‘De Nederlandse economie draait op innovatie’

Campussen zijn de drijvende innovatiekrachten in Nederland. Overheid, onderwijs en het bedrijfsleven komen er samen. Gemeenten en provincies investeren daarom graag in campusontwikkeling, maar bij de Rijksoverheid is er een blinde vlek. Een roep om meer nationale bemoeienis vanuit de campussen zelf was reden voor Kamervragen.

Meer weten over bedrijven in de stad? Op 29 oktober 2020 organiseren de SKBN en vaklad BT het Event 'De bedrijvige stad'.

Bij gemeenten en provincies staan campussen, gebieden waar kennisinstellingen en bedrijven fysiek bij elkaar zitten, op de radar. Gemeenten verankeren campussen in economisch en ruimtelijk beleid, provincies zijn meer van een afstandje betrokken met bijvoorbeeld regionale ontwikkelingsmaatschappijen. Kijk je naar campussen waar de nadruk echt op research and development ligt en waar substantiële kennisdragers als universiteiten, een TNO of grote R&D-centra van bedrijven aanwezig zijn, dan zijn er in Nederland 35 campussen, verspreid over het hele land.

De grote animo voor en miljoeneninvesteringen in campussen zijn niet verbazingwekkend. Het samenbrengen van bedrijvigheid en kennis sluit naadloos aan bij het aloude economisch geografische adagium ‘proximity is key’. Cluster bedrijven die elkaar wat te bieden hebben, en ze versterken en inspireren elkaar. Voeg er een kennisinstelling aan toe, en je geeft een flinke impuls aan het innoverend vermogen. Kruisbestuiving gedijt bij nabijheid.

Het succes van campussen blijkt uit de cijfers. In de periode 2014-2018 was de groei van het totale aantal arbeidsplaatsen op campussen 22 procent, ten opzichte van 6 procent in de gemeenten waar zij gevestigd zijn. Bij de ruim 2.200 bedrijven op de 17 grootste campussen werken meer dan 47 duizend mensen, becijferde Buck Consultants International (BCI).

Gregor Heemskerk, partner en adviseur bij Twynstra Gudde, moedigt campusontwikkeling van harte aan: ‘Gemeenten en provincies investeren graag in campussen en ook het bedrijfsleven ziet er steeds meer het belang van in. De Nederlandse economie draait op innovatie. Campussen en de samenkomst van overheid, markt en onderwijs die zij faciliteren, zijn daarin essentieel. Zij zorgen voor koppeling van theoretische kennis aan uitdagingen vanuit het bedrijfsleven.’ Heemskerk werkte met Twynstra Gudde onder meer aan de Brainport Industries Campus in Eindhoven, het Utrecht Science Park en de Novio Tech Campus in Nijmegen.

Rijk is amper betrokken

Schitterend in afwezigheid bij de regie op campussen is het Rijk. Vanuit het topsectorenbeleid wordt in 2020 bijna vijf miljard euro geïnvesteerd in kennisontwikkeling en innovatie, deels met geld afkomstig van maar liefst acht ministeries. In het Kennis- en Innovatie Convenant van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), waarin de miljardeninvestering wordt toegelicht, blijft het fysieke aspect van innovatie echter nagenoeg onbelicht.

Voor de tien grootste campussen van Nederland, verenigd in het Nationaal Campussen Overleg, was de dit reden om in juli het manifest Toplocaties te publiceren. Hierin pleiten de partijen voor een actievere betrokkenheid van de centrale overheid. ‘Dat campussen en scienceparken belangrijk zijn voor innovatie in Nederland staat vast. Qua ‘beleid’ vallen we echter tussen wal en schip. Zowel vanuit Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) als EZK wordt er geen actief ‘toplocaties-beleid’ gevoerd,’ staat in het document.

‘Als we op Europees niveau aan de top willen blijven, is meer Rijksregie nodig’
René Buck, directeur van BCI, deed de afgelopen jaren veel onderzoek naar de rol van campussen in de Nederlandse economie. Hij duidt de beperkte betrokkenheid van het Rijk: ‘Nederland kent een geschiedenis van nationaal ruimtelijk en economisch beleid. Denk bijvoorbeeld aan Pieken in de Delta. Nu is economische en ruimtelijke ontwikkeling gedecentraliseerd. De bal ligt bij de regio’s, maar meer regie vanuit het Rijk is wenselijk.’ Lex Boon, directeur van de Automotive Campus Helmond, sluit zich daarbij aan: ‘We voeren in Nederland geen industriepolitiek meer. Onze buurlanden Frankrijk en Duitsland doen dat wel. Als we op Europees niveau aan de top willen blijven op het gebied van innovatie, is meer Rijksregie nodig.’

Bereikbaarheid

In het manifest Toplocaties doen de campussen een aantal aanbevelingen aan het Rijk. De meest voor de hand liggende is hulp bij financiering. Verder kan het Rijk op het gebied van infrastructurele ontsluiting een grotere rol spelen. Goede bereikbaarheid is één van de belangrijkste vestigingsfactoren voor bedrijven. Zonder goede spoor- of wegverbinding is de kans van slagen voor een campus aanzienlijk kleiner. Deze infra is vaak regio-overstijgend of gaat de pet van de provincie te boven, dus een proactieve Rijksoverheid is hier geboden.

Ook kan het Rijk bijdragen aan meer kennisuitwisseling tussen de Nederlandse campussen. Dan wordt voorkomen dat het innovatie-eilandjes worden. Buck: ‘Op dit moment komen de tien grootste campussen al regelmatig bij elkaar. Maar ook de kleinere en groeiende campussen kunnen van elkaar leren, zodat niet op verschillende campussen het wiel telkens opnieuw hoeft te worden uitgevonden.’ Deze uitwisseling is vooral in het belang van het midden- en kleinbedrijf. Grote (internationale) bedrijven zijn vaak zelf in staat hun weg te vinden.

Sturing op waar campussen worden ontwikkeld, is er niet vanuit het Rijk. Campusdirecteur Boon zou dat wel graag zien. ‘Campusontwikkeling zou niet bij gemeenten moeten liggen, maar bij een hogere overheidslaag. Daarmee voorkom je een wildgroei van campuslocaties, zoals we dat eerder bij reguliere bedrijventerreinen zagen.’ Boon doelt hiermee op het massaal opkopen van landbouwgrond voor bedrijventerreinen, wat voor een versnipperd aanbod van bedrijfslocaties zorgde.

‘Campusontwikkeling zou niet bij gemeenten moeten liggen’

Adviseur Heemskerk ziet wel aanwijzingen dat de aandacht voor campussen vanuit het Rijk toeneemt. Hij noemt de MIRT-studie naar het Utrecht Science Park als voorbeeld. Deze campuslocatie is al jarenlang slecht bereikbaar per auto of openbaar vervoer. Inmiddels heeft een nieuwe tramlijn voor verbetering gezorgd, maar files zijn nog steeds aan de orde van de dag. Doel van het onderzoek, waar twee ministeries betrokken bij zijn, is de bereikbaarheid van het Utrecht Science Park vergroten. Ook wijst hij op onderzoek naar campusontwikkeling in Zuid-Holland dat Twynstra Gudde uitvoert, in opdracht van de Provincie Zuid-Holland, de regionale ontwikkelingsmaatschappij InnovationQuarter en het ministerie van EZK.

Gesprek

Het manifest Toplocaties was reden voor Kamerlid Wiersma (VVD) om Kamervragen te stellen aan minister Van Engelshoven van OCW en staatssecretaris Keijzer van EZK. Begin september gaf van Engelshoven schriftelijk antwoord. Zij kan zich niet vinden in de constatering dat het Rijk te weinig oog heeft voor campussen en schrijft: ‘Onze beoordeling is dat het kabinet voldoende aandacht heeft voor campussen en dat nationale instrumenten, direct en indirect, campussen faciliteren.’

Bij dergelijke instrumenten kan men volgens de minister denken aan rijksbijdragen aan kennisinstellingen vanuit OCW en innovatiesubsidies, innovatiekredieten en andere financieringsmiddelen vanuit EZK. Helemaal onontvankelijk voor de oproep vanuit de campussen is de minister echter niet. ‘We gaan graag in gesprek met de opstellers van het manifest,’ schrijft ze in haar brief.

ELBA\REC

ELBA\REC en SKBN werken al jaren nauw samen en sinds medio 2018 is ELBA\REC ook kennispartner van SKBN. Via vakmedia zoals BT Magazine en Stadszaken, en o.a. door het BT Event is ELBA\REC een bron van informatie voor bedrijventerreinprofessionals.

info@elba-rec.nl
033 - 87 00 100

ELBA\REC
card image

Event

17-05-2021
Bijeenkomst: Groene Gezonde Klimaatbestendige Bedrijventerreinen

Event

17-05-2021

Bijeenkomst: Groene Gezonde Klimaatbestendige Bedrijventerreinen

Gezocht: Gemeenten en bedrijventerreinen met ambitie voor klimaatadaptatie en vergroening

Op maandag 17 mei van 10.00 tot 11.15 uur wordt een digitale bijeenkomst georganiseerd over het programma "Werklandschappen van de toekomst: groene, gezonde en klimaatbestendige bedrijventerreinen". 

Een coalitie bestaande uit ministeries, provincies, onderwijsinstellingen en ondernemers is bezig met de aanvraag “Werklandschappen van de toekomst: groene, gezonde en klimaatbestendige bedrijventerreinen”, dat ingediend wordt bij het Nationaal Groeifonds. Het doel van het programma is om bedrijventerreinen grootschalig te vergroenen. 

De ruim 3.000 bedrijventerreinen in Nederland zijn essentieel voor de werkgelegenheid. Velen zijn echter niet toekomstbestendig: grijze, versteende gebieden met weinig groen en water. Bedrijventerreinen kunnen een stuk duurzamer, gezonder en aantrekkelijker. Het programma zal bijdragen aan biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezonde leefomgeving en vestigingsklimaat en er wordt een boost gegeven aan innovatie van de groene sector. 

Tijdens de bijeenkomst wordt toegelicht wat het programma inhoudt en hoe gemeenten en bedrijven kunnen aansluiten. We zoeken minimaal 10 combinaties van bedrijventerreinen en gemeenten die mee willen doen. Door deel te nemen maak je gebruik van de kennis, het netwerk en een financiële bijdrage van een nationaal programma, waarmee met een innovatieve en integrale vergroeningsaanpak het bedrijventerrein wordt omgevormd tot werklandschap van de toekomst.

Via deze link kunt u zich aanmelden en meer informatie lezen

Deze bijeenkomst wordt georganiseerd door IVN Natuureducatie, Stichting Steenbreek, Stadswerk en de Natuur en Milieufederaties.

Lees verder
card image

Nieuws

Privatisering Automotive Campus stap dichterbij

Nieuws

20-01-2021

Privatisering Automotive Campus stap dichterbij

De provincie Noord-Brabant en gemeente Helmond zetten een belangrijke stap richting de privatisering van de Automotive Campus. Samen met de 3e eigenaar van de campus, Bouwbedrijf Van de Ven B.V. en nieuwe partner Ramphastos Real Estate Investments.

Deze laatste 2 vormen de Ontwikkelcombinatie die mogelijk de nieuwe eigenaar wordt van de hele campus. De 4 partijen tekenen een intentieovereenkomst als 1e stap richting een overdracht. Daarvoor moeten nog een aantal zaken verder uitgewerkt worden onder meer over de samenwerking, toekomstvisie, de afspraken rond de verkoop van de gronden en financieringen.

Sterke Brainport-regio

De Automotive Campus is van groot belang voor de gemeente Helmond, de regio en de provincie Noord-Brabant. Een florerende campus versterkt de positie van de Brainport-regio en zet de regio krachtig op de kaart bij ruimtelijke, economische en mobiliteitsontwikkelingen. De campus heeft in de afgelopen jaren een sterke ontwikkeling doorgemaakt. En nu is het tijd voor de volgende stap.

Solide toekomst

De overheid heeft de afgelopen jaren samen met Bouwbedrijf van de Ven al volop geïnvesteerd in de opbouw van de Automotive Campus. De provincie en gemeente Helmond zijn van mening dat door verkoop aan een private partij de campus zich verder en vooral sneller en beter kan ontwikkelen. Verkoop aan Bouwbedrijf Van de Ven en Ramphastos Real Estate Investments, de partij achter onder andere de High Tech Campus in Eindhoven, biedt voor de campus een solide toekomst.

Topvestigingsklimaat en innovatiekracht

“De Automotive Campus in Helmond is een van de belangrijke werklocaties in Brabant. Het draagt bij aan een topvestigingsklimaat en aan de innovatiekracht van Brabantse bedrijven in de sector high tech automotive en smart mobility. Het is een omgeving waar de samenwerking binnen de triple helix (ondernemers, onderwijs en overheden) echt zichtbaar wordt gemaakt en waar veelbelovende start ups kunnen floreren zoals bijv. Lightyear. De stap naar een private eigenaar is belangrijk voor de volgende stap van de campus”, onderstreept gedeputeerde Erik Ronnes van Wonen en Ruimte het belang van de campus.

Wethouder van de Brug van Economie en Innovatie, Arbeidsmarkt en Financiën: “De doorontwikkeling van de Automotive Campus is belangrijk voor Helmond. Niet alleen voor de werkgelegenheid, maar ook voor de automotive industrie. Op de Automotive Campus bewijzen we immers iedere dag dat we in Helmond de makers van de toekomst zijn. Of het nu gaat om Altran, Dens of het al genoemde Lightyear. We laten met de voorgenomen verkoop niet alles los, maar blijven samen sturing geven aan de campus.”

Verkoop

Bij de verkoop willen de overheden de maatschappelijke waarden voor de toekomst zekerstellen. Daarom wordt er samen met de betrokken partijen een toekomstvisie opgesteld. Hierin wordt afgesproken welke stappen in de toekomst gezet worden om de belangrijke samenwerking tussen de overheid, het onderwijs en de arbeidsmarkt (triple helix) te behouden. De komende tijd wordt een aantal zaken verder uitgewerkt zoals een bodemonderzoek en juridische en fiscale afspraken. Naar verwachting wordt voor de zomer van 2021 de daadwerkelijke verkoop gesloten.

Lees verder
card image

Nieuws

Provincie Zuid-Holland en Schiedam tekenen Woon-werkakkoord Nieuw-Mathenesse

Nieuws

16-03-2021

Provincie Zuid-Holland en Schiedam tekenen Woon-werkakkoord Nieuw-Mathenesse

Voor het noordelijk deel van bedrijventerrein Nieuw-Mathenesse in Schiedam zijn afspraken gemaakt om het terrein te transformeren naar een gebied voor wonen en werken. Waar Nieuw-Mathenesse nu nog uitsluitend een bedrijventerrein is, biedt het in de toekomst ruimte voor werken, wonen en recreëren.

Het akkoord is een belangrijke stap om vaart te maken met het bouwen van nieuwe woningen én tegelijkertijd te voorzien in voldoende en kwalitatief goede en passende ruimte voor bedrijvigheid in Schiedam.

Woningbouw toevoegen

In de Van Deventer-driehoek in het noordelijk deel van Nieuw-Mathenesse zullen minimaal 1.000 woningen worden gerealiseerd. Woningen in een aantrekkelijk, goed bereikbaar gebied in de directe omgeving van veel voorzieningen. Minimaal 30 procent van de woningen zal vallen in het sociale segment en minimaal 40 procent in het middensegment. Dit draagt ook bij aan het gebruik van het openbaar vervoer, zowel langs de Oude Lijn als langs de Hoekse Lijn.

Ruimte voor bedrijven

Naast woningen komt er tot maximaal 40.000 m² werkruimte voor kleinschalige bedrijvigheid, die zich goed laat mengen met de woonfunctie van het gebied. Zo krijgt ook het economisch vestigingsklimaat nieuwe impulsen. De totale ruimte voor bedrijvigheid neemt door de voorgenomen plannen uiteraard af. Ook is er in het noordelijke gedeelte geen ruimte meer voor bedrijven in de hoogste milieucategorieën. Op grond van provinciale regelgeving bestaat een compensatieplicht voor die ruimte (in deze ontwikkeling circa 6,6 ha), waarbij in geval van grote urgentie voor een ontwikkeling, in woon-werkakkoorden afspraken worden gemaakt over de wijze van compenseren. Met een compensatieplan zet de gemeente Schiedam breed in op versterking van het vestigingsklimaat binnen de gebiedsontwikkelingen Nieuw Mathenesse, Havens en Schiedistrict. Daarmee voldoet Schiedam ruimschoots aan de compensatieverplichting.

Distilleercluster en zuidelijk deel

Het aanwezige distilleercluster in Nieuw-Mathenesse wordt verder ontwikkeld. Het ambachtelijke en historische karakter van de gevestigde distillateurs behoudt een belangrijke rol binnen het gebied. Het zuidelijk deel van Nieuw-Mathenesse wordt een eigentijds en duurzaam bedrijventerrein.

Meepraten

De ideeën voor Nieuw-Mathenesse zijn vastgelegd in een Ruimtelijk raamwerk, dat door burgemeester en wethouders is vrijgegeven voor de participatie. De plannen voor de deelgebieden Noord en het Distilleerderscluster zijn al iets concreter uitgewerkt. Daar is herontwikkeling dan ook actueler en urgenter. Om te komen tot de best mogelijke invulling van het gebied, nodigt de gemeente in de periode tot de zomer Schiedammers, ondernemers en investeerders uit om mee te denken en ideeën aan te dragen. Voor de deelgebieden Gustoweg en Nieuwe Maas is verdere uitwerking nodig. Dat staat gepland voor het najaar van 2021.

Luchtfoto Nieuw-Mathenesse: Dudok Groep / Fotografie Paul Martens

Lees verder