen tot toekomstbestendige, gezonde en groene werklandschappen. De urgentie is groot. Uit recent onderzoek blijkt dat 70% van de Nederlandse bedrijventerreinen onvoldoende voorbereid is op wateroverlast door klimaatverandering. Bovendien heeft 5 op de 6 terreinen een tekort aan groen. Tijdens deze middag krijgt u concrete inzichten, praktijkvoorbeelden en handvatten om zelf aan de slag te gaan in je eigen regio. Het aantal plaatsen is beperkt tot 50 deelnemers. Meld je daarom tijdig aan.Programma13.00 | Inloop met koffie en thee13.30 | Welkom door moderator Margot Ribberink en Erik-Jan van Dijk, senior adviseur Ruimtelijke Economie bij provincie Flevoland.Over het traject dat de provincie doorloopt met en voor haar zes gemeenten om tot groene, toekomstbestendige bedrijventerreinen te komen.13.40 | De aanpak van Nagelerweg, gemeente Noordoostpolder. Hoe kom je tot een juiste aanpak, hoe ga je van start?Gemeente Noordoostpolder is recent gestart als ambassadeursterrein binnen het programma Werklandschappen van de Toekomst. Hoe begin je als gemeente, in samenwerking met de ondernemers, en wat heb je daarbij nodig? Wat heeft de gemeente gedaan, óók intern. Er wordt gewerkt aan een Transitieplan, hoe ziet dat eruit? En op welke manier heeft het programma hen op weg geholpen? We kijken met 3 stakeholders in deze aanpak wie welke rol heeft, en wat het vergt om daadwerkelijk aan de slag te gaan. Inclusief gesprek met de zaal.14.15 | Aan de slag met hulp van IVN FlevolandSamen met landschapsbeheer Flevoland heeft IVN Flevoland een concreet project- en handelingsperspectief voor gemeenten om samen met bedrijven aan de slag te gaan met de aanplant van heggen en eetbare buitenlunch plekken. Uitgevoerd door hun eigen medewerkers als bedrijfsactiviteit. IVN biedt bedrijven advies over plantmateriaal, financiering en ondersteuning in aanplant.Lourens Formsma, IVN Flevoland14.25 | Korte pauze14.45 | Workshop: Samen naar een groen resultaatWorkshop in drie groepen o.l.v. Idverde. Concreet aan de slag met vergroening op bedrijventerreinen. Wie heeft welke rol en hoe kom je tot een groen resultaat?15.45 | Inspelen op een groene behoefteWaar zit de intrinsieke motivatie van ondernemers, en hoe kun je dat stimuleren met beleid?Hugo Kranenburg, directeur Stichting Greendustry16.00 | Samenvatting en afronding door moderator.16.15 | BorrelFacts&FiguresWat >> Estafettetop FlevolandWanneer >> Donderdag 25 juniTijdstip >> 13.00 - 16.30 uur (inclusief borrel) Locatie >> Het Proeflokaal in Almere, Arboretum West 100, 1325 WB AlmereDoelgroep >> dit programma is bestemd voor vertegenwoordigers van medeoverheden, ondernemers en parkmanagers. Andere geïnteresseerden komen op de wachtlijst te staan.Meld je aan

25-06-2026
Nieuws
Onderzoek naar ruimtegebrek in de Rotterdamse haven en verbeteren leefomgeving van start
Onderzoek naar ruimtegebrek in de Rotterdamse haven en verbeteren leefomgeving van start

Het Rijk, de provincie Zuid-Holland, de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam starten vanuit NOVEX een onderzoek naar oplossingen voor het ruimtegebrek in de haven én het verbeteren van de leefomgeving in de regio. Dit is nodig om de transitie (energie-, grondstoffen- en materialentransitie) van de haven te versnellen en tegelijk te zorgen voor een aangename leef- en werkomgeving. De Rotterdamse haven staat voor een unieke uitdaging in zijn geschiedenis, waarbij niet groei maar de transitie van de haven centraal staat. Deze transitie is essentieel om de duurzaamheidsdoelen te behalen en tegelijkertijd een belangrijke bijdrage te leveren aan het toekomstige verdienvermogen, de leveringszekerheid en de strategische autonomie van Nederland en Europa. Het havenindustrieel complex is een cruciale motor voor economische ontwikkeling en speelt een sleutelrol in de energievoorziening en strategische autonomie van Nederland en Europa. Maar de beschikbare ruimte wordt steeds schaarser. Hoewel er ruimte vrijkomt door de afname van fossiel-gebaseerde bedrijven, blijkt uit eerdere studies dat deze ruimte, zelfs met inbreiding, onvoldoende zal zijn. Tegelijkertijd moet de leefomgeving in de regio worden verbeterd, omdat deze nu minder goed is dan gewenst. Daarom hebben het Rijk, de provincie Zuid-Holland, de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam besloten het ruimtegebrek in de haven te onderzoeken. Deze verkenning richt zich zowel op het oplossen van het dreigende ruimtegebrek als het verbeteren van de leefomgeving in de regio Rotterdam. We onderzoeken welke oplossingsrichtingen er zijn om ruimte te creëren voor de energietransitie, zoals de aanleg van groene waterstoffabrieken, de import en opslag van waterstof (en waterstofdragers), en de aansluiting van windparken op zee. Ook wordt gekeken naar de inzet op weerbaarheid en de mogelijkheden voor Defensie en militaire mobiliteit, waarbij het creëren van meer ruimte ook een belangrijke rol speelt. Het belang van de transitie De transitie van de haven is niet alleen essentieel voor duurzaamheid, maar ook voor het toekomstige verdienvermogen en de leveringszekerheid van Nederland en Europa. In de verkenning worden drie hoofdrichtingen onderzocht om het ruimtegebrek aan te pakken: Intensivering en optimalisering van het ruimtegebruik binnen de bestaande haven, met als uitgangspunt ‘zorgvuldig ruimtegebruik’. Herontwikkeling van bedrijventerreinen in de bredere regio van Rotterdam. Zeewaartse uitbreiding van de Maasvlakte. Zeewaartse uitbreiding is geen doel op zich en geen vanzelfsprekendheid, maar wel één van de mogelijke oplossingen die we onderzoeken. Hetzelfde geldt voor de herinrichting en herontwikkeling van bestaande bedrijventerreinen in de regio. Bij een mogelijke zeewaartse uitbreiding wordt uiteraard rekening gehouden met ecologische impact, de noodzaak van natuurcompensatie en de effecten op de visserij. Relevante belanghebbenden zullen hierbij worden betrokken. Duurzaamheid en leefomgeving De koppeling van de ruimtebehoefte van de haven met de verbetering van de leefomgeving onderstreept de noodzaak van een vitale regio en een sterke metropool. De transitie van de haven kan namelijk alleen slagen als de regio als geheel gezond en duurzaam blijft groeien. Het verbeteren van de leefomgeving betekent niet alleen meer aandacht voor natuur en recreatie, maar ook voor de gezondheid van de bewoners. Strategische en militaire betekenis Naast de economische en ecologische betekenis van de haven, speelt de Rotterdamse haven ook een onmisbare rol voor de strategische autonomie van Nederland en Europa. De haven vormt de basis voor de opslag en doorvoer van strategische goederen en biedt de benodigde infrastructuur voor militaire mobiliteit. Dit maakt de haven van groot belang voor de nationale en Europese veiligheid, en voor de logistiek van de NAVO en Defensie. Planning en vervolgstappen Het onderzoek wordt naar verwachting eind 2027 afgerond. Afhankelijk van de uitkomsten zullen de volgende stappen in het proces worden bepaald. De betrokken partijen werken nauw samen om de verkenning zorgvuldig en transparant uit te voeren, en betrekken ook de relevante stakeholders hierbij. De afspraken maken onderdeel uit van het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Ruimte, Infrastructuur en Transport (BO MIRT) van 5 januari jl. Tijdens het BO MIRT hebben Rijk en regio ook andere belangrijke afspraken gemaakt voor onze provincie, zoals investeringen in infrastructuurmaatregelen die bijdragen aan een snellere realisatie van nieuwe woningen, verbeteringen van bestaande stations langs de spoorlijn tussen Leiden en Dordrecht en verbeteringen en doorstroming van het autonetwerk in Zuid-Holland. Alle afspraken zijn terug te vinden via deze GS-brief aan PS

13-01-2026
Aanmelden nieuwsbrief