Het Ministerie van Infrastructuur & Milieu heeft tien illustratieve praktijkvoorbeelden van verzakelijking van de bedrijventerreinenmarkt geanalyseerd. Uit deze voorbeelden blijkt dat er al verschillende vormen van verzakelijking in de praktijk worden gebracht en dat er stappen worden gezet naar een verdere professionalisering van de markt.

Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de ‘Roadmap naar verzakelijking van de bedrijventerreinenmarkt’ die in 2010 door Rijk, IPO en VNG is opgesteld. Verzakelijking is onderdeel van de ‘nieuwe aanpak’ van bedrijventerreinen, waarin een grotere rol van de private sector centraal staat.

‘Verzakelijking is een langetermijnstrategie, gericht op behoud en groei van de waarden van bedrijventerreinen door een professionele en gebiedsgerichte aanpak, via een grotere betrokkenheid van private partijen’

De roadmap is het startschot om verzakelijking verder te brengen. Het streven is een structuurverandering van de bedrijventerreinenmarkt te realiseren, waarbij:

  • ondernemers meer mogelijkheden krijgen om bedrijfsruimte te huren;
  • ontwikkelaars en beleggers hun portefeuilles kunnen spreiden richting bedrijfsruimten;
  • gemeenten en private partijen meer gaan werken met PPS constructies.

Uit het onderzoek blijkt dat verzakelijking van de bedrijventerreinenmarkt zich weliswaar in het beginstadium bevindt, maar dat Nederland diverse praktijkvoorbeelden kent waar al sprake is van verschillende vormen van verzakelijking. Verdeeld over het land zijn uiteenlopende voorbeelden bekeken, besproken en geanalyseerd. De voorbeelden variëren van puur private ontwikkelingen tot publieke-private samenwerking en ‘zakelijk’ opererende publieke partijen.

Uit analyse van tien praktijkvoorbeelden – variërend van puur private ontwikkelingen tot publieke – private samenwerking en ‘zakelijk’ opererende publieke partijen – blijkt dat er een markt is voor verzakelijking. Enkele voorbeelden zijn:

  • Huur en koop van kleinschalige bedrijfsruimte ontwikkeld door lokale en regionale ontwikkelaars (lichte industrie);  
  • Ontwikkeling van onderscheidende toplocaties voor specifieke doelgroepen met een lange termijn perspectief door private partijen  aan de hand van een krachtig marktconcept;
  • (Her)ontwikkeling van locaties met verdiencapaciteit (bijv. binnenstedelijke locaties met mogelijkheden voor  transformatie naar bijv. woningbouw) door private partijen;
  • Nieuwe terreinen en/of private ontwikkelingen op economische brandpunten (bijv. logistiek en campussen) met marktdruk;
  • Private investeringen door grotere bedrijven op bestaande locaties, zowel op de eigen kavel als in de directe omgeving. 

Verzakelijking van de bedrijventerreinenmarkt bevindt zich nog in het beginstadium. Dit vraagt om een structuurverandering en een lange termijn aanpak, maar ook een individuele inspanning en wellicht zelfs 'gedragsverandering’ van de sleutelspelers: gemeenten, ontwikkelaars, beleggers, eindgebruikers. Zo is voor elke sleutelspeler een rol weggelegd in het bewerkstelligen van verzakelijking en professionalisering van de bedrijventerreinenmarkt. Niet als doel op zich, maar om gezamenlijk, en rekening houdend met elkaars belangen, te werken aan duurzamere en toekomstbestendige bedrijventerreinen.  

De praktijkvoorbeelden in het onderzoek gelden als voorbeeldprojecten waar alle sleutelspelers van kunnen leren. Hoewel ‘verzakelijking’ nadrukkelijk een proces in beweging is, zijn uit het onderzoek naar praktijkvoorbeelden wel enkele aanbevelingen gedestilleerd:

  1. Maak de markt inzichtelijk! Het ontbreken van zicht op de bedrijventerreinenmarkt is een belemmerende factor voor verzakelijking, in het bijzonder voor een grotere rol voor beleggers (investeerders) en eindgebruikers. Gemeenten en ontwikkelaars zijn hierbij vooral aan zet.
  2. Transparantie, openheid en draagvlak zijn sleutelsuccesfactoren voor verzakelijking in de diverse ontwikkelingsfasen van bedrijventerreinen. Een open deur, maar dat neemt niet weg dat nog veel winst valt te behalen en dat elke partij daar een aandeel in heeft.
  3. Eerlijk rekenen, met realistische cijfers. Nieuwe financiële instrumenten en vormen verdienen bovendien meer aandacht. Denk aan gebiedsfondsen, waardecreatie en nieuwe vormen van publiek-private samenwerking.

Download hier de Praktijkvoorbeelden Verzakelijking Bedrijventerreinen, Ministerie van Infrastructuur en Milieu, 2011

card image

Event

10-11-2021
BT Event 2021: De kracht van werklocaties

Event

10-11-2021

BT Event 2021: De kracht van werklocaties

Op woensdag 10 november organiseert SKBN samen met BT Magazine en ELBA\REC de 16e editie van het BT Event. Dit jaar zijn we op de locatie van de Brainport Industries Campus in Eindhoven. Onze gastheren zijn: Eindhoven Airport, Flight Forum, gemeente Eindhoven en provincie Noord-Brabant.

De kracht van werklocaties

Stedelijke werklocaties zijn samen met de binnenstad de drijvende kracht van de stedelijke economie. Ze zorgen voor banen en de producten en diensten waar de moderne samenleving op draait. Steeds meer fungeren ze ook als draaischijven in de stadslogistiek, hub voor kennis en innovatie, broedplaats voor creatieve pioniers. Maar die stedelijke werklocaties staan onder druk vanwege de toenemende ruimtebehoefte van andere stedelijke functies, wonen voorop, en het beleid om overlast door verkeer, lawaai en geur te voorkomen. Tegelijkertijd spelen grote transities in bijvoorbeeld de energievoorziening en als gevolg van klimaatverandering.

Met het veranderende karakter van de economie en de logistiek, alsmede door nieuwe trends in hoe we werken, versneld door de coronacrisis, staan stedelijke werkgebieden zelf ook voor transformatieopgaven. De grote uitdaging is om bij de herprofilering in te spelen op genoemde trends en ambities, en zo een volwaardige nieuwe rol in het stedelijk weefsel te kunnen spelen.

Met ons congres "De kracht van werklocaties" willen we dat thema agenderen.

Doel

De deelnemers tonen wat er komt kijken bij het daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie van stedelijke ambities door werklocaties. Hoe kun je her profileren en her ontwikkelen naar een gemengd kennis en innovatiedistrict, dat ook voldoet en bijdraagt aan de ambities voor verduurzaming, vergroening etc. Aanmelden voor dit fysieke congres inclusief netwerkborrel is binnenkort mogelijk!

Voor meer informatie kijk op www.btevent.nl.

Lees verder
card image

Nieuws

Subsidie voor verbeteren bedrijven- en haventerreinen Noord-Holland

Nieuws

17-06-2021

Subsidie voor verbeteren bedrijven- en haventerreinen Noord-Holland

De provincie Noord-Holland wil de kwaliteit van de bestaande bedrijven- en haventerreinen in Noord-Holland verbeteren. Voor 2021 is €1.500.000 subsidie beschikbaar. De subsidieregeling is opengesteld van 1 juli t/m 19 augustus 2021.

De subsidieregeling heeft tot doel om projecten te ondersteunen die herstructureren van verouderde bedrijventerreinen in Noord-Holland mogelijk maken. 

Belangrijk is te zorgen voor toekomstbestendigheid van bestaande bedrijventerreinen en een verbetering van het vestigingsklimaat voor bedrijven. Bij een herinrichting of herstructurering wijzigt het ontwerp of profiel van een bedrijventerrein. Ingrepen die het vermogen van een terrein vergroten om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen, zoals waterberging, en verbetering van de leefbaarheid bijvoorbeeld door de structurele versterking van natuurwaarden en biodiversiteit op en rond het bedrijventerrein, kunnen hierbij worden meegenomen.

Bij de beoordeling van de subsidieaanvragen kijkt de provincie vooral naar het aspect duurzaamheid. 

In 2020 hebben GS de HIRB+ Uitvoeringsregeling subsidie herstructurering en intelligent ruimtegebruik bedrijventerreinen Noord-Holland 2020 (UVR) vastgesteld. Voor deze UVR is voor de jaren 2020-2023 een totaalbedrag van € 6 mln. beschikbaar. De UVR wordt jaarlijks gedurende een bepaalde periode opengesteld voor aanvragen. In 2021 loopt deze periode van 1 juli t/m 19 augustus, met een subsidieplafond voor de regeling van €1.500.000. 

Meer informatie over de regeling staat op deze pagina.

Lees verder
card image

Nieuws

Schiphol Trade Park wil de groenste zijn

Nieuws

16-09-2021

Schiphol Trade Park wil de groenste zijn

Bij Schiphol vind je zo’n 350 hectare waarvan een groot deel is gevuld met distributiecentra; een voormalig weiland vol grote panden. Toch beschouwen we Schiphol Trade Park, een ontwikkeling van gebiedsontwikkelaar SADC, als een icoonvoorbeeld voor Groene Bedrijventerreinen. Waarom? We spraken erover met Rob de Wit, projectmanager gebiedsontwikkeling en coördinator van Schiphol Trade Park.

Een toekomstbestendig gebied

Rob: ‘Wat we doen bij Schiphol Trade Park is pionieren. Circulaire ontwikkeling op bedrijventerreinen is relatief nieuw. In plaats van zoveel mogelijk ruimte benutten voor bedrijfspanden en parkeerplekken, wordt steeds meer waarde gehecht aan ecologie, welzijn en leefomgeving, ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit. We noemen de gebruikers van onze bedrijfsterreinen niet voor niets onze bewoners.’

Hier liggen kansen voor het ontwikkelen van business parks tot duurzame landschappen waar zowel de mens als de natuur goed kunnen gedijen. Daar zet SADC zich op Schiphol Trade Park en haar andere business parks voor in. Veel publieke ruimte was in de eerdere planvorming verhard, maar door slimme optimalisatie van de infrastructuur kan veel meer groen worden. Rob: 'Over twee jaar verwachten we het resultaat te zien in de openbare ruimte. De gebouwen worden voor een groot deel al groen tijdens het aankomend plantseizoen. En we hebben haast, want goede voorbeelden openen de weg voor alle andere bedrijventerreinen in Nederland. Dus hoe sneller het resultaat zich toont, hoe groter de impact!'

Duurzaamheid uitstralen

Dat er veel winst te behalen is staat als een paal boven water. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het gros van de bedrijventerreinen een inspiratieloze omgeving is. Terwijl hier zo'n 30% van de banen in Nederland te vinden is! Er zijn meer vooruitstrevende ontwikkelaars nodig. De enige manier om het beter te gaan doen is door natuur toe te voegen en te luisteren naar de behoefte van de eindgebruiker. Waar we tien jaar geleden bij de term 'duurzaam ontwikkelen' dachtenSchiphol Trade Park2 aan zonnepanelen, beseffen we nu dat het daar niet ophoudt. Duurzaam bouwen vanuit enkel technisch oogpunt is inmiddels een verouderd concept. Nu beseffen we dat we het ook zíchtbaar moeten maken. Een terrein moet duurzaamheid uitstralen zodat men het als zodanig ook kan ervaren. De behoeften zijn veranderd; de nieuwe generatie wil zich goed voelen en in een fijne omgeving werken. Werkgevers en ontwikkelaars moeten hier rekening mee houden, inspelen op de behoeften en terreinen creëren waar werknemers (de bewoners) zich prettig voelen.

Rob: 'Voor Schiphol Trade Park hebben we onderzocht wat wij kunnen doen om het gebied groener en duurzamer te maken. Een groot deel van de geplande verharding kon weggehaald worden, wat bovendien geleid heeft tot een meer logischere infrastructuur. Saillant detail is dat we ook kosten besparen nu we minder infrastructuur aanleggen, en slechts een beperkt deel van die gelden nodig is voor de groenere inrichting. Het resultaat straks: prettige en zelfs recreatieve looproutes, onverharde paden en veel meer groen. Een uitnodigende parkachtige omgeving waar mensen de natuur kunnen beleven en die gezond gedrag stimuleert.’

Dat klinkt logisch maar deze focus was er voorheen minder. Nu zijn we ons veel meer bewust wat een groene, gezonde omgeving met ons kan doen. In een  woonomgeving zien we dit al volop gebeuren, daar vinden we vergroening al langer belangrijk. Nu is het tijd om samen te kijken hoe we ook de werkomgeving en bedrijventerreinen gezonder en groener kunnen inrichten.

Daktuinen en rotswanden

Daarom stelt SADC strenge duurzaamheidseisen aan klanten op Schiphol Trade Park. Een technisch duurzaam gebouw dat voorheen vooruitstrevend was, is niet meer voldoende. Gebouwen moeten zorgen voor een attractief beeld en een zichtbare groene invulling krijgen, als onderdeel van een natuurinclusief gebied. Een onderliggend ecologisch plan is bij elke ontwikkeling een harde voorwaarde geworden. Veel overtuigingskracht is niet nodig, ontwikkelaars en eindgebruikers omarmen deze nieuwe standaard en nemen ook hun verantwoordelijkheid. Want die traditionele distributiecentra kunnen best wel wat anders vormgegeven worden; daktuinen, groendaken, rotswanden, vlinders en vogels, water en energie. Het lijkt zelfs een soort wedstrijdje te worden onder architecten en ontwikkelaars: wie kan het mooiste groene gebouw neerzetten? Bij al deze partijen ziet SADC steeds meer energie om het verder te ontwikkelen en voor een hogere kwaliteit te gaan.

Ontwikkelen vanuit een coalitie

'De conservatieve manier van gebiedsontwikkeling moet plaatsmaken voor een nieuwe benadering waarbij natuurinclusief de norm is', stelt Rob. Schiphol Trade Park betrekt partners als TU Delft, Universiteit Wageningen, Vogelbescherming, NL Greenlabel, RVO en IVN bij hun plannen Vlinders buddleia, IVN Lelystad workshop natuur dichtbijvoor vergroening. Deze partijen denken met SADC mee hoe de leefomgeving van bewoners als bijen, vogels en andere dieren kan worden behouden. Samenwerken met partners en universiteiten biedt daarnaast mooie kansen voor wetenschappelijk onderzoek. Het gebied leent zich enorm goed voor verschillende onderzoeken en kennisontwikkeling. 'Zo kunnen we straks onderzoeken wat de effecten zijn van duurzame bedrijventerreinen.'

Gebiedsmanagement

Als er zoveel groen een gebied in komt en dit zelfs onderdeel wordt van de architectuur, dan is de integratie van beheer en onderhoud in je plannen noodzakelijk. Niet alleen om de gevels en terreininrichting groen te krijgen en te houden, maar goed natuurbeheer vraagt om expertise. Goed functionerend gebiedsmanagement door de ondernemers zelf levert hieraan een belangrijke bijdrage. Gebiedsmanagement van en voor ondernemers waarborgt de leefkwaliteit van het gebied en het waardebehoud van gebouw en terrein.

Duurzaam, innovatief en groen

Rob: 'We zijn nu het meest duurzame en innovatieve business park, maar straks ook het groenste business park van Europa. Om die koppositie vast te houden moet je steeds je ambitie monitoren en nadenken over hoe je jezelf kunt verbeteren. Tenslotte wordt in de huidige economie de vraag naar distributiecentra alleen maar groter. SADC staat voor financieel rendement maar ook voor maatschappelijk rendement. Dat is onze drijfveer. Het gaat er om dat je economische groei stimuleert op zo’n manier dat je tegelijkertijd de leefkwaliteit verhoogt. Een meerwaarde voor iedereen.'

 

Dit artikel is een publicatie van IVN, instituut voor natuureducatie. 

Lees verder