De markt voor logistiek vastgoed in Nederland stond in 2018 in het teken van een grote vraag naar distributiecentra en grootschalige opslagruimten, zowel door bedrijven - logistieke dienstverleners, retailers en producenten - als door beleggers. Sterker nog: de vraag naar logistiek vastgoed was nog nooit zo groot als in het afgelopen jaar.

Dat blijkt uit onderzoek door NVM Business. Volgens de NVM-publicatie is vorig jaar in totaal 3,1 miljoen vierkante meter logistiek vastgoed afgezet. Daarbij ging het niet alleen om ruimten die op de vrije markt werden verhuurd en verkocht, maar ook om gebouwen die door bedrijven zelf voor eigen rekening werden neergezet, de zogenoemde eigenbouw. Opvallend was dat van de in 2018 gerealiseerde afzet bijna 2,2 miljoen vierkante meter betrekking had op nieuwbouw, wat in vergelijking met het jaar ervoor een duidelijke toename betekende. 

Behalve een grotere vraag naar nieuwbouw, werd de markt ook gekenmerkt door een toename van het aantal gehuurde ruimten, met als gevolg dat het aandeel van de huursector in de totale opname boven de 75 procent lag. Het zuiden van het land nam – net als in andere jaren overigens – het grootste deel van de vraag naar logistiek vastgoed voor zijn rekening. Dat was vooral te danken aan de gang van zaken in de provincie Noord-Brabant, waar meer dan 800.000 vierkante meter zijn weg naar gebruikers vond.

Aanbod bleef ook groot

Ondanks de grote vraag naar logistiek vastgoed ging in 2018 het direct beschikbare aanbod van distributiecentra en grootschalige opslagruimten nauwelijks omlaag. Dat het aanbod vrijwel onveranderd bleef, kwam doordat er door beleggers en projectontwikkelaars meer logistieke gebouwen op risico in aanbouw werden genomen, dat wil zeggen zonder de zekerheid van voorverhuur. Eind 2018 stond ongeveer 2,33 miljoen vierkante meter te huur en te koop. Daarvan bestond 725.000 vierkante meter uit nieuwbouw. 

Volgens NVM Business is het wel positief dat het structurele of langdurige aanbod vorig jaar verder omlaag ging, met ongeveer 35 procent. Bovendien vertoonde de aanbodsituatie grote regionale verschillen. Terwijl bijvoorbeeld Noord-Holland werd geconfronteerd met een sterke toename van leegstaande distributiecentra, was in Noord-Brabant sprake van een flinke daling van het aantal beschikbare meters.

Weinig invloed op huurprijzen

De ontwikkeling van vraag en aanbod had echter weinig effect op de gerealiseerde huurprijzen; die bleven over het geheel genomen stabiel. Alleen in de regio’s Rotterdam en Eindhoven ging het gemiddeld huurprijsniveau iets omhoog. Hoewel de huurprijzen dus nauwelijks van hun plaats kwamen, gingen de aanvangsrendementen die beleggers bereid waren te betalen, wel omlaag, wat uiteraard tot een stijging van de prijzen leidde. Voor werkelijk eersteklas objecten daalde het netto-aanvangsrendement tot iets onder de 4,6%. 

Ter vergelijking: in 2008 lag het netto-aanvangsrendement van distributiecentra op 7%. Er werd vorig jaar ook flink in distributiecentra belegd. Volgens NVM Business ging het om € 2,3 miljard, een absoluut record. Daarvan had 70 procent betrekking op distributiecentra met een omvang van 30.000 vierkante meter en meer.

Elba\Rec

Elba\Rec en SKBN werken al jaren nauw samen en sinds medio 2018 is Elba\Rec ook kennispartner van SKBN. Via vakmedia zoals BT Magazine en Stadszaken, en o.a. door het BT Event is Elba\Rec een bron van informatie voor bedrijventerreinprofessionals.

info@elba-rec.nl
033 - 87 00 100

Elba\Rec
card image

Event

27-06-2019
Seminar ‘Energietransitie als procesopgave’

Event

27-06-2019

Seminar ‘Energietransitie als procesopgave’

Van ambitie naar uitvoeringsgericht programma

Aan ambities geen gebrek: 2040, 2035, een enkele bestuurder wil al in 2030 energieneutraal zijn. Een groot deel van de energieopgave slaat neer in de gebouwde omgeving. Kunnen ambtelijke organisaties bestuurlijke ambities waarmaken? Juist in de gebouwde omgeving valt of staat een goede uitvoering met een goede organisatie. Tijdens het seminar ‘Energietransitie als procesopgave’ dat ROm/Stadszaken.nl samen met Twynstra Gudde organiseert, krijgt u handvatten om van ambitie te komen tot een uitvoeringsgericht programma.
 
Tijdens het ROm-seminar ‘Energietransitie als procesopgave’ leert u:

  • hoe u een goede programmaorganisatie opzet om de energietransitie regionaal en lokaal in te bedden;
  • hoe u bij de uitvoering van het programma aanhaakt bij de bestaande lijnorganisatie;
  • welke manier van sturen het beste past bij uw organisatie en lokale context;
  • hoe u invulling geeft aan effectief gebieds- en omgevingsmanagement;
  • hoe u stakeholders en burgers het beste kunt mobiliseren in een lokale context;
  • hoe u inhoudelijke invulling geeft aan de gebiedsgerichte energietransitie.

PROGRAMMA

13.00 uur  
Inloop en opening door dagvoorzitter Marcel Bayer, hoofdredacteur ROm en Zenzi Pluut, managing partner Twynstra Gudde
 
13.30 uur 
Regionale samenwerking in de praktijk 
(spreker volgt)
 
14.00 uur 
Bouwen aan vertrouwen in de gebouwde omgeving
Martin Andriessen, programmadirecteur energietransitie, gemeente Den Haag
 
14.30 uur
Korte pauze
 
14.45 uur
Dialoogtafels

  1. Tafel 1: Programma-aansturing bij gemeentelijke energietransitie. Welke aanpak past het beste bij u?
  2. Tafel 2: Warmtenetten als governance-vraagstuk. Welke rol kunt u spelen als gemeente?
  3. Tafel 3: Mensgerichte energietransitie. Hoe balanceer je tussen gebiedsambitie en lokaal commitment?
  4. Tafel 4: Nieuwe coalities. Hoe stuur je samen met de markt op energetische gebiedstransformatie?
  5. Tafel 5: Energieneutrale bedrijventerreinen. Hoe stuur je bij kaveluitgifte op duurzaamheid?
  6. Tafel 6: Strategisch omgevingsmanagement. Hoe betrek je de omgeving bij gebiedsgerichte energietransitie?

16.00 uur  
Borrel

facts & figures

Wat: Seminar ‘Energietransitie als procesopgave’
Wanneer: Donderdag 27 juni 2019, 13.30 – 17.00
Waar: Amersfoort (locatie volgt)
Voor wie: Professionals bij gemeenten, provincies en regionale samenwerkingsverbanden en andere professionals die op strategisch niveau aan energietransitie in de gebouwde omgeving werken

MEER INFORMATIE EN AANMELDEN

Lees verder
card image

Nieuws

Congres 'Geboeid door stedelijke kavelruil'sluit stimuleringsprogramma positief af

Nieuws

29-04-2019

Congres 'Geboeid door stedelijke kavelruil'sluit stimuleringsprogramma positief af

"Het spel is op de wagen"

Op donderdag 11 april werd het jaarlijkse congres over stedelijke kavelruil gehouden in de Mariënhof in Amersfoort met als thema ‘Geboeid door stedelijke kavelruil.’ Het congres vormde de officiële afsluiting van 2,5 jaar stimuleringsprogramma waarbij 14 verschillende pilotprojecten betrokken waren. Kortom, tijd om de balans op te maken.

In totaal telt het congresprogramma 24 verschillende workshops verdeeld over drie verschillende rondes. Tijdens de workshops komen verschillende vragen aan bod zoals: “Wat hebben we geleerd, hoe werkt stedelijke kavelruil, wat is de toegevoegde waarde van stedelijke kavelruil, zijn er aanbevelingen en wat zijn de ervaringen?” Tamara Slob (Kadaster) is op het congres aanwezig als één van de sprekers. “Het is erg leuk en interessant om de verschillende invalshoeken van alle partijen te zien en te beluisteren. Zo kun je tijdens de workshops ervaringen uitwisselen en leren van elkaar.” Tijdens de workshop ‘Slim ruimtegebruik, doen met Data’ spreekt zij namens het Kadaster over interactieve tools die ontwikkeld zijn om leegstand in het centrum aan te pakken. Het geven van workshops zoals die van vandaag vindt zij erg boeiend. “Je krijgt vragen waar je van tevoren niet op hebt gerekend. Juist dat interactieve spreekt mij erg aan. Zo komen er dingen aan bod die je zelf op voorhand niet bedacht zou hebben.”

Praktijkcasus

Jan-Hans Jonker (Pas BV) maakt tijdens zijn workshop ‘Financiële arrangementen KerkstraatBodegraven’ met behulp van een praktijkcasus de werking van stedelijke kavelruil inzichtelijk. Aan de hand van een financiële uitwerking van een situatie in een winkelstraat in Bodegraven legt hij de systematiek van stedelijke kavelruil en de daarvoor benodigde stappen uit. Drie winkelpanden, verdeeld over vijf kavels, worden herverkaveld waarbij met nieuwbouw een flink stuk wonen aan het complex wordt toegevoegd om de leefbaarheid van de omgeving te vergroten. Een interessante casus die de toehoorders verschillende mogelijkheden en uitkomsten laat zien.

Monique van Kampen werkt deels voor het Kadaster en deels als zelfstandige en is enthousiast over het congres. “De workshops zijn erg interessant al komt het toewerken naar een conclusie niet overal even sterk aan bod. Je merkt dat men op zoek is naar manieren waarop je je doel kunt bereiken. Toch kan ‘work-in-progress’ leiden tot onverwachte situaties.” In haar werk heeft zij veel te maken met stedelijke kavelruil binnen het woningbouwgebied. “Een markt die erg in ontwikkeling is.”

De Omgevingswet kan volgens Van Kampen een valkuil zijn. “Sommige mensen ervaren de Omgevingswet nog als ‘ver van mijn bed.’ Toch wordt juist die wet straks erg belangrijk.” Het congres ziet zij niet alleen als een kans om nieuwe inspiratie en kennis op te doen, maar ook om het Kadaster te promoten. “Zij zijn een mooie en onafhankelijke partij die helemaal thuis is in de materie.”

Ervaringen uitwisselen

In de pauze staat Petra Hania, projectmanager bij de gemeente Purmerend om zich heen te kijken. Dit is haar eerste stedelijke kavelruil-congres. “Ik vind het plezierig om ervaringen met collega’s uit te wisselen en de workshops zijn erg interessant om te volgen.” Hania is betrokken bij de Purmerendse pilot van het Stimuleringsprogramma stedelijke kavelruil. “Waar die pilot over gaat? Heb je even?”, zegt ze lachend. “Heel in het kort, we willen het Wagenweggebied transformeren van een bedrijventerrein tot een stedelijk woonmilieu. Voor enkele locaties is kavelruil een optie.”

Over een antwoord op de vraag wat ze in deze pilot heeft geleerd hoeft Hania niet lang na te denken. “Wat opvalt is dat wanneer je als gemeente steeds meer op je bordje neemt, andere partijen steeds verder achterover gaan leunen. Kortom, je moet als gemeente de regie houden maar tegelijkertijd zoeken naar een juiste balans en niet alles zelf willen doen.”

Toekomst

Yvonne van der Laan, afdelingsmanager Omgevingsstelsel en Ontwerp bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, en Bert Hoeve, hoofd afdeling ruimte en advies van het Kadaster en geestelijk vader van het stimuleringsprogramma, blikken op hun beurt terug op 2,5 jaar stedelijke kavelruil. Het tweetal is het erover eens dat het stimuleringsprogramma heeft laten zien dat stedelijke kavelruil wel degelijk een kansrijk instrument is bij gebiedsontwikkelingen. “Het feit dat er nog geen daadwerkelijke overeenkomst gesloten is, zegt niks over wat we hebben bereikt”, benadrukt Van der Laan. “De veertien pilots hebben de nodige kennis opgeleverd.”

Hoeve en Van der Laan vinden dat het programma in de afgelopen 2,5 jaar flink heeft bijgedragen aan de bekendheid en toepassing van stedelijke kavelruil om gebiedsontwikkeling op gang te brengen. Yvonne van der Laan: “We zijn nu bij Binnenlandse Zaken een nieuw programma aan het opbouwen waar stedelijke kavelruil een onderdeel van zal zijn. Dit programma met als werktitel Toekomstgericht Grondbeleid, komt ook mede op basis van de lessen en ervaringen van het Stimuleringsprogramma Stedelijke Kavelruil tot stand.” Kortom, het stimuleringsprogramma mag dan wel zijn afgesloten, dat geldt in geen geval voor stedelijke kavelruil. Of zoals één van de sprekers het in zijn betoog verwoordt; “Het spel is op de wagen."

Download: ‘Jaarverslag stimuleringsprogramma stedelijke kavelruil

Bron: Kadaster

Lees verder
card image

Nieuws

Inloopavond geeft inzicht in toekomstplannen bedrijventerrein Zevenellen in Buggenum

Nieuws

11-01-2019

Inloopavond geeft inzicht in toekomstplannen bedrijventerrein Zevenellen in Buggenum

Op 10 januari 2019 vond in het gemeenschapshuis De Roffert in Buggenum een inloopavond plaats, met als doel omwonenden en andere geïnteresseerden te informeren over de herontwikkeling van bedrijventerrein Zevenellen. Circa 55 geïnteresseerden maakte van de gelegenheid gebruik om meer te weten te komen over de voortgang en de ontwikkelingen op Zevenellen. 

Zevenellen, gelegen in Haelen in de gemeente Leudal, is een duurzaam, multifunctioneel bedrijvenpark. Gezamenlijk gaven de grondeigenaren Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML) en World Biobased Centre Zevenellen (WBCZ), die ieder hun deel van het bedrijventerrein ontwikkelen, een compleet beeld van de tot nu toe concrete initiatieven. Er waren stands van de verschillende initiatieven en daarnaast was het ook mogelijk om een persoonlijk gesprek te voeren over de diverse ontwikkelingen. Tevens waren de gemeente Leudal en de Regionale Uitvoeringsdienst Zuid-Limburg (RUDZL) namens de provincie Limburg aanwezig om hun rol voor wat betreft de vergunningenverlening, handhaving, milieueffectrapportage(beoordeling) en beleidsaspecten toe te lichten.

Bedrijventerrein Zevenellen in ontwikkeling

Op en rondom bedrijventerrein Zevenellen worden momenteel onderzoeken uitgevoerd. Het gaat om onderzoek naar de bodemkwaliteit en niet gesprongen explosieven. Ten behoeve van deze onderzoeken vinden nu graafwerkzaamheden plaats. Deze activiteiten hebben als doel om bouwrijpe kavels te realiseren waarmee ruimte wordt geboden aan bedrijven om zich hier te vestigen.

Eerste initiatieven op Zevenellen presenteren zich

Er is vanuit diverse bedrijven interesse getoond in bedrijventerrein Zevenellen. De eerste drie concrete initiatieven hebben zich op 10 januari gepresenteerd. 
De enige partij die de vergunning al heeft aangevraagd is de Coöperatie 7LL. Deze procedure is in behandeling bij de RUDZL. Deze coöperatie transformeert varkensmest naar dikke fractie (20%) en water (80%). De aanvoer naar de installatie van Coöperatie 7LL bestaat uit dierlijke mest die afkomstig is van de varkensbedrijven van de zes betrokken agrariërs. “Vanavond hebben we regelmatig te horen gekregen dat men respect heeft voor het feit, dat de lokale agrarische ondernemers het initiatief nemen om hun eigen meststromen te gaan verwerken”, geeft Hans Corsten namens de zes agrariërs van Coöperatie 7LL aan. 

Han Swinkels van Circuworld: “Wij verwerken champost en dierlijke meststromen tot hoogwaardige organische bemestingsproducten, voor betere oogsten en voor het verbeteren van de bodem voor boeren.” Hij vult aan, “Wij hebben het als prettig ervaren om mensen persoonlijk te kunnen informeren over de activiteiten die wij op bedrijventerrein Zevenellen gaan ondernemen. Over het algemeen was men verbaasd dat wij hoogwaardige organische meststoffen uit deze reststromen kunnen halen.” 

Henk Willems van de Bio Transitie Centrale: “Wij transformeren biologische reststromen, als slib, dierlijke mest en berm- en slootmaaisel naar energie, schoon water en grondstoffen voor de land- en tuinbouw. Het viel ons op dat er een zeer gevarieerde groep geïnteresseerden was. Het was voor ons van meerwaarde om individueel met de geïnteresseerden in gesprek te gaan, naast het geven van informatie over ons initiatief.” 

Bio Transitie Centrale en Circuworld moeten eerst een milieueffectrapportage-beoordelingsprocedure doorlopen en zullen daarna een vergunningaanvraag indienen. Deze procedures worden afgehandeld door de RUDZL namens de provincie Limburg. 

Op de hoogte blijven over de ontwikkelingen op Zevenellen

De inloopavond op 10 januari jl. past in de reeks van bijeenkomsten voor belanghebbenden en omwonenden over de herontwikkeling van Zevenellen in Buggenum. “We vinden het belangrijk om alle belanghebbenden te blijven informeren en op de hoogte te houden van nieuwe ontwikkelingen”, zegt Sharon Dikmans, projectmanager gebiedsontwikkeling bij OML. “Deze inloopavond is voor alle betrokken belangrijk”, geeft Jan Jansen van WBCZ aan. “Wij willen graag duidelijk maken welke ontwikkelingen er zijn, maar ook horen wat relevant is voor de omgeving om te weten. Wij zijn blij met de opkomst, maar blijven het van belang vinden mensen goed te informeren”, vult hij aan. 

Wilt u ook het laatste nieuws over de herontwikkeling van Zevenellen op de voet volgen? Meld u dan aan voor de digitale nieuwsbrief via info@oml.nl.

Lees verder