Nieuws
Nieuws
Jarenlang voerde SKBN een moeizame lobby om de verduurzaming van bedrijventerreinen en de energietransitie aldaar op de agenda te krijgen van bestuurlijk en ondernemend Nederland. Van alle groene stroom die we in 2030 willen opwekken, kan 14 procent worden behaald door bedrijfsdaken vol te plempen met zonnepanelen, vormde de boodschap. Ook zat Theo Föllings in de voorhoede van mensen die opriepen om de elektriciteitsnetten te verstevigen zodat bedrijven dat potentieel beter kunnen benutten.
Inmiddels heeft de SKBN-voorzitter geen moeite meer zijn boodschap voor het voetlicht te brengen. Het bewustzijn is groot. Vooral omdat het capaciteitsprobleem op het stroomnet de afgelopen twaalf maanden verontrustende trekken krijgt. Paradoxaal genoeg door de torenhoge energieprijzen en de toenemende urgentie van het klimaatvraagstuk, waardoor zonnepanelen niet meer aan te slepen zijn. Zo dreigt het stroomnet ook te bezwijken onder de energietransitie om de klimaatopwarming te beperken.
Een steeds groter deel van de twee congestiekaartjes die de gezamenlijke netbeheerders op internet publiceren, kleurt dan ook rood. Het ene kaartje heeft betrekking op de afnamemogelijkheden van zelfopgewekte stroom. Het andere kaartje betreft de mogelijkheden om überhaupt een nieuwe aansluiting te krijgen. ‘Als je de beide kaartjes over elkaar legt, kleurt een flink deel van Nederland inmiddels rood’, weet Föllings. ‘Rood betekent dat er eigenlijk niets meer mogelijk is. De komende tijd zal Nederland alleen maar roder worden.’
Vastgoedadviseur Savills kwam recentelijk zelfs met een alarmerend rapport waaruit blijkt dat inmiddels in drie Nederlandse regio’s aanvragen voor aansluitingen op het stroomnet voor nieuwe distributiecentra worden geweigerd. In de gebieden rond luchthaven Schiphol en de regio’s rond Amsterdam en Waddinxveen-Bleiswijk is er te weinig capaciteit op het elektriciteitsnet om nog nieuw logistiek vastgoed te bouwen met een aansluiting op het reguliere stroomnet. Dat uitgerekend Amsterdam en omgeving dik in de problemen zitten, komt ook door de hoge concentratie datacenters, ware energieslurpers immers.
De gevolgen van de netcongestie zijn inmiddels ronduit zorgwekkend en beperken zich beslist niet tot de logistieke sector of de industrie. Ook de woningbouw loopt gevaar. Zo moet Amsterdam 200.000 woningen bijbouwen om de woningnood aan te pakken. Tegelijkertijd wil de stad in 2040 fossielvrij zijn. Daardoor neemt de vraag naar elektriciteit zo sterk toen, dat het stroomnet eronder bezwijkt als er niet snel extra kabels bijkomen. Netbeheerder Liander, verantwoordelijk voor de aansluitingen in de hoofdstad, spreekt van ‘een perfecte storm’, schreef het FD onlangs.
In drie andere regio’s, Eindhoven, Tilburg-Waalwijk en Zaltbommel-Tiel-Geldermalsen, is de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk ook zeer beperkt. Als aanvragen voor een aansluiting worden geweigerd, is het in theorie nog wel mogelijk om een nieuw distributiecentrum of productiebedrijf te plaatsen. Maar zo’n locatie moet dan zelf zorgen voor de toevoer van elektriciteit, bijvoorbeeld door die zelf ter plekke op te wekken met zonnepanelen. Volgens vastgoedadviseur Savills kan dit de komst van nieuwe distributiecentra beperken.
Volgens Savills is in ruim een derde van de gemeenten nauwelijks of geen plek meer. De problematiek op het stroomnet is groot, stelde Niek Poppelaars van Savills ronduit tegen BNR. ‘In de ene gemeente zorgt dat voor lange wachttijden, zo moet je in de regio Schiphol vier tot vijf jaar wachten op een aansluiting. Terwijl de gemeente Eindhoven voorrang geeft aan bedrijven in de techsector, waardoor andere er maar beperkt terecht kunnen.’
Projecten worden uitgesteld of zelfs helemaal geannuleerd, merkt Poppelaars. ‘Bedrijven kijken om zich heen en wijken in het uiterste geval uit naar landen als België en Duitsland.’ Behalve dat het ons vestigingsklimaat onder druk zet, komen ook onze duurzaamheidsambities in gevaar, zei directeur Kees Noorman van de Amsterdamse ondernemersvereniging Oram tegen BNR. Tot en met 2027 zit het stroomnetwerk van onze hoofdstad grotendeels vol.
Ook Limburg ondervindt problemen met het stroomnet. Volgens Managing Director Léon Vié moet zijn logistiek vastgoedbedrijf P3 Logistic Parks voor de aansluiting van een groot zonneproject op het 99.000 m2 omvattende distributiecentrum in Echt uit eigen zak een kostbare kabel betalen naar een 11 kilometer verderop gelegen stroomverdeelstation. Dit omdat netbeheerder Enexis ter plekke over onvoldoende capaciteit beschikt. ‘Die extra kosten zijn niet eens het grootste probleem. Echt vervelend is dat we nog twee jaar moeten wachten voordat die kabel er eindelijk ligt. Enexis moet eerst tot overeenstemming komen met alle grondeigenaren.’
Waarom kiest P3 niet voor eigen opslag met een batterij? Volgens Vié zijn batterijen nog niet bedrijfseconomisch verantwoord voor een individueel distributiecentrum. ‘Om helemaal zelfvoorzienend te zijn, is kwantiteit nodig. Een oppervlakte van 250.000 m2 vormt het minimum. Maar de techniek gaat gelukkig snel.’
En samenwerking met de buren? ‘Dat zou ook een oplossing kunnen zijn’, stelt hij bedachtzaam. ‘Maar vorig jaar, toen we deze beslissing namen, was er weinig animo. Sinds de verdrievoudiging van de energieprijzen door de oorlog in Oekraïne ligt dat anders.’
Aan ambities in de logistieke vastgoedwereld is in ieder geval geen gebrek. Zo wil logistiek vastgoedbedrijf WDP zijn hoeveelheid zelfopgewekte zonne-energie de komende jaren bijna verdrievoudigen. Het in Amsterdam en Brussel genoteerde WDP bezit een portefeuille van 6 miljoen vierkante meter, waarvan de helft in Nederland, en is al sinds 2007 met zonnepanelen in de weer. De huidige capaciteit bedraagt 95 megawatt, goed voor de stroomvoorziening van een middelgrote stad zoals Leiden. Dat moet naar 250 megawatt in 2025. ‘Voor 2021 was de zon goed voor 5,4 procent van de WDP-inkomsten. ‘Daarmee is de zon onze grootste huurder. Die bijdrage zal ook nog wel in relatieve zin verder groeien tot zo’n 7 procent, maar toch beperkt omdat de hele portefeuille groeit.’, stelt ceo Joost Uwents.
Wat merkt WDP van de capaciteitsproblemen in Nederland? Uwents: ‘De knelpunten spelen voor ons vooral bij Schiphol. We hebben daar drie distributiecentra. Mochten we een vierde willen aansluiten op het elektriciteitsnet dan kan dat de komende jaren niet. Nieuwe aansluitingen zijn daar niet mogelijk tot 2025. De problemen hangen vooral samen met de grote hoeveelheid datacenters in die regio. In andere delen van Nederland ondervinden we zelf nog geen grote problemen. Maar het is wel bijna overal in Nederland een groeiend probleem.’
WDP wil tot 2025 elk jaar 50 megawatt toevoegen. Hoe denkt de Belgische onderneming dat te realiseren gezien de knelpunten op het net? ‘Door meer zelf te doen. Door beter te kijken hoe we de zelf opgewekte energie kunnen inzetten voor onze gebruikers en door ook aan de eigen opslagcapaciteit te werken. Tegelijkertijd zal de vraag van onze klanten naar elektriciteit ook sterk toenemen, omdat straks alles gasloos moet om maar eens een Nederlands modewoord te gebruiken. En vanwege de elektrificatie van het wagenpark. Niet alleen personenauto’s en bestelbusjes worden elektrisch, maar ook de trucks. De opslagtechnologie evolueert snel. Daar willen we straks volop gebruik van maken voor onze bestaande portefeuille.’
De huidige regering wil onze energie-netwerken in deze kabinetsperiode toekomstbestendig maken. Ze richt zich daarbij op verzwaring van het elektriciteitsnetwerk en de bouw van een waterstofnetwerk. Dat kost veel tijd en geld. De gezamenlijke netbeheerders geven tot 2030 ongeveer 40 miljard euro aan de verbeteringen. Grote tekorten aan technici, lange realisatietermijnen en regelgeving belemmeren bovendien snelle verzwaring en aanpassing van het net. Ook kunnen domweg niet overal tegelijk de straten open.
‘Het probleem is dat die extra capaciteit pas op z’n vroegst over vijf jaar beschikbaar komt’, spreekt de SKBN-voorzitter Föllings zorgelijk. ‘In de tussenliggende tijd dreigen we in een vicieuze cirkel te belanden.’
Ondanks deze ongekende problemen – Nederland klopte zichzelf tot enkele jaren geleden zelfs graag op de borst vanwege de ‘geweldige kwaliteit’ van het eigen stroomnet – is Föllings toch optimistisch. ‘Wij zitten in een overgangstijd van fossiele naar duurzame energiebronnen, waarin verschillende zaken nu tegelijkertijd samenkomen en we nog niet de oplossingen gereed hebben. Maar onder druk wordt alles vloeibaar.’
Volgens Föllings zijn zonnepanelen slechts een van de vele middelen voor de verduurzaming van bedrijventerreinen. ‘Op bedrijventerreinen ligt een enorme potentie voor het oprapen. Denk bijvoorbeeld ook aan warmte-koude systemen, zonne-energie en opslagsystemen zoals batterijen. Maar ook nieuwe systemen rond waterstof, (op-)windsystemen dragen vast en zeker in de toekomst bij. Maar we moeten wel bereid zijn te bukken. Dat geldt zowel voor de overheid als het bedrijfsleven.’
Volgens hem moet de oplossing voor het capaciteitsprobleem dan ook mede gezocht worden in decentrale, maar geïntegreerde smart energy hubs. Dergelijke micro-grids combineren de verschillende duurzame energievormen zoals warmte koude opslag, zonne-energie en waterstof en beschikken over eigen opslagcapaciteit in grote batterijen, die waar mogelijk ook gebruikt kunnen voor bijvoorbeeld elektrische binnenvaartschepen en het vrachtvervoer over de weg.
In zijn dagelijkse werk als manager Business Development bij de Ontwikkelingsmaatschappij Oost-Nederland is Föllings nauw betrokken bij de plannen om Gelderland en Overijssel tot proeftuin te maken voor deze regionale smart energy hubs. Inmiddels zijn acht projecten geïdentificeerd waaronder bedrijventerrein InnoFase in Duiven en Hessenpoort in Zwolle. Ook is er een fonds opgericht om de projecten te financieren. Per project is circa 10-20 miljoen euro nodig. Maar ook andere voorbeelden elders in Nederland geven aan dat decentrale energiesystemen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de energietransitie.
Wat de metro is voor het openbaar vervoerssysteem, is een smart energy hub voor het energiesysteem: een aanvulling op de hoofdinfrastructuur, die regionale vraag en aanbod verbindt en een infarct voorkomt, legt hij enthousiast uit. De kern van een smart energy hub is een slim sturingssysteem dat de opwek, opslag en het gebruik van duurzame energie regisseert. Een lokaal netwerk koppelt opwek direct aan gebruik, waardoor het hoofdnet wordt ontzien. De ongelijktijdigheid van aanbod en vraag wordt opgevangen door opslag in batterijen en waterstof.
De smart energy hub is bovendien een schaalbaar concept, zowel qua omvang van een hub als qua aantal hubs. De beste locatie voor een smart energy hub is volgens Föllings daar waar grootschalige energievraag en -aanbod bij elkaar komen, zoals een bedrijventerrein of een haven.
Directeur Jan Verheij van Joulz, aanbieder van integrale energie-infrastructuren en -diensten, gelooft ook in decentrale energiesystemen. Joulz is via zijn opdrachtgever, logistiek vastgoedbedrijf Intospace, betrokken bij een uniek initiatief op Schiphol Trade Park in Hoofddorp. Intospace leverde daar dit voorjaar een nieuw distributiecentrum op van 55.000 m2 en 6.500 m2 tussenvloer dat als eerste in Nederland geheel zelf kan voorzien in de eigen energiebehoefte.
‘Met deze ontwikkeling laten we als Intospace zien dat het probleem van de congestie van het publieke elektriciteitsnet niet hoeft te betekenen dat er geen nieuwbouwprojecten kunnen worden gerealiseerd’, sprak Intospace-ceo Tim Beckmann trots bij de oplevering. ‘Door in samenwerking met Joulz een gebouw te ontwerpen en te ontwikkelen dat niet of nauwelijks afhankelijk is van het publieke net, hebben we een uiterst toekomstbestendig pand opgeleverd.’
In totaal telt het nieuwe distributiecentrum ruim 20.000 zonnepanelen. Een deel van die stroom wordt opgeslagen in de twee containerbatterijen die het pand telt. De elektriciteitsvoorziening wordt voor de zomer opgeleverd door Joulz.
Het pand krijgt zijn elektriciteit vanuit de eigen opwekking en is daarbij tevens aangesloten op het onlangs opgerichte Energiecollectief Schiphol Trade Park. Binnen dat collectief, geïnitieerd door gebiedsontwikkelaar SADC, delen vijftien bedrijven hun ongebruikte stroomcapaciteit via een virtuele laag met elkaar. ‘Een binnen Europa unieke samenwerkingsvorm’, aldus Verheij . Op Schiphol Trade Park konden vanwege de netcongestieproblematiek niet alle vijftien bedrijven die zich wilden vestigen stroom afnemen.
De vier ondernemingen die als eerste een bouwvergunning hadden, konden nog een aansluiting aanvragen bij netbeheerder Liander. In het energiecollectief gaan vijftien bedrijven de beschikbare netcapaciteit delen. Dankzij een combinatie van eigen energieopwekking en het uitwisselen van stroom hebben ze maar vier aansluitingen nodig. De combinatie van eigen opwekcapaciteit en de onderlinge samenwerking borgt de leveringszekerheid op het gebied van stroom.
Het nieuwe distributiecentrum is door meerdere lagen van leveringszekerheid altijd verzekerd van stroom. Het pand kan volledig ‘off-grid’ opereren. Een slim energiemanagementsysteem zorgt ervoor dat steeds weer de beste keuze wordt gemaakt over waar de stroom vandaan wordt gehaald (zonnedak, batterij, collectief of generatoren) en waar de stroom voor wordt gebruikt.
‘Dit project is nu nog uniek in Nederland. Het is een mooie combinatie van bewezen technologie, met nieuwe innovatieve oplossingen en een intensieve samenwerking’, aldus Verheij van Joulz. Oplossingen die hier zijn bedacht, zijn volgens hem ‘een voorbeeld voor de toekomst’, waarin het draait om het optimaliseren van de energiebalans, ofwel gebruik en productie. En dan zonder dat de gebruiker hier iets van merkt. Dit kan voor ieder project of locatie, individueel, maar zeker en bij voorkeur ook in samenwerking met de omgeving; zoals de gebiedsontwikkelaar, omliggende bedrijven en de netbeheerder.
Bron: Vastgoedmarkt
