In de strijd tegen netcongestie spelen netbeheerders een grote rol, maar provincies en gemeenten kunnen vaak meer bijdragen dan gedacht. Tijdens de Schakeldag in Den Bosch wees adviesbureau AT Osborne erop dat decentrale overheden meer regie kunnen pakken. Dat speelveld moet wel veranderen, met nog meer handvatten en afwegingsruimte voor provincies en gemeenten.

Dat het elektriciteitsnet vol zit en steeds verder overbelast raakt, mag bekend zijn. De impact wordt extra duidelijk met een landkaart waarop bijna alle provincies rood kleuren. Met die opening leidde adviesbureau AT Osborne een van de kennissessies op de Schakeldag in Den Bosch.  

Uitbreiding en versterking van het net blijft nodig, maar is nog vooral een taak voor netbeheerders. AT Osborne bracht daarom in beeld welke juridische middelen provincies en gemeenten hebben om ruimtelijk meer invloed uit te oefenen op het net.

  • Sturen op aanbod
    Decentrale overheden kunnen strakker regie pakken op de stroominvoer op het elektriciteitsnet. Dit kan bijvoorbeeld bij het zorgvuldig aanwijzen van locaties voor de grootschalige (duurzame) opwek van elektriciteit. Op andere plekken hebben ze de mogelijkheid om dit te verbieden.

 

  • Sturen op vraag
    Een andere belangrijke invloed voor provincies en gemeenten ligt bij het zorgvuldig sturen op de afname van elektriciteit en de capaciteitsvraag. Het is aan overheden om locaties aan te wijzen waar grote energievragers, zoals wijken of bedrijven, zich wel of niet mogen vestigen.

 

  • Beter benutten
    Slimme systeemoplossingen en maatregelen voor een betere energie-efficiëntie bieden meer ruimte. Dit bepaalt hoe nieuwe functies worden aangesloten en met welke capaciteitsvraag. Denk aan een gedeelde aansluiting van een zonne- en windpark of het beter timen van de netbelasting.

    ‘Een ander voorbeeld is cable pooling, of het afvlakken van pieken', benoemde Eefje Remijn van AT Osborne. Daarbij wordt een bestaande netaansluiting - en daarmee dezelfde elektriciteitskabel - ingezet voor twee verschillende opwekcentrales. Dit is vaak mogelijk en beperkt de congestie.

 

  • Elektriciteitsopslag
    Hierbij gaat het om slimme systeemoplossingen zoals batterijen en de omzet naar een andere energiedrager zoals waterstof. Het opslaan van energie zorgt vooral voor een flexibelere invoer en afname van stroom op het net.  

Juist de combinatie van deze vier instrumenten bepaalt of het doel van provincies of gemeenten wordt gehaald, valt te lezen in een onderzoek van het adviesbureau.

Om te beoordelen welke instrumenten ingezet kunnen worden, heeft het bureau een “stroomschema” gemaakt. ‘We zien dat steeds meer overheden regels opstellen om hier zorgvuldig op te sturen’, zei Remijn.

Meer speelruimte nodig

Hoewel deze vier mogelijkheden meer regie geven aan overheden, ligt de meeste speelruimte nog bij de netbeheerders. Dat is een gevolg van de nog actuele Gaswet en Elektriciteitswet uit 1998.

‘Die wet gaat heel erg uit van een centraal beheer van het net, waarbij overheden weinig bevoegdheden hebben, en netbeheerders juist veel', zei Jacco Karens van het adviesbureau.

Toch hebben netbeheerders en overheden veel overlappende belangen en bevoegdheden. ‘Dit is een grijs gebied, waarin voor overheden meer concretisering moet komen zodat ze meer speelruimte krijgen', vervolgde Karens.  

‘Het is bijvoorbeeld nog onduidelijk of een gemeente een batterij kan weigeren - omdat deze de druk op het net alleen maar zou toenemen – en in plaats daarvan kan kiezen voor een andere invulling.’

Elektriciteitsprojecten versnellen

Onlangs werd besloten dat netbeheerders grote elektriciteitsprojecten met 1,5 jaar kunnen versnellen, als deze kunnen worden aangewezen als ‘zwaarwegend maatschappelijk belang’.  

‘Dit is een goede stap, maar wederom geldt deze afwegingsruimte niet voor het werk van overheden.’

Het huidige speelveld moet daarom op de schop. ‘Netcongestie speelt in veel uiteenlopende regio's en vraagt om een nieuwe decentrale aanpak’, vervolgde Karens.  

De nieuwe Energiewet van minister Jetten moet daar verandering in brengen. Al heeft deze nog steeds beperkingen, benadrukte Remijn. ‘De wet bevat nog weinig vernieuwende regels voor decentrale overheden om te sturen op het belang van de energievoorziening.’

Betere locatie batterijen

Vanuit de zaal tijdens de Schakeldag gaf een medewerker van netbeheerder TenneT nog drie adviezen aan overheden.  

'Kijk bij inpassing goed of de operatie een regionale of landelijke verhouding betreft. Ook kunnen gemeenten en provincies nog scherper kijken naar de aansluitingsmogelijkheden voordat ze grond uitgeven aan nieuwe bedrijven.’ Het derde advies van de netbeheerder is om als overheid nauw te blijven samenwerken met Tennet. ‘Installaties die positief zijn voor de netcongestie worden niet altijd goed geïnstalleerd.’  

Zo heeft een batterij een positief effect op netcongestie, maar wordt die volgens de medewerker van TenneT vaak te dicht bij een hoogspanningsverbinding geïnstalleerd. ‘Dat is juist slecht is voor het net. Het is daarom belangrijk om altijd goed te communiceren met de landelijke netbeheerder.'

 Uitbreiding en versterking van het net blijft nodig, maar is nog vooral een taak voor netbeheerders. AT Osborne bracht daarom in beeld welke juridische middelen provincies en gemeenten hebben om ruimtelijk meer invloed uit te oefenen op het net.

Lees het volledige artikel ook op Stadszaken.nl

27-06-2024
Nieuws
Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg ontvangt BREEAM-NL Gebied-certificaat voor Bedrijvenpark Zevenellen
Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg ontvangt BREEAM-NL Gebied-certificaat voor Bedrijvenpark Zevenellen

Duurzaam Multifunctioneel Bedrijvenpark Zevenellen heeft het certificaat BREEAM-NL Gebied ontvangen. Het gebied behaalde hierbij de score Excellent (4 sterren). Deze beoordeling laat zien dat in de ontwikkeling van Bedrijvenpark Zevenellen structureel aandacht is besteed aan duurzaamheid, samenwerking en kwaliteit van de leefomgeving. De certificering is toegekend aan Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML), die verantwoordelijk is voor de gebiedsontwikkeling van het noordelijke gedeelte van Zevenellen.BREEAM-NL Gebied is een beoordelingsmethode voor duurzame gebiedsontwikkeling. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar energie en milieu, maar ook naar thema’s als gezondheid, economie, samenwerking, leefkwaliteit en maatschappelijke waarde. Voor Zevenellen betekent dit dat duurzaamheid geen los onderdeel is, maar is meegenomen in de planvorming, inrichting en samenwerking met betrokken partijen.Toekomstbestendig gebiedJohn Giesen, gebiedsontwikkelaar bij OML: “We ontwikkelen hier niet alleen een bedrijventerrein, maar een toekomstbestendig gebied waar ondernemerschap, leefkwaliteit en duurzaamheid elkaar versterken. Dat doen we samen met ondernemers, overheden en de omgeving, en het resultaat van samenwerking zie je nu terug in deze certificering.”Aandacht voor omgeving en leefbaarheidHet bedrijvenpark Zevenellen ligt in het buitengebied van de gemeente Leudal en staat in de belangstelling van omwonenden en andere betrokkenen. In de ontwikkeling is daarom nadrukkelijk aandacht voor landschappelijke inpassing, verkeersveiligheid, natuur en leefbaarheid. Wethouder Jan den Teuling van de gemeente Leudal: “Zevenellen creëert ruimte voor ondernemerschap en biedt perspectief voor de hele regio Midden-Limburg. Dit certificaat laat opnieuw zien dat er veel aandacht is voor de kwaliteit van de leefomgeving. We vinden het belangrijk dat een economische ontwikkeling zorgvuldig gebeurt en in balans is met de omgeving en hoe we die balans kunnen bewaken, samen met partners en de omgeving.”Sterke score op samenwerking en maatschappelijke waardeZevenellen behaalde binnen BREEAM-NL Gebied een goede score op onder meer samenwerking en maatschappelijke waarde. Dit komt voort uit de manier waarop OML samenwerkt met overheden, ondernemers en andere belanghebbenden, en hoe duurzaamheid is verankerd in het ontwikkelproces. Denk bijvoorbeeld aan de Groene Long, het ecologisch gebied op Zevenellen en de synergie tussen bedrijven waardoor koppelkansen ontstaan. Hiermee behoort Zevenellen tot de koplopers op het gebied van duurzame gebiedsontwikkeling in Limburg.  Maikel de Laat, projectmanager BREEAM-NL Gebied bij de Dutch Green Building Council: “Met deze BREEAM NL Gebied certificering wordt bevestigd dat duurzaamheid structureel is verankerd in de gebiedsontwikkeling van Zevenellen. Een voorbeeld hiervan is de manier waarop ruimtelijke structuur, fasering en gezamenlijke afspraken tussen partijen zijn vastgelegd binnen het certificeringskader.” Bedrijvenpark in ontwikkelingZevenellen biedt ruimte aan bedrijven die passen binnen het profiel van het gebied, zoals circulair en biobased ondernemen, opslag en regionaal midden- en kleinbedrijf. De ontwikkeling van het bedrijvenpark vindt gefaseerd plaats, met blijvende aandacht voor kwaliteit, duurzaamheid en inpassing in de omgeving.Foto: OML B.V.

25-02-2026
Nieuws
Woningbouw in Hamerkwartier gaat door na deal met Ketjen
Woningbouw in Hamerkwartier gaat door na deal met Ketjen

Amsterdam maakt van het oude bedrijventerrein Hamerkwartier een gemengde wijk met woningen, bedrijven, scholen en horeca- en sportvoorzieningen. Dankzij een overeenkomst met het aangrenzende chemiebedrijf Ketjen kan worden begonnen met die transformatie.Amsterdam heeft een groot tekort aan woningen. Het is voor bijna iedereen lastig om aan een huis te komen en de druk op de bestaande woningen is groot. In het Hamerkwartier in stadsdeel Noord werken we al jaren aan woningbouw. Maar dat liep vertraging op, mede door uitspraken van de Raad van State over de omgevingsplannen.Wonen naast industrie complexWonen naast industrie is complex. Er gelden andere veiligheidszones en milieuregels. Chemiebedrijf Ketjen voldoet aan alle regels en eisen die in de wet en de huidige vergunning staan. Maar die eisen en regels zijn onder meer gebaseerd op een veilige afstand tussen woningen en de fabriek. Om woningbouw bij het bedrijf mogelijk te maken, oordeelde de Raad van State dat we de belangen van Ketjen beter moesten afwegen. Dat heeft Amsterdam dan ook gedaan.Nieuwe afsprakenAmsterdam heeft met Ketjen afgesproken dat:het bedrijf samen met de gemeente investeert in extra maatregelen, onder meer op het gebied van veiligheid en geluid;de woningen op meer afstand van het bedrijf worden gebouwd;Ketjen afziet van verdere juridische procedures tegen de woningbouw.Ontwikkeling van startDe afspraken zijn opgetekend in een vaststellingsovereenkomst. Zonder deze overeenkomst had de bouw opnieuw jaren vertraging kunnen oplopen. Maar nu kan de ontwikkeling van 6.500 woningen in het Hamerkwartier echt van start. De gezamenlijke investering zorgt voor een veilige en fijne leefomgeving voor de nieuwe bewoners én toekomst voor Ketjen.Beginnen in de HamerkopEr wordt begonnen in deelgebied de Hamerkop. Daarvoor ligt inmiddels een aangepast stedenbouwkundig plan waarbij de nieuwbouw iets verder naar achteren is geplaatst ten opzichte van Ketjen. Er komen 1.200 woningen, waarvan:30 procent sociale huur30 procent middeldure huur40 procent vrije sectorDe Storkhal blijft behouden, net als de bestaande horeca en sportvoorzieningen. Ook bedrijventerrein Zamenhof blijft nog minimaal 15 jaar bestaan.100 jaar industrieKetjen is een chemisch bedrijf dat al decennialang in het Hamerkwartier gevestigd is. Het bedrijf maakt katalysatoren waardoor brandstoffen op een duurzame manier kunnen worden geproduceerd en gebruikt. Dat helpt bij de energietransitie. En daarmee ondersteunt Ketjen een duurzame toekomst.Meer wetenWil je meer weten over de transformatie van het Hamerkwartier? Kijk dan op Hamerkwartier: van bedrijventerrein naar woon-, werk- en leefgebied.

20-02-2026
Aanmelden nieuwsbrief