Van kostenpost naar verdienmodel. Met een circulaire benadering kunnen we veel meer waarde halen uit onze omgeving. Voor ABN AMRO betekent een omslag naar de circulaire economie ook dat nieuwe financieringsvormen nodig zijn. ‘We moeten ons gaan realiseren dat we in een circulaire economie echt anders moeten gaan denken en doen’, zegt Petran van Heel, sectorbanker bouw bij ABN AMRO.

Dit interview komt uit vakblad BT#1 en is onderdeel van een special over de circulaire economie. De special verschijnt eind maart. BT Magazine is hét vakblad voor iedereen die zich bezighoudt met regionale innovatiekracht en vestigingsklimaat. 

De Amsterdamse Zuidas kenmerkt zich door glimmende kantoorgebouwen en hoogbouw in aanbouw. Aan de voet van een van de hoogste kantoortorens in het gebied, het 105 meter hoge hoofdkantoor van ABN AMRO, staat een opvallend onopvallend gebouw: Circl. Het paviljoen is sinds het najaar van 2017 geopend en bevat naast een aantal conferentie- en vergaderzalen, een exporuimte en een restaurant met rooftopbar en ontmoetingsplek voor het publiek.

Circl biedt voor ABN AMRO niet alleen extra ruimte. Het is ook een gedurfd voorbeeld voor de visie van de bank op circulair vastgoed. Maar niet het hele gebouw is van de bank. ‘Deze lift bijvoorbeeld niet’, vertelt Van Heel, terwijl we onderweg zijn naar de rooftopbar op de bovenste etage van Circl. ‘De installatie blijft eigendom van leverancier Mitsubishi, ABN AMRO betaalt per liftbeweging een bedrag.’ Het is een voorbeeld van een product-as-a-service, ABN AMRO neemt de lift af als dienst. Dat heeft een aantal voordelen. De verantwoordelijkheid voor ontwerp, exploitatie én eindwaarde is in een hand. Van Heel heeft zelf een achtergrond als vastgoedontwikkelaar. ‘Ik heb heel wat gebouwen neergezet, ook hoogbouw. We selecteerden altijd de liftenleverancier die met de laagste bouwkosten inschreef. Maar dat bedrag zegt niets over het energieverbruik of de onderhoudskosten. Laat staan eindwaarde of mogelijkheden van het materiaal aan einde van de levenscyclus. Voor Circl hebben we gekozen het begrip kosten veel breder te trekken: de kosten én opbrengsten over de gehele levenscyclus, en daarna. Dat is van lineair naar circulair.’

Van Square naar Circl

De totstandkoming van Circl was geen vanzelfsprekendheid. De oorspronkelijke – al goedgekeurde – plannen gingen uit van een meer traditioneel paviljoen dat weliswaar erg duurzaam was, maar niet circulair. Aanleiding om anders te gaan nadenken over het eigen grondstofgebruik was de sloop van een gebouw van ABN AMRO aan het Rokin in Amsterdam. De chique natuurstenen gevel van dat gebouw bleek niet herbruikbaar. Zelfs wanneer het geïmporteerde natuursteen gratis werd weggegeven, bleek er geen interesse te zijn vanuit de markt. Vervolgens is het materiaal als puin afgevoerd, vergruisd en waarschijnlijk als onderlaag onder een snelweg toegepast.

Omdat er al een uitgewerkt plan voor een conventioneel paviljoen was uitgewerkt (laten we dat Square noemen), is het mogelijk het materiaalgebruik van een circulair gebouw (Circl) en een niet-circulair gebouw (Square) te vergelijken. Voor Circl is 36 procent minder materiaal nodig, een reductie van 2400 ton beton, staal, aluminium, glas, hout en natuursteen. Doordat een deel van dat materiaal bovendien hergebruikt is, was voor Circl 39 procent minder primaire grondstoffen nodig.

Tijdens de ontwikkeling van Circl werd samengewerkt met New Horizons Urban Mining van Michel Baars. Dat bedrijf stond aan de basis van het Urban Mining Collective. Hierin werken ongeveer vijftien bedrijven samen om ‘sloopmaterialen’ opnieuw waarde geven. Ze oogsten materialen uit gebouwen en geven die een volgend leven in een nieuw gebouw. In Circl bestaat de houten vloer uit verzameld hardhout uit vijftien gebouwen – onder meer afkomstig van een oud klooster en de bar van voetbalclub TOP Oss. De karakteristieke hardhouten puien van de vergaderruimtes zijn afkomstig uit een oud Philips-gebouw in Hilversum. Wie goed kijkt, ziet dat ze eigenlijk niet helemaal passen in het stramien, waardoor de vergaderruimtes hier en daar een extra ‘passtukje’ hebben gekregen om de wand te sluiten. ‘Het valt eigenlijk pas op, als je het doorhebt.’

‘Materialen hebben vaak een andere levensduur dan de gebouwen waar ze in verwerkt zijn’, zegt Van Heel. ‘De circulaire economie vraagt om andere materialisering, terugneembare en modulaire concepten. En niet alleen hier op de Zuidas. Op werklocaties in het hele land zal dit principe belangrijker worden. Als je tegenwoordig niet duurzaam bent, in de zin van energietransitie, dan tel je eigenlijk niet meer mee. Maar circulariteit, de grondstoftransitie, staat nog aan het begin van een versnelling. In elke situatie kan je nadenken over de hoeveelheid grondstoffen die je verbruikt, welke grondstoffen dat zijn, demontabel bouwen, gemakkelijke reparatie, afvalreductie en andere verdienmodellen. Er zijn ook steeds meer bedrijven die materialen kunnen upcyclen, of ze op een andere manier als tweedehands bouwmaterialen inzetten. De echt innovatieve bedrijven verkopen deze materialen dan ook niet meer, die lenen je de grondstoffen uit als dienst, een product-as-a-service. Daar zie je de verschuiving van bezit naar gebruik. Dat is een principieel verschil van circulaire economie.’

Wat betekent dat concreet voor ondernemers?

‘Daar zijn we als bank nu over aan het nadenken: zo werken we bijvoorbeeld aan een project met de circulaire bedrijfshal van de toekomst. Maar ook: wat is nodig om bestaande bedrijfshallen nu al circulair te maken en welke circulaire verdienmodellen kunnen we daarbij ontwikkelen? De bedrijfshal-as-a-service is als een meccanodoos van onderdelen die uitbreiden, optoppen of inkrimpen en zelfs eenvoudig verplaatsen mogelijk moet maken. Tegelijkertijd zul je zien dat de markt voor tweedehands producten een vlucht gaat nemen; opgestuwd door de Milieuprestatie Gebouwen en de overheidsambitie om in 2030 50 procent circulair te zijn, gaan steeds meer ondernemers hier kansen zien.

‘Ik verwacht dat daardoor ook de eindwaarde van gebouwen weleens heel anders zou kunnen worden. Nu worden leegstaande gebouwen gezien als kostenpost, want ze moeten nog gesloopt en gestort worden. Maar vanuit het perspectief van urban mining staat er een bovengrondse mijn met waardevolle grondstoffen. Misschien zijn veel bedrijventerreinen wel toe aan een upgrade en worden de onderdelen iets waard voor nieuwe bedrijfshallen.

‘Ook leveranciers moeten hun producten en bijbehorende levenscyclus onder de loep nemen. Ontwerpers moeten beginnen met producten te ontwerpen die minder grondstoffen nodig hebben, lang blijven functioneren, gemakkelijk te repareren zijn en natuurlijk weinig energie verbruiken. Als het lukt om een gebouw te ontwikkelen dat energie levert en aan het eind van de gebruiksduur meer waarde heeft als geheel of in onderdelen, dan heb je een winnende businesscase in de circulaire economie.’

Hoe kan een bank circulariteit financieren?

‘Geld is an sich een heel circulair verdienmodel. Maar verduurzaming gaat niet alleen over geld, het gaat ook over kennis en netwerk. Mijn collega’s en ik praten met heel veel bedrijven en we bieden op veel verschillende plekken financiering. De grondstoffentransitie is niet alleen in de bouwsector gaande, maar ook in de industrie, de retail en de logistiek. We faciliteren kruisbestuiving en kennisuitwisseling waar dat kan.

‘Maar ook onze eigen financieringsproducten maken we passend voor de circulaire economie. Nu de verschuiving van bezit naar gebruik ook in gebouwen postvat, moeten we ons als bank gaan afvragen welke delen van een gebouw we straks nog financieren en welke partij. Is het de eigenaar, de gebruiker, de bezitter van het product?! En hoe regel je dat? Dat maakt circulaire financiering nog tot een hele uitdaging. Maar, al doende leert men.’

ELBA\REC

ELBA\REC en SKBN werken al jaren nauw samen en sinds medio 2018 is ELBA\REC ook kennispartner van SKBN. Via vakmedia zoals BT Magazine en Stadszaken, en o.a. door het BT Event is ELBA\REC een bron van informatie voor bedrijventerreinprofessionals.

info@elba-rec.nl
033 - 87 00 100

ELBA\REC
card image

Event

14-04-2021
Studiereis - Duurzame transitie in Stuttgart

Event

14-04-2021

Studiereis - Duurzame transitie in Stuttgart

De omschakeling naar elektrische auto’s kost zo’n 400.000 banen in Duitsland. En waar de hardste klappen zullen vallen is Stuttgart, de autostad bij uitstek. Hoe schakelt deze stad, die bekend staat om haar auto-industrie, om naar een nieuwe, duurzame economie? Wat vraagt dat van het bedrijfsleven, van de mobiliteit en de inzet van techniek? 

Een belangrijke speler in deze duurzame transitie is het Verband Region Stuttgart. Binnen dit regioverband maakt men zich sterk voor slimme mobiliteit, nieuwe bedrijvigheid, energietransitie, een levendige binnenstad, goede planning en toegankelijkheid van natuur. Tijdens de SKBN Studiereis gaan we ontdekken hoe dat in z’n werk gaat.

Ook kijken we naar de effectiviteit van een publiek-private strategiedialoog voor de ontwikkeling van nieuwe mobiliteit. Dit alles uiteraard in een omgeving met veel werklocaties en toonaangevende ondernemingen. Stuttgart is immers een van Duitslands oudste industriële stad. Met een duidelijke toekomstambitie. De stad, die meerdere universiteiten huisvest, doet er dan ook alles aan om haar vele talenten binnen de stadsgrenzen te houden. Met succes!

Gaat u mee op deze SKBN Studiereis?

Programma (onder voorbehoud)

Woensdag 14 april
We worden welkom geheten door het Region Verband Stuttgart, de Wirtschaftsförderung en de Industrie- und Handelskammer Region Stuttgart. Voor welke opgaven staan de stad en regio? En hoe gaan zij deze uitdagingen gezamenlijk aan?
 
Donderdag 15 april
Deze dag verdiepen we ons in de IBA2027, een vliegwiel dat de regio toepast voor de versnelling van bouwprojecten en energietransitie. We gaan terug naar de IBA van 100 jaar geleden in Stuttgart: de modernistische wijk Weissenhof. Ook nemen we een kijkje bij de M.Tech Accelerator, een boeiende start-up facilitator. Tot slot laten we ons rondleiden in de wijk Feuerbach, waar Bosch van oudsher een grote stempel drukt op de ontwikkelingen. We sluiten de dag af in het Porsche Museum. 
 
Vrijdag 16 april
De laatste dag verdiepen we ons in de betekenis van mobiliteit en de productie daarvan voor de toekomst. Hoe zorgt de stad ervoor dat de ontwikkeling van duurzame mobiliteit genoeg tempo heeft, en voor voldoende nieuwe economie zorgt?

Samenvattend

  • Wat: SKBN Studiereis Stuttgart
  • Datum: Woensdag 14 mei t/m vrijdag 16 april 2021
  • Inclusief: Heen- en terugreis vanaf Utrecht Centraal of Arnhem Centraal, 3 lunches, 2 hotelovernachtingen, een intensief programma met lokale sprekers en gidsen, vervoer ter plaatse, 1 slotdiner, evaluatie en reisverslag.
  • Kosten: € 949,- ex btw
  • Meer info:
    - Logistiek en organisatie: Tessa van der Heiden: 033 870 0100, t.vanderheiden@elba-rec.nl.
    - Inhoud: Mieke Naus, m.naus@elba-rec.nl, 06 48 38 67 39 

Lees verder
card image

Nieuws

Panattoni Nederland start ontwikkeling distributiecentra Roermond

Nieuws

08-06-2020

Panattoni Nederland start ontwikkeling distributiecentra Roermond

Panattoni Nederland, onderdeel van Panattoni Europe, start met de ontwikkeling  van twee ultra moderne logistieke distributiecentra in Roermond.

De nieuwe ontwikkeling  bestaat uit twee distributiecentra : één van 25.175 m2 en één van 18.080 m2. In totaal beslaat het project een oppervlak van 43.225 m2. Panattoni heeft een koopovereenkomst getekend met Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML). Roermond  is het eerste project van Panattoni in Nederland sinds de start in december 2019.

In januari 2021 wordt gestart met de bouw van de distributiecentra die een vrije hoogte hebben van 12,20 meter, in totaal 37 dock’s, 265 parkeerplaatsen voor personenwagens en 9 parkeerplaatsen voor vrachtwagens. Naar verwachting wordt het complex in september 2021 opgeleverd.

Het nieuwe complex zal voldoen aan de ‘Very Good’ standaard van BREEAM en het plaatsen van zonnepanelen op het dak van het complex behoort tot de mogelijkheden.

Jeroen Gerritsen, Algemeen Directeur Panattoni Nederland: “Dit is een fantastisch begin van onze ontwikkelactiviteiten in Nederland, 6 maanden nadat Panattoni naar Nederland is gekomen. Wij zien heel veel toekomst in Midden- en Zuid-Limburg, omdat we merken dat er een betere beschikbaarheid van personeel is om de distributiecentra goed te kunnen bemensen. Deze ontwikkeling ligt tegen de dorpen Linne, Herten en de stad Roermond aan, dus mensen kunnen op de fiets of lopend naar het werk. Tevens biedt de locatie dezelfde multimodale voordelen en nabijheid tot de Duitse afzetmarkt als andere populaire locaties in Limburg. Ik denk dat logistiek en alles dat daarbij hoort tijdens de coronacrisis zijn waarde heeft bewezen. En juist nu de werkloosheid weer gaat oplopen, kunnen we met dit soort initiatieven nieuwe werkgelegenheid naar de regio trekken.”

Jeroen Bertjens, Senior Consultant Marketing & Sales: “We zijn heel blij met de ontwikkeling van de beiden duurzame distributiecentra door Panattoni Nederland in de regio Midden-Limburg. Dit biedt nieuwe kansen voor Midden-Limburgse bedrijven om te expanderen, alsmede kansen voor bedrijven welke zich in deze regio nieuw willen vestigen. De regio heeft reeds een bloeiende logistieke cultuur en infrastructuur met o.a. grootschalige distributiecentra van Hansen Dranken, UPS, Plus, Lidl, Aldi, Action en Dick Vijn Logistiek. Met de ontwikkeling van de beiden distributiecentra door Panattoni Nederland worden wederom een paar mooie bedrijven aan dit rijtje toegevoegd.”

Over Panattoni

Panattoni Nederland is onderdeel van Panattoni Europe, marktleider in industrial real estate in Europa. Het is onze missie om lokale bedrijven te ondersteunen met het leveren van multifunctionele, build-to-suit warehouse projecten. Teneinde onze doelstelling tot het ontwikkelen van deze projecten te bereiken, kopen wij gronden op de meest strategische locaties in Nederland. Panattoni treedt op als expert in elke fase van het investeringstraject.
www.panattonieurope.com/nl/roermond
www.panattonieurope.com

Over OML

OML BV draagt bij aan de economische ontwikkeling van de regio Midden-Limburg en doet dit in samenwerking met gelieerde partijen, bedrijfsleven en overheden. OML B.V. heeft de volgende kerntaken: advisering bij ruimtelijk-economische vraagstukken, locatie- en gebiedsontwikkeling, acquisitie van bedrijven en sales van bedrijventerreinen alsmede de ontwikkeling en uitgifte van nieuwe bedrijventerreinen.

De vijf aandeelhouders van OML zijn de gemeenten Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Roerdalen en Roermond.

OML heeft percelen te koop op de bedrijventerreinen: Businesspark ML in Echt, Windmolenbos en Zevenellen in Haelen, Merummerpoort, De Hanze, Boven de Wolfskuil, De Grinderij en Oosttangent in Roermond. Op de bedrijventerreinen Roerstreek-Noord in Roermond en bedrijventerrein Koeweide in Maasbracht is elk nog één kavel beschikbaar.

Lees verder
card image

Nieuws

SOK Afval- en Grondstoffenmanagement Schiphol Trade Park ondertekend

Nieuws

12-03-2020

SOK Afval- en Grondstoffenmanagement Schiphol Trade Park ondertekend

Schiphol Trade Park Services, Milgro, Meerlanden en Nijssen Recycling hebben 11 maart de Samenwerkingsovereenkomst Afval- en Grondstoffenmanagement Schiphol Trade Park ondertekend. Met deze overeenkomst biedt STP Services de drie partijen de gelegenheid om bedrijven die zich op Schiphol Trade Park in Hoofddorp vestigen te adviseren over een circulaire aanpak voor afval- en grondstofmanagement. Laurens Groen, CEO Milgro: “Wij zijn blij om ons te verbinden aan de ambitie van gebiedsontwikkelaar SADC. Wij kijken ernaar uit samen te werken en winstgevende duurzaamheid in de keten te realiseren.” 

Samen duurzame impact vergroten

Schiphol Trade Park Services (STP Services) is verantwoordelijk voor het gebiedsmanagement op Schiphol Trade Park, dat door Schiphol Area Development Company (SADC) wordt ontwikkeld. De samenwerkingspartners faciliteren bedrijven desgewenst in hun transitie naar een meer duurzame bedrijfsvoering. Dat doen ze onder andere door het uitvoeren van een afval- en grondstoffenscan en het digitaliseren van de processen en data rondom afvalstoffen. Op gebiedsniveau verbindt deze aanpak de bedrijven. Vanuit deze data worden de kansen inzichtelijk om samen de duurzame impact te vergroten. Deze duurzame omgang met afval- en grondstoffen maakt dan onderdeel uit van het business model van de bedrijven. Angeline Kierkels, algemeen directeur Meerlanden: “Door deze samenwerking aan te gaan, zetten we de versnelling in naar een duurzaam en circulair business park.”

Toekomstbestendig

Marisol Elisabeth, gebiedsmanager STP Services: “Met de samenwerking willen we bedrijven op Schiphol Trade Park niet alleen adviseren maar ook een bewezen aanpak bieden voor het benutten van hun grondstoffenstromen. In het verlengde daarvan kunnen zij een grondstoffenstromenstrategie en maatregelen op gebouwniveau nemen. En daar heeft de omgeving ook baat bij, nu en in de toekomst.”

Lees verder