Webinar ‘Maak ruimtelijk-economische ambities concreet met het omgevingsprogramma’

Startups en scale-ups zijn een belangrijke motor voor economische groei en verdienvermogen. Veel startups en scale-ups zijn gevestigd op campussen. Het zijn dé plekken waar bedrijven innoveren en waar talent wordt opgeleid, met belangrijke spin-off naar de regionale arbeidsmarkt en economie. Op 1 en 2 april 2026 organiseren BT en TwynstraGudde de zesde 'campusreis'. Dit keer naar de zuidelijke Randstad. Campusomgevingen treken veel talent aan, wat voor overheden, bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen een motief is samen te werken aan de ontwikkeling van een campus- of innovatiedistrict. Het is dan ook niet gek dat bijna elke gemeente of regio in Nederland haar eigen campus, innovatiedistrict of startup-hub wil hebben. Tweedaagse studiereis Na vijf succesvolle eerdere edities zetten we bij deze zesde ‘Studiereis campussen, innovatiedistricten en startup-hubs’ koers naar de Zuidvleugel van de Randstad. We bezoeken een innovatiedistrict en publieke en private campussen. Soms voortgekomen uit een onderwijscampus die bedrijven naar zich toetrekken, of een bedrijfscampussen met een kennis- en onderwijscomponent. Meestal volwassen campussen, maar dit jaar ook een campus/innovatiedistrict dat nog in een pril stadium verkeert, maar waar een grote gebiedsontwikkelaar uit de Brainport-regio zich al financieel aan heeft verbonden en medio 2025 het eerste bedrijfsgebouwen opleverde. We volgen daarbij nagenoeg de route van de ‘Oude Lijn’ van Leiden naar Dordrecht, die zich steeds meer ontwikkelt als een kennis-as. De te bezoeken campussen kunnen dan ook niet los van elkaar worden gezien.  Tijdens de reis, die onder inhoudelijke leiding staat van campus-expert Gregor Heemskerk (partner TwynstraGudde), onderzoeken we wat de lessons learned zijn van de onderstaande innovatiehotspots: LEIDEN BIO SCIENCE PARK Van universiteits- en bedrijvencampus naar innovatiedistrict UNMANNED VALLEY Van vliegveld naar hét Nederlandse testcentrum voor onbemande technologie TITAAN DEN HAAG Van tabaksopslag naar private broedplaats voor creatieve startups en bedrijven BIOTECH CAMPUS DELFT/ PLANET B.IO Van DSM-site naar witte biotech-bedrijvencampus met opschaalcapaciteit LEERPARK DORDRECHT/DUURZAAMHEIDSFABRIEK Van MBO-campus naar maritime onderwijs- en bedrijvencampus MECHATRONICA INNOVATIE CAMPUS SCHIEDAM (MICS) Van verouderd bedrijventerrein naar high tech systems- en materialencampus Centrale vraag deze editie is:  Hoe ontwikkel, organiseer en financier je een campus en wie speelt daarbij welke rol? Subvragen zijn: Hoe stuur je als overheid op de totstandkoming van een campus en hoe werk je daarbij samen met de markt? Hoe stuur je als private organisatie(s) op de totstandkoming van een campus en hoe werk je daarbij samen met de overheid? Hoe betrek je onderwijs- en zorginstellingen en bedrijven bij de campus? Hoe organiseer je vastgoedontwikkeling op campussen/in innovatiedistricten? Hoe zorg je voor huisvesting voor start-ups, hoe bekostig je deze onrendabele faciliteit? Hoe zet je een triple helix-community of campusorganisatie op en hoe bekostig je dit? Hoe zorg je voor een cultuur van kennisuitwisseling en open innovatie waar bedrijven en onderwijs kunnen samenwerken en wat is daarbij de rol van de campusorganisatie? Hoe zet je een innovatieprogramma op? Hoe zorgt je voor levendigheid op de campus/het innovatiedistrict? Facts & Figures Wat: 2-daagse campusreis*; Wanneer: woensdag en donderdag 1 & 2 april 2026; Voor wie: iedereen die bij het ontwikkelen en organiseren van campussen, innovatiedistricten en start-up hubs betrokken is, of daarmee bezig wil; Inclusief: compleet verzorgd met lunches, diner, consumpties, overnachting, mogelijke entreegelden, vervoer, reisbegeleiding en een reisverslag achteraf; Kosten: € 1.550,00  AANMELDEN  

Ekkersrijt is een van de twaalf Brabantse bedrijventerreinen die onder de vlag Grote Oogst versneld verduurzaamt. Als onderdeel daarvan heeft een multidisciplinair team van zes studenten van Wageningen University & Research een onderzoeksproject uitgevoerd naar de circulaire kansen op het terrein. In samenwerking met de gemeente Son en Breugel en uitvoeringspartner Stichting InduSym leverden zij een concreet plan op: een praktische roadmap naar een circulair Ekkersrijt. “Juist door kennis en krachten te bundelen, kunnen we van Ekkersrijt een voorbeeld maken van hoe bedrijventerreinen samen toekomstbestendig worden. Dit onderzoek biedt daarvoor een stevig vertrekpunt,” aldus Floris Schoots, projectleider Grote Oogst Ekkersrijt bij de gemeente Son en Breugel. Circulaire economie: meer dan afval Veel bedrijven zijn al bezig met afvalscheiding of hergebruik, maar het ACT-onderzoek (Academic Consultancy Training, een vak van Wageningen University waarbij studenten aan een real-life casus werken van een externe partner) wijst uit dat circulariteit veel breder leeft — én belemmerd wordt door sociale en organisatorische factoren. “Het begrip circulariteit werd vaak vertaald naar afvalscheiding, maar het gesprek ging zelden over samenwerking of gedeelde waarde,” aldus student Judith Breedveld. Bedrijven opereren nu vaak nog solitair. Uit interviews bleek dat ondernemers niet goed weten wat er bij de buurman gebeurt, laat staan dat er sprake kan zijn van structurele samenwerking op reststromen. “Ekkersrijt voelt als een verzameling gebouwen, niet als een community. Als iemand hier iets organiseert, weet ik dat vaak niet eens,” gaf een geïnterviewde ondernemer aan. Wekelijks sturen, schaven en bouwen Het project is uitgevoerd als onderdeel van het ACT van Wageningen University. Onder begeleiding van teamcoach Marlies Leenaars en Mattijs Bouwmans (Stichting InduSym) werkte het team acht weken intensief aan de opdracht. “We hebben wekelijks gespard over focus, inhoud en toon. Het resultaat is een rapport dat inhoudelijk sterk is, maar ook direct toepasbaar voor beleidsmakers én parkmanagement,” aldus Bouwmans. “De kracht zit in de combinatie van analyse, visie én concrete stappen.” Bedrijven willen wel, maar zoeken structuur De studenten brachten ook het sentiment onder bedrijven in kaart. De wil is er, maar bedrijven missen structuur, tijd en overzicht. “Ik wil best samenwerken op reststromen, maar weet niet wie wat doet, of wie ik moet bellen,” aldus een geïnterviewde ondernemer. Een ander zei: “Zorg gewoon voor iemand die het organiseert. Dan haak ik graag aan.” Volgens het team zit de sleutel in zichtbaarheid en eigenaarschap: “Bedrijven willen wel, maar hebben geen tijd om het wiel zelf uit te vinden. Dat moet je dus faciliteren,” aldus teamlid Niels van den Berg. “Zonder vertrouwen en community-gevoel blijft het bij losse acties. Daar kan een parkmanagement organisatieverandering in brengen.” vult Leonie Geerlings aan. Groene ruimte als vliegwiel Een opvallend element uit het plan is de pilot groene ruimte op Ekkersrijt. Deze moet niet alleen bijdragen aan biodiversiteit(De verscheidenheid aan leven in een bepaald gebied) en waterberging, maar ook fungeren als ontmoetingsplek. “Groene ruimte is niet alleen klimaatadaptief, het brengt ook mensen samen. En dát is nodig voor een circulair netwerk,” aldus student Meital Cohn. Interesse? Lees het rapport en ga zelf aan de slag Het volledige rapport – inclusief interviews, theoretisch kader, roadmap, en praktisch éénjarig actieplan – is beschikbaar voor bedrijven, beleidsmakers en andere bedrijventerreinen die met circulariteit aan de slag willen. Bekijk het onderzoek op: Circularity in a Linear System – A Roadmap Towards a Circular Ekkersrijt Meer informatie over Circulair Ekkersrijt vind je op de website van de Gemeente Son en Breugel Bekijk hier de pagina op de Grote Oogst-website van bedrijventerrein Ekkersrijt

De provincie Noord-Holland stelt in 2025 € 1,2 miljoen beschikbaar voor het verbeteren van bedrijventerreinen en haventerreinen. Voor gemeenten is er daarnaast een zonnepanelenfonds. Voor veel bedrijven- en haventerreinen bestaat de wens om de bereikbaarheid, veiligheid of duurzaamheid te verbeteren. Gedeputeerde Esther Rommel: “Deze terreinen zijn belangrijke plekken waar veel economische activiteiten plaatsvinden en duizenden mensen werken. De provincie ondersteunt met de subsidieregeling graag initiatieven die bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid. Daaronder valt bijvoorbeeld ook het tegengaan van wateroverlast en het planten van meer groen. Nieuw is dat het dit jaar mogelijk is om een zonnepanelenfonds aan te vragen. Een mooie toevoeging aan de regeling die extra bijdraagt aan een energieneutraal en klimaatbestendig terrein.”  Zonnepanelen                                    Het zonnepanelenfonds biedt gemeenten de mogelijkheid om met € 50.000 een eigen subsidieregeling op te zetten. In totaal is er € 300.000 beschikbaar. Deze regeling is er voor ondernemers/vastgoedeigenaren met een pand op een bedrijventerrein, voor de grootschalige opwek (15kWp) op daken of gevels. Informatie  Aanvraag kunnen worden ingediend in de periode van 8 april 2025 tot en met 1 oktober 2025. De regeling is vanaf eind maart te vinden in het subsidieloket. De provincie behandelt de aanvragen op volgorde van binnenkomst. Eerdere resultaten De vorige keer dat een vergelijkbare regeling openstond, maakten onder andere de gemeente Haarlem en Parkmanagement Waarderpolder er gezamenlijk gebruik van. Ze dienden vorig voorjaar samen een subsidieaanvraag in om het bedrijventerrein aan de rand van Haarlem verder te vergroenen. Dat ging via deze subsidiepagina: Toekomstbestendige bedrijventerreinen Noord-Holland.   Het idee was laagdrempelig en had de pakkende boodschap: ‘plant een haag voor je hek’. “Vergroening draagt bij aan een toekomstbestendig bedrijventerrein”, vertelt Stan Verstraete, procesmanager verduurzaming van Parkmanagement Waarderpolder. “Het geeft bijvoorbeeld ruimte voor bepaalde diersoorten. Zo kunnen hagen vogels en kleine dieren een schuilplaats bieden. Tegelijkertijd verbeteren ze de uitstraling van de omgeving. Ook zorgt vergroening voor schaduwwerking en verkoeling. Dat is bijvoorbeeld fijn voor werknemers die een lunchwandeling maken. Zij waarderen het sowieso als er groen is in hun werkomgeving. Daarom doen we dit.”   Grondstoffencoach Volgens Verstraete is de Waarderpolder een goed georganiseerd bedrijventerrein waar ondernemers actief bezig zijn met verduurzaming. Mede dankzij subsidieregelingen van de provincie liggen inmiddels op veel bedrijfsdaken zonnepanelen. Een grondstoffencoach helpt ondernemingen hun afval te verminderen, de kosten van afval te verlagen, hun afvalstromen circulair te verwerken en adviseert ze over het gebruiken van circulaire grondstoffen in hun productieproces. Ook heeft de Waarderpolder concrete plannen voor de ontwikkeling van 2 kleine windmolens en wordt er gewerkt aan een energiecollectief met Liander.  Voor het groenproject in 2024 liet Verstraete zich inspireren door Bedrijvenvereniging Beverkoog in Alkmaar. “Iedereen was daar heel enthousiast over ‘hagen voor hekken’. ‘Dat moet hier ook werken’, dacht ik. Toen de provincie in september 2024 de subsidieaanvraag goedkeurde, begonnen we meteen met de communicatie naar ondernemers. We gaven aan wat we van plan waren en welke voordelen dat zou opleveren. Er was €16.000 subsidie; een mooi bedrag.” 500 meter haag Maar in Haarlem bleek de praktijk wat weerbarstiger. Het doel was om 10 bedrijven aan te trekken voor het project. Zij zouden dan samen 500 meter haag laten planten op het businesspark. “Uiteindelijk hadden 8 bedrijven interesse”, vertelt Verstraete. “Die belangstelling zou een gezamenlijke haag van 400 meter opleveren.” Om de klus te klaren benaderde Parkmanagement Waarderpolder verschillende hoveniers. Na een offertetraject werd de beste geselecteerd qua prijs en kwaliteit. Dankzij de subsidie van de provincie kon Waarderpolder de 8 ondernemingen die een haag wilden 25 procent korting bieden op de totale hovenierskosten. Verstraete: “Jammer genoeg haakten toen 5 bedrijven af, omdat ze het bedrag alsnog te gortig vonden.” Volgens de procesmanager is vergroening “een kwestie van lange adem”, maar hij ziet ook ruimte voor verbetering. “Zo moeten we bij een eventueel volgend hagenproject de verwachte kosten vooraf duidelijk hebben en communiceren naar bedrijven. Veel ondernemers zijn meteen enthousiast. ‘Leuk, een haag planten; doe maar!’, hoor je dan. Maar uiteindelijk is het maatwerk, en daar komt toch wat bij kijken. Zoals de professionele begeleiding van een hovenier die zich bezighoudt met de biodiversiteit. Daar hangt een prijskaartje aan. Dat de meeste bedrijven uiteindelijk helaas afhaakten is voor ons een eye-opener om in de toekomst veel eerder in het proces een kosteninschatting te geven. Zodat ondernemers daar meteen zicht op hebben.” Het eerlijke verhaal De opgedane ervaringen zijn niettemin waardevol, zegt Verstraete. “We doen dit project voor het eerst. Soms werkt iets heel goed, soms wat minder. Door te proberen, kom je daarachter. Uiteraard gaan we niet stoppen met vergroenen. Er is nog zoveel meer waaraan we hier werken. Van bomenuitdeeldag tot het verwijderen van overbodige verharding op het terrein. Alle beetjes vergroening helpen en we zien hiervan veel mooie voorbeelden op ons terrein. Natuurlijk had ik liever gezien dat bedrijven in de rij stonden voor hagen, maar dit is het eerlijke verhaal. Hier leren we van.”