Maak van bedrijventerreinen niet lukraak nieuwe woonwijken. Er zit veel meer toekomst in ‘bedrijvige’ steden, voorziet Theo Föllings, voorzitter van de Stichting Kennisalliantie Bedrijventerreinen Nederland (SKBN).

Het zijn vraagstukken die in veel gemeenten spelen: kan er bedrijfsruimte ingeruild worden voor woningbouw? Zo spant het er deze maanden in Baarn om. Gaan ze in de Utrechtse gemeente op bedrijventerrein De Drie Eiken ruim honderd woningen bouwen om de woningnood te lenigen of is ruimte voor bedrijvigheid belangrijker?

Lokaal worden deze messen steeds vaker geslepen. Niet gek natuurlijk, want de opgaven worden steeds complexer en de ruimte steeds schaarser. De nadruk lijkt bij veel bestuurders op woningbouw, groen en energie te liggen. Nobele doelen, want de woningnood loopt alsmaar verder op en klimaatadaptatie is broodnodig.

In deze discussies lijkt steeds minder plaats te zijn voor ondernemers. Uit onderzoek in opdracht van SKBN komt naar voren dat de afgelopen vijf jaar 46 vierkante kilometer aan bedrijventerreinen uit het straatbeeld verdween. Het verlies van die bedrijfsruimte manifesteert zich op circa 300 verschillende bedrijventerreinen. Twee derde hiervan betreft werkgebied binnen de stad.

Je zou dus kunnen zeggen dat ondernemers de stad uitgejaagd worden. Dat is onwenselijk, zeker als je bedenkt wat de meerwaarde is van die bedrijvigheid. Ondernemers zorgen namelijk voor werkgelegenheid dicht bij huis, innovatie, ontmoeting, inclusie en creativiteit. Juist in de overgang naar een slimme economie is dat van wezenlijk belang.

Terug naar het onderzoek: we zien in verschillende gevallen dat bedrijventerreinen in hun geheel worden omgeturnd tot woonwijk. In andere gevallen gaat het om de bouw van woningen tussen bedrijven. In gemengd stedelijk gebied lopen wonen, werken en recreëren kriskras door elkaar. Denk aan de mix van kinderopvang, kantoorruimte, horeca, natuur, sportvoorzieningen, onderwijs, lichte maakindustrie, mobiliteit, wonen en retail.

Denk aan woon-werkwijken

Stedelijke werkmilieus met die functies zie ik als zeer kansrijk. Want je kunt dan mooie combinaties maken. Denk aan efficiënte energie-uitwisseling tussen bedrijven en inwoners, aan minder transportbewegingen, aan kortere ketens in de voedselvoorziening en industrie, aan optimale inzet van groen. Denk aan een ‘woon-werkwijk’ waarin circulariteit in de praktijk gebracht wordt. De eerlijkheid gebiedt wel te zeggen dat functiemenging óók moeilijk is. Het stuit op weerstand, bijvoorbeeld bij die ondernemers in Baarn. Maar wil je wonen op bedrijventerreinen mogelijk maken, moet je ook de andere kant op durven kijken. Sta bedrijven toe om zich te vestigen in woongebieden. Ook dan is er weerstand, want bewoners klagen al snel over verstoring van woongenot, terwijl dat in de praktijk heel erg meevalt.

Zware industrie hoort thuis op het industrieterrein, en lichte bedrijvigheid – we gaan toe naar een schone economie – is helemaal niet zo vies als wordt verondersteld. Van die bedrijvigheid dicht bij huis profiteren woningeigenaren overigens ook: de waarde van gemengde gebieden is per vierkante meter hoger dan monofunctionele gebieden.

Juist vanwege de coronatijd, nu we veelal thuiswerken, is het ontwikkelen van nieuwe woon-werkwijken een interessante gedachte. Na corona twee of drie dagen thuiswerken, afgewisseld met ontmoeting en kruisbestuiving op kantoor dicht bij huis en andere voorzieningen, dat ziet de nieuwe generatie werknemers ongetwijfeld zitten.

Verdraagzaamheid is nodig

Hoe komen we tot die oplossingen? Het vraagt om lef van wethouders, om verdraagzaamheid van burgers en ondernemers, om ontwikkelaars en beleggers die hun nek durven uitsteken. Want eenvoudig is het allerminst. Maar dat wisten we al, mobiliteit in de stad, circulariteit, groen, woningbouw en het energievraagstuk bezorgen ons genoeg maatschappelijke kopzorgen.

Zeker is: lukraak woningen uit de grond stampen ten koste van bedrijvigheid helpt ons zéker niet. We hebben die nodig om de stad na corona er weer bovenop te helpen.

Dit artikel is 4 november 2020 verschenen in Trouw.

Theo Föllings

Voorzitter van SKBN en manager business development bij Oost NL


Theo Föllings
card image

Event

25-11-2020
Online event: Circular Economy Award 2020

Event

25-11-2020

Online event: Circular Economy Award 2020

De beste voorbeelden van circulaire economie

Leer en maak je circulaire ambities waar

Welke werklocatie is het beste op weg naar haar circulaire doelstellingen? Hoe staat het ervoor met toonaangevende circulaire werklocaties van Nederland? En wat kunnen we daarvan leren? Woensdag 25 november krijgt u antwoord op deze vragen tijdens een interactief webinar. Daarin wordt voor de vierde keer de Circular Economy Award uitgereikt én worden de bevindingen gedeeld die zijn opgedaan in het Praktijkprogramma Circulaire Werklocaties.

De Circular Economy Award is een jaarlijkse verkiezing van dé Nederlandse initiatieven op het gebied van de circulaire economie. Genomineerd zijn dit jaar InnoFase in Duiven, Schiphol Trade Park in Schiphol, Bedrijventerrein Laarberg in Groenlo en het Werkspoorkwartier in Utrecht. Tijdens het webinar vertellen de locaties over de geboekte resultaten en lichten ze toe hoe zij circulaire doelstellingen halen. De diverse ‘lessons learned’ zijn ook voor u interessant.

Tevens nemen we u mee in het Praktijkprogramma Circulaire Werklocaties. Deze samenwerking tussen de SKBN en Akro Consult levert een programma op met interessante leerervaringen. Een twaalftal werklocaties (oud én nieuw) met de ambitie om koploper te worden zijn betrokken. Door een kijkje in hun keuken weet u na afloop waar de locaties tegenaan zijn gelopen en van welke goede voorbeelden u kunt leren.

Vervolgens wordt bekendgemaakt welk terrein de afgelopen jaren de meeste progressie maakte en zichzelf de winnaar van de Circular Economy Award 2020 mag noemen.

Facts & Figures

Lees verder
card image

Nieuws

Energy & Health Campus in Petten versterkt samenwerking en pakt door met gebiedsontwikkeling

Nieuws

24-09-2020

Energy & Health Campus in Petten versterkt samenwerking en pakt door met gebiedsontwikkeling

Een nieuwe mijlpaal voor de ontwikkeling van de Energy & Health Campus (EHC) in Petten: negen partijen met een vitale rol in de duurzame energie of de nucleaire geneeskunde tekenden voor de tweede keer het Energy & Health Campus Afsprakenkader voor behoud van innovatiekracht en werkgelegenheid binnen deze sectoren. Burgemeester van Schagen Marjan van Kampen – voorzitter EHC bestuurlijk overleg: “De afgelopen jaren is hard gewerkt aan het vormen van een sterke basis voor verdere ontwikkeling van deze campus in de Noord-Hollandse duinen. Dat heeft geleid tot het aanhaken van steeds meer partijen die geloven in de noodzaak gezamenlijk te blijven innoveren en investeren in een duurzame en gezondere wereld.”

Campus in de Noord-Hollandse duinen

Deze bredere ondertekening door partijen betekent een belangrijke stap vooruit om de EHC te laten uitgroeien tot een aantrekkelijke en inspirerende campus op het gebied van duurzame energie en nucleaire geneeskunde. De bedrijven op de campus in de Pettemer Duinvallei, te weten NRG, Curium, PALLAS, TNO en Joint Research Centre (Europese Commissie), zijn wereldwijd belangrijke spelers in hun vakgebieden. “Hoe meer relevante partijen meedoen, hoe meer impact we samen kunnen maken,” zegt Campus coördinator Baukje de Jong. “Het eerste Afsprakenkader liep augustus dit jaar af. Op basis van wat we met elkaar afgelopen jaren hebben bereikt, willen partijen de komende jaren hun samenwerking voortzetten. Het nieuwe Afsprakenkader vormt daarbij de basis voor de verdere bestuurlijke samenwerking, de inhoudelijke uitwerking van de Energy& Health innovatieopgaves en de positionering van de bijpassende R&D-faciliteiten.”

Zichtbaarder, gebiedsontwikkeling uit startblokken

Baukje de Jong vervolgt: “Ook gaan we door met de gebiedsontwikkeling, de inrichting van het terrein zelf. Na een grondige planfase gaan we nu naar zichtbaardere acties in het gebied. Zo komt er op de campus een breed scala aan nieuwe faciliteiten van waaruit campusbedrijven gezamenlijk met relevante samenwerkingspartners kunnen werken aan doorbraken op het gebied van duurzame energiehuishouding en medische isotopen.”

“Verder wordt er gewerkt aan het verbeteren van de infrastructuur en de bereikbaarheid van de campus en zijn er volop ideeën om gezamenlijke campusactiviteiten met elkaar op te pakken. Ook komt er een programma dat de campus in verbinding brengt met kennis- en onderwijsinstellingen in Noord-Holland. Verder zijn we bezig met een plan voor een publiek Experience Center. Dit laatste is een lang gekoesterde wens van alle partijen om een multifunctionele publiekstrekker in het dorp Petten te creëren. Hier kunnen bezoekers een energie- en gezondheidsreis maken en van alles leren over de intelligente oplossingen en belangrijke werkzaamheden die op de EHC worden bedacht en uitgevoerd.”

Clusters voor energie en gezondheid

Baukje de Jong voegt toe: “Zoals de naam al doet vermoeden, kennen we twee clusters op de campus: één voor ‘Energy’ en één voor ‘Health’ met respectievelijk de aandachtsgebieden energietransitie en de nucleaire geneeskunde. De reeds aanwezige kennis en faciliteiten op het gebied van zonne- en windenergie, groene waterstofproductie, energie-efficiency, biobrandstoffen en biomaterialen in het Energy cluster wordt aangevuld met een nieuw SolarLab en een Battery Testing Facility. Hier wordt straks op veel verschillende manieren onderzoek gedaan naar duurzame energieproductie in samenwerking met universiteiten, andere toegepaste onderzoeksinstituten en het bedrijfsleven. Doel is om in 2050 voor Nederland een CO2-neutrale energiehuishouding te realiseren.”

Veelbelovende ontwikkelingen medische isotopen

De huidige Hoge Flux Reactor levert wereldwijd nu al 30 procent van de isotopen die gebruikt worden voor het stellen van diagnoses bij patiënten met kanker en andere aandoeningen. Zo’n 30.000 mensen worden per dag met isotopen uit Petten onderzocht. Daarnaast worden behandelingen (therapie) met medische isotopen steeds belangrijker. Baukje de Jong: ”Het Health-cluster in Petten is uniek omdat op één locatie de hele keten voor de productie en verwerking van medische isotopen aanwezig is. Deze uitgangspositie biedt kansen voor start-ups, kleine en grote bedrijven, universiteiten en UMC’s om vanuit zogenaamde gemeenschappelijke ‘processing facilities’ sneller tot productontwikkeling en productie van medische isotopen te komen. Daarvoor komt er naast de nieuwe PALLAS-reactor een onderzoeksfaciliteit, het FIELD-LAB, en een productiefaciliteit, het Nuclear Health Centre. Door veelbelovende ontwikkelingen en nauwe samenwerkingen met medische instellingen en de sector kan de nucleaire geneeskunde – en daarmee de patiënt wereldwijd – vertrouwen op de continue beschikbaarheid van een breed scala aan (nieuwe) medische isotopen vanuit Petten.”

Samenwerkende partijen

De partners uit het Afsprakenkader vertegenwoordigen de triple-helix overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven, een bewezen vruchtbare combinatie. De partijen die het Afsprakenkader II hebben ondertekend zijn: Gemeente Schagen, Provincie Noord-Holland, Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN), NRG, TNO, Curium, Joint Research Centre (Europese Commissie), Stichting Voorbereiding Pallas-reactor en Staatsbosbeheer. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat ondersteunt dit initiatief. EHC wordt mede mogelijk gemaakt door subsidies vanuit De Kop Werkt.

Lees verder
card image

Nieuws

Werkgroep Groenblauwe Bedrijventerreinen van start

Nieuws

25-03-2020

Werkgroep Groenblauwe Bedrijventerreinen van start

Door klimaatverandering is er in Nederland meer kans op hevige regen, droogte, hitte en storm. Dit is ook op bedrijventerreinen merkbaar. Denk aan schade door instromend regenwater, onbegaanbare wegen en een ongezonde werkomgeving door oververhitting. SKBN is met die reden een samenwerking aangegaan met Samen Klimaatbestendig.

Samen bouwen we aan een netwerk van belanghebbenden om ervaringen en kennis over groene en klimaatbestendige oplossingen met elkaar te delen. Voor bestaande en nieuwe terreinen. Wij denken dat de oplossing zit in het koppelen van klimaatbestendigheid met andere opgaven zoals biodiversiteit en omgevingskwaliteit. Bouw je mee?

Aanpassingen om schade en overlast te verminderen

Aanpassingen aan bedrijven en bedrijventerreinen zijn noodzakelijk om schade en overlast te verminderen. Goede oplossingen zorgen bijvoorbeeld voor het verlagen van te hoge temperaturen voor mensen, machines en producten. Zo kan de productie ook bij hitte doorgaan. Ook het gebruik van lichte kleuren bij daken, gebouwen en verhardingen, het toepassen van slimme hoogteverschillen en het opvangen van water dragen bij aan de klimaatbestendigheid van bedrijven en bedrijventerreinen.

Meer groen is een aanpak die het terrein aantrekkelijk maakt voor zowel klanten, medewerkers als planten en dieren. Daarom combineert SKBN de opgaven voor meer groen en meer biodiversiteit met aanpassingen aan het veranderend klimaat tot een aanpak voor groenblauwe bedrijventerreinen.

Maar er zitten meer voordelen aan een gecombineerde aanpak! Meer groen gecombineerd met klimaatbestendige aanpassingen zorgt voor een betere uitstraling en meer bedrijfszekerheid. Ook levert het soms directe financiële voordelen op.

Leren van elkaar

SKBN en Samen Klimaatbestendig brengen partijen bij elkaar die zich bezighouden met biodiverse, groenblauwe en klimaatbestendige bedrijven en bedrijventerreinen. We delen kennis en praktijkervaringen en leren van elkaar. Zo komen we tot betere en snellere oplossingen. Samen zoeken we naar antwoorden op vragen als:

  • Hoe ziet een groenblauw bedrijf en bedrijventerrein eruit?
  • Wat levert een groenblauw bedrijf en bedrijventerrein op, wat kost het en wie gaat dat betalen?
  • Wat is verplicht, wat mag je verplichten?
  • Hoe organiseer je concrete actie?

De verzamelde kennis gaan we online en op bijeenkomsten delen.
Meer informatie? Mail naar SKBN-programmamanager Mieke Naus: mnaus@skbn.nu.

Lees verder