De gemeente Den Haag heeft de afgelopen jaren ingezet op het behoud van bedrijventerreinen door verduurzaming bedrijventerreinen, toevoegen van bedrijfsruimte, aanscherping kaders (‘nee, tenzij’), subsidie-instrumenten, samenwerking met het bedrijfsleven en regionale samenwerking op vlak van hoogmilieu-categorie bedrijvigheid.

Ondanks de resultaten is er nog steeds te weinig bedrijfsruimte in stad en regio en is er geen balans van vraag- en aanbod. Er is een krapte op de markt, er is te weinig nieuw gerealiseerd en er is geen voorraad aan projecten. Er is sprake van een vorm van marktfalen. Met het Urgentieprogramma Bedrijfsruimte wil de gemeente de stap zetten naar een meer actief overheidsoptreden.

Tijdens de Provada wil de gemeente Den Haag graag het gesprek hierover aangaan met de ontwikkelende marktpartijen. Welke rol ligt hier aan de kant van ontwikkelaars, waar kan de gemeente zorgen voor de juiste randvoorwaarden? Hoe versnel je gemengde ontwikkelingen en hoe zorg je ervoor dat er ruimte beschikbaar blijft voor werkmilieus.

Na een korte inleiding vanuit de gemeente zullen drie sprekers van buiten de gemeente ingaan op de vraag ‘hoe dan’. Een markt voor bedrijfsgebouwen bestaat (nog) niet, wat betekent dat voor de diverse rollen bij vastgoedontwikkeling. Hoe kunnen we wel zorgen voor voldoende (nieuwe) bedrijfsruimte? Kan een actief grondbeleid een rol spelen. En alles overziend, waar liggen de kansen gegeven het urgentieprogramma bedrijfshuisvesting. 

1. Bert Kassies, programmadirecteur CID,  Dienst Stedelijke Ontwikkeling

De opgave voor Den Haag 

2. Jeroen Kraaij (Dienst Stedelijke Ontwikkeling, Economie)

Waarom een urgentieprogramma bedrijfshuisvesting en de betekenis van een regionaal woon-werkakkoord

In Den Haag en de regio is er weinig tot geen aanbod van bedrijfsruimte. Hierdoor kunnen bedrijven niet groeien, zich niet vestigen en is er ook geen schuifruimte voor herontwikkeling. Hiervoor is een urgentieprogramma nodig. Herontwikkeling en vernieuwing zijn complex, duur en langdurig. Ondernemers en eigenaren beschikken niet over alle expertise om hier als ontwikkelende partij op hun eigen locatie op te treden. Vraag daarbij is ook: welke werkplekken willen we toevoegen? Hoe faciliteren we startende bedrijven? Dit vraagt om een andere rol van de gemeentelijke overheid, maar het is ook nog een zoektocht naar het juiste instrumentarium. 

3. Milan Bergh, architect/partner bij bureau APTO

Een markt voor bedrijvengebouwen bestaat (nog) niet, waarom ontwikkelaars nog niet in staat zijn zelfstandig bedrijfsruimte te realiseren.

APTO werkt binnen en buiten Nederland aan projecten waar verschillende functies worden gecombineerd. Welke kansen liggen er voor een ander ruimtelijk ontwerp?

Wat is de positie van het bedrijven in de stad? Aan de hand van voorbeelden wordt ingegaan waarom bedrijven bij herontwikkeling niet uitgesloten moeten worden, maar juist de start van de ontwikkeling moeten zijn. Ook de financieringsarrangementen zijn daar nog niet op ingericht. Ingegaan wordt op drie voorbeelden: een gestapeld bedrijfsverzamelgebouw, alleen met collectief van opdrachtgevers komt dit project van de grond. Een tweede voorbeeld betreft het toevoegen van last mile logistiek aan een nieuwbouwwoningproject, waarbij de huidige grondprijzen wel haalbaar zijn. Het derde voorbeeld gaat over een blokgerichte aanpak met wonen boven bedrijven.

4. Klaas Bakker, Ontwikkelaar/mede-eigenaar Akerpoort, voorzitter ondernemerskring BCO Amsterdam

Gebrek aan financiering beperkt de vastgoedmarkt op bestaande bedrijventerreinen.

Korte inventarisatie van de Haagse bedrijventerreinen. Aan de hand van concrete voorbeelden op het BCO is een analyse gemaakt van het veranderende gebruik van de panden en daarnaast van de financieringen. Vanuit dat perspectief is onderzoek gedaan van een steekproef van 43 bestaande bedrijventerreinen, waarvan 3 in Den Haag. Dat onderzoek wordt momenteel uitgebreid naar alle 3.769 bedrijventerreinen in Nederland. Wat kun je leren uit die cijfers, met name voor financieringen? Welke perspectieven bieden die (grote) getallen voor financieringen? Tot slot, terug naar Den Haag. Wat zijn de 'best practices' om de financiering van vastgoed op bedrijventerreinen te verruimen?

5. Gert- Joost Peek: lector Gebiedsontwikkeling en Transitiemanagement

Menging van bedrijven en andere functies. Waar liggen de kansen?

In veel steden, ligt het grootste potentieel voor een lerende stedelijke ontwikkeling in binnenstedelijke bedrijven- en industrieterreinen. Hier komen werken en wonen elkaar tegen en is het doel om innovatiemilieus te creëren, waar nieuwe bedrijvigheid kan ontstaan en groeien. Hier ontstaat de nieuwe economie – circulair, biobased, genetwerkt en met baankansen voor iedereen – die de stad verder brengt als draaischijf van de transitie. Waar liggen hier kansen voor Den Haag? 

6. Discussie onder leiding van Paul Jansen, projectmanager Dienst Stedelijke Ontwikkeling                                                              

Om deze bijeenkomst bij te kunnen wonen dien je in het bezit te zijn van een kaart voor PROVADA 2022. Bestel je kaarten voor PROVADA.

Locatie: C203
Tijd: 14.00 - 16.00 uur

Event
SKBN Studiereis 2026 naar Brussel en Charleroi
SKBN Studiereis 2026 naar Brussel en Charleroi

Zet in je agenda: van woensdag 3 t/m vrijdag 5 juni gaat de SKBN op werkbezoek naar Brussel en Charleroi. Het thema van deze reis is Ruimte voor werk en economische vernieuwing.Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest telt twee keer zoveel inwoners per vierkante meter als Amsterdam. Ruimte voor productieve, maar vanuit vastgoedontwikkelingsperspectief minder renderende activiteiten, zijn afgelopen decennia voor een belangrijk deel uit de stad verdwenen, en daarmee ook de praktische banen. Brussel, ooit een industriestad, telt een hoge werkloosheid. De stad werkt het afgelopen decennia daarom intensief aan het borgen van ruimte voor werk in de stad. Niet alleen voor banen, maar ook vitale voorzieningen waar de stad op draait. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar circulaire activiteiten en stadsdistributie, waar de Brusselse Kanaalzone voor wordt heringericht. Daarnaast zet Brussel bij nieuwe gebiedsontwikkelingen in op het mixen van wonen met bedrijfsactiviteiten, voor zover het kan. Een belangrijke aanjagende rol is daarbij weggelegd voor de gewestelijke ontwikkelingsmaatschappij Citydev.Brussels, dat actief gronden verwerft.Charleroi heeft een overschot aan ruimte in de vorm van uitgestrekte, maar in ongebruik geraakte industrieterreinen. De stad torst ook de sociale ballast van dode industrie. Economische vernieuwing, al dan niet letterlijk op de fundamenten van oude industrieën, is hier de opgave. Dat doet de stad op geraffineerde wijze: niet door het wiel opnieuw uit te vinden, maar door te leren van de aanpak van andere steden en dit door te vertalen naar de eigen situatie. Dat resulteert onder meer in een geheel nieuw sciencepark Biopole ULB Charleroi (BUC), onderdeel van het BioPark Charleroi Brussels South, en logistieke investeringen rond een eigen vliegveld dat met behulp van reconversiegelden tot stand is gekomen.Je leert:Hoe Brussel strategisch grondbeleid voert om ruimte voor werk en sociale doelen te behouden, zelfs onder extreme ruimtedruk. Citydev.Brussels laat zien hoe erfpacht en selectieve gronduitgifte circulaire economie en gemengde wijken mogelijk maken.Hoe het mixen van wonen, werken en cultuur in oude industriële gebouwen levendige, toekomstbestendige wijken creëert, zoals in het Materialendorp en Lavoisiergebouw.Hoe Charleroi oude industrieterreinen herbestemt voor nieuwe economische activiteiten, zoals het Biopole ULB Charleroi (BUC), door slimme herbestemming en publiek-private samenwerking. En nog veel meer. Bovendien, een studiereis is ook bedoeld om van elkaar te leren!Facts&FiguresWat >> SKBN StudiereisWanneer >> Woensdag 3 t/m vrijdag 5 juni 2026Inclusief >> Volledig verzorgde 3-daagse busreis met inhoudelijk programma, 2 overnachtingen, 3 lunches en 1 diner.Prijs >> 1150 euro pp excl. BTWMeld je nu alvast aan 

03-06-2026
Nieuws
Provincie Zuid-Holland investeert fors: onder meer in bedrijventerreinen
Provincie Zuid-Holland investeert fors: onder meer in bedrijventerreinen

Provincie Zuid-Holland heeft € 142 miljoen vrijgemaakt om grote ambities te versnellen. Denk daarbij aan de woningbouw, het oplossen van netcongestie, versterking van het landelijk gebied en verbetering van het fietsnetwerk.“Het is fijn dat de Staten aan het laatste deel van deze bestuursperiode nog een extra impuls geven om aan een krachtig Zuid-Holland te werken”, aldus het college van Gedeputeerde Staten.Keuzes in samenhang verwevenDeze Investeringsagenda vloeit voort uit een amendement en motie uit juli 2025 die bij de Voorjaarsnota zijn aangenomen. Het versnellingsgeld komt uit de provinciale algemene reserve. Vanuit het college zijn 17 voorstellen aangedragen, die zijn beoordeeld op impact en of zij passen in de opdracht die voortkomt uit de motie, het amendement en het coalitieakkoord. Niet alles kan namelijk en niet alles hoeft tegelijkertijd. De voorstellen die het uiteindelijk niet hebben gehaald, worden ter overweging meegenomen richting de Voorjaarsnota 2026. Belangrijk in de afweging was dat de keuzes in samenhang met elkaar zijn verweven.Woningbouw komt immers alleen vooruit met bijvoorbeeld voldoende netcapaciteit en bereikbaarheid. Natuur-, landbouw- en waterdoelen moeten integraal onderdeel zijn van gebiedsontwikkeling. Duurzame economische groei vraagt om herstructurering van bedrijventerreinen, innovatiekracht en een robuust energienet. Een goed fietsnetwerk ondersteunt zowel verstedelijking als leefbaarheid waaronder in kleine kernen.Vanuit de Investeringsagenda is versnellingsgeld vrijgemaakt voor:Ontwikkelmaatschappij beter benutten bedrijventerreinen: 10 miljoen euroDe ruimte in Zuid-Holland is schaars en moet zorgvuldig worden gebruikt. Omdat ook de uitbreidingsruimte voor bedrijvigheid beperkt is, willen we bestaande bedrijventerreinen beter benutten. Door het investeringsbudget op te schalen naar € 20 miljoen kan de herstructurering sneller van start gaan. Het beter benutten van bedrijventerreinen levert naar verwachting 20% ruimtewinst op, helpt werkgelegenheid behouden, creëert plek voor een duurzame en circulaire economie en sluit aan op andere provinciale opgaven zoals mobiliteit, wonen en de energietransitie.Rotterdamse Haven – ruimte voor duurzame groei: 4,6 miljoen euroDeze investering versnelt de verkenning en de uitwerking van plannen binnen NOVEX Rotterdamse haven, zodat het beoogde doel - de haven transformeren tot een internationaal concurrerend, duurzaam en toekomstbestendig haven- en industriecomplex, in balans met de leefomgeving - sneller wordt gerealiseerd.Tegengaan netcongestie in Zuid-Holland: 16,6 miljoen euroDoor het tekort aan netcapaciteit stagneren woningbouw, verduurzaming en bedrijfsontwikkeling. Met deze investering maakt de provincie de bouw van nieuwe energie-infrastructuur sneller mogelijk en stimuleert het slimmer stroomgebruik en praktijkpilots voor netoplossingen. Dit doet de provincie aan de hand van vier projecten, zes pilots en een onderzoeksprogramma.De vier versnellingsprojecten zijn:Vliegende Brigade voor energie-infrastructuurprojecten (€ 3,6 miljoen),subsidieregeling voor energiemanagementsystemen voor bedrijven en maatschappelijke partijen (€ 3,9 miljoen),versterken van energiegemeenschappen (€ 4,9 miljoen),ondersteuning geothermie om onnodige elektrificatie te voorkomen(€ 0,8 miljoen).Daarnaast zijn er zes pilots om netcongestie-oplossingen in de praktijk te testen:pilot laagspanningsdata,pilot allianties voor netcongestie-oplossingen,pilot ontwerpwedstrijd voor trafohuisjes,pilot springfonds voor netcongestie,pilot monitoring van aquathermie,pilot energiebesparing in monumentaal vastgoed (samen € 1,1 miljoen).Tot slot is er een onderzoeksprogramma met vijf onderzoekslijnen om versneld kennis te ontwikkelen en verspreiden in het relatief nieuwe thema van netcongestie:versnelling realisatie energie infrastructuurgebiedsgericht ontwikkelennetbewuste maatregelendata en scenario modellenconcept- beleidsontwikkeling (samen € 2,1 miljoen)Groenblauwe Netwerk: 10 miljoen euroHet Groenblauw Netwerk is de drager voor een gezonde, klimaatrobuuste, recreatieve en biodiverse provincie. De provincie werkt aan het groenblauwe netwerk via de uitvoering van het Landschapspark. Dit doet zij op dit moment in vier gebieden: Vlietzone, Rotte, Schiezone en Getijdepark XL. Deze gebieden staan de komende jaren onder druk door woningbouw en recreatie. Het Groenblauw Netwerk draagt bij aan recreatieve en ecologische verbindingen tussen gebieden en over water, de opwaardering van bestaande recreatiegebieden, nieuwe groenblauwe verbindingen met (nieuwe) woonwijken en inpassing van benodigde energievoorzieningen in het landschap. Het geld wordt ook gebruikt voor projecten van gemeenten en waterschappen.Strategische Reserve Landelijk Gebied: 40 miljoen euroDe provincie werkt via het Zuid-Holland Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) met een gebiedsgerichte, integrale aanpak aan een vitaal landelijk gebied. Via gebiedsplannen wordt gewerkt aan het halen van doelen op water, natuur, stikstof, klimaat en landbouw. Om dat te realiseren is onder andere geld nodig. In de Investeringsagenda is daarom € 40 miljoen opgenomen om projecten die klaar zijn voor uitvoer snel verder te kunnen helpen. In het voorjaar zal duidelijk worden of en welke eerste concrete projectvoorstellen al kunnen starten.Versterking regionaal investeringskapitaal start-ups, scale-ups en innovatief mkb: 30 miljoen euroMet deze kapitaalinjectie van € 30 miljoen in IQ Capital en UNIIQ wil Zuid-Holland de regionale investeringskracht versterken. Hierdoor blijft vroegfasefinanciering beschikbaar, kunnen meer innovatieve start-ups, scale-ups en mkb-bedrijven doorgroeien en wordt de hefboomwerking richting het ministerie van Economische Zaken, gemeenten, kennisinstellingen en private investeerders benut. Deze investering versterkt bovendien de positie van Zuid-Holland in Europa, creëert een gelijker speelveld met andere regio’s en versnelt de ontwikkeling van cruciale technologieën.Aanvullend budget realisatie woningbouw: 19 miljoen euroVanaf 2027, en mogelijk zelfs al eerder, is het beschikbare budget te laag om het vastgestelde programma Realisatie Woningbouw uit te voeren. Door nu een incidentele toevoeging te reserveren, wordt de continuïteit van subsidies en ondersteuning gewaarborgd die bijdraagt aan de realisatie van sociale en betaalbare woningen. Zowel gemeenten als corporaties kunnen bijvoorbeeld subsidies aanvragen waarmee ze capaciteit kunnen inhuren om hun plan vooruit te helpen.Aanpak knelpunten (hoofd-) fietsnetwerk: 10 miljoen euroOmdat het aantal inwoners in Zuid-Holland blijft groeien, is het belangrijk om het netwerk van fietspaden flink te verbeteren. Het wegennet biedt namelijk nauwelijks ruimte voor uitbreiding en gaat veel onderhoud gaat krijgen, terwijl de fiets voor veel mensen een goed alternatief is. Met deze investering kunnen doorfietsroutes als de Velostrada en de Beneden Merwederoute sneller, aantrekkelijker en veiliger worden gemaakt. Hiernaast kunnen 20 kruispunten door de hele provincie veiliger gemaakt worden. Zo zorgen we voor betere bereikbaarheid, betere duurzaamheid en halen we druk van het wegennet.Uitvoering Actieplan Geluid (stil asfalt): 1,5 miljoen euroDoor extra te investeren in de uitvoering van het Actieplan Geluid, kunnen we sneller zorgen voor het verminderen van geluidsoverlast langs provinciale wegen. Bijvoorbeeld door stil asfalt aan te brengen. Deze investering helpt daarmee het invoeren van scherpere regels en richtlijnen voor de hoeveelheid geluid die door provinciale wegen mag ontstaan.Aansluiting N215 – N498: 0,5 miljoen euroWe verwachten dat het de komende jaren drukker wordt op de kruising van de N215 en de N498. Daarom wordt de capaciteit van de kruising vergroot, en wordt deze ingericht als een kruising met verkeerslichten. Om de verkeersveiligheid en bereikbaarheid te vergroten wordt ook een fietspad en -oversteek aangelegd.

26-02-2026
Nieuws
Woningbouw in Hamerkwartier gaat door na deal met Ketjen
Woningbouw in Hamerkwartier gaat door na deal met Ketjen

Amsterdam maakt van het oude bedrijventerrein Hamerkwartier een gemengde wijk met woningen, bedrijven, scholen en horeca- en sportvoorzieningen. Dankzij een overeenkomst met het aangrenzende chemiebedrijf Ketjen kan worden begonnen met die transformatie.Amsterdam heeft een groot tekort aan woningen. Het is voor bijna iedereen lastig om aan een huis te komen en de druk op de bestaande woningen is groot. In het Hamerkwartier in stadsdeel Noord werken we al jaren aan woningbouw. Maar dat liep vertraging op, mede door uitspraken van de Raad van State over de omgevingsplannen.Wonen naast industrie complexWonen naast industrie is complex. Er gelden andere veiligheidszones en milieuregels. Chemiebedrijf Ketjen voldoet aan alle regels en eisen die in de wet en de huidige vergunning staan. Maar die eisen en regels zijn onder meer gebaseerd op een veilige afstand tussen woningen en de fabriek. Om woningbouw bij het bedrijf mogelijk te maken, oordeelde de Raad van State dat we de belangen van Ketjen beter moesten afwegen. Dat heeft Amsterdam dan ook gedaan.Nieuwe afsprakenAmsterdam heeft met Ketjen afgesproken dat:het bedrijf samen met de gemeente investeert in extra maatregelen, onder meer op het gebied van veiligheid en geluid;de woningen op meer afstand van het bedrijf worden gebouwd;Ketjen afziet van verdere juridische procedures tegen de woningbouw.Ontwikkeling van startDe afspraken zijn opgetekend in een vaststellingsovereenkomst. Zonder deze overeenkomst had de bouw opnieuw jaren vertraging kunnen oplopen. Maar nu kan de ontwikkeling van 6.500 woningen in het Hamerkwartier echt van start. De gezamenlijke investering zorgt voor een veilige en fijne leefomgeving voor de nieuwe bewoners én toekomst voor Ketjen.Beginnen in de HamerkopEr wordt begonnen in deelgebied de Hamerkop. Daarvoor ligt inmiddels een aangepast stedenbouwkundig plan waarbij de nieuwbouw iets verder naar achteren is geplaatst ten opzichte van Ketjen. Er komen 1.200 woningen, waarvan:30 procent sociale huur30 procent middeldure huur40 procent vrije sectorDe Storkhal blijft behouden, net als de bestaande horeca en sportvoorzieningen. Ook bedrijventerrein Zamenhof blijft nog minimaal 15 jaar bestaan.100 jaar industrieKetjen is een chemisch bedrijf dat al decennialang in het Hamerkwartier gevestigd is. Het bedrijf maakt katalysatoren waardoor brandstoffen op een duurzame manier kunnen worden geproduceerd en gebruikt. Dat helpt bij de energietransitie. En daarmee ondersteunt Ketjen een duurzame toekomst.Meer wetenWil je meer weten over de transformatie van het Hamerkwartier? Kijk dan op Hamerkwartier: van bedrijventerrein naar woon-, werk- en leefgebied.

20-02-2026
Aanmelden nieuwsbrief