Rotterdam zet in op de komst van meer bedrijven naar het centrum van de stad, nabij de voorzieningen. Maar er liggen nog wel hobbels op de weg naar een bedrijvige binnenstad. Door stijgende woningprijzen wordt de businesscase voor bedrijvigheid lastiger.

Niet elk stadcentrum heeft toeristische allures waar mensen van heinde en verre naartoe komen om een dagje te funshoppen, te flaneren in voetgangers only-zones en te eindigen op overvol terras.

Er zijn ook nog steden waar ‘gewoon’ gewerkt wordt. En het goede nieuws is: werkende mensen genereren ook draagvlak voor voorzieningen. Misschien nog wel meer dan bewoners die in vele centrumherontwikkelingsplannen vaak een sleutelrol krijgen toebedeeld, in tegenstelling tot bedrijven.

Dynamische binnenstad

Daarmee doen steden zowel de economie als hun binnensteden tekort, schreef SKBN-voorzitter Theo Föllings onlangs in Trouw. Bedrijven genereren volgens Föllings een dynamiek die bij de binnenstad hoort. De functie werken en typische binnenstadvoorzieningen als cafés en restaurants, vullen elkaar volgens hem perfect aan.

Bedrijven geven dan ook steeds vaker de voorkeur aan stedelijke omgevingen, waarin ze de voorkeur van hun werknemers volgen. Zo begeleidde Stichting Streetwise uit Parkstad sinds oprichting in 2014 meer dan 500 ondernemingen naar (kern)winkelgebieden. De organisatie ziet steeds meer aanvragen binnenkomen van niet-retailbedrijven, die graag in de binnenstad ondernemen.

Van winkelen naar werken

Ook het Rotterdamse cluster Stadsontwikkeling (SO) wil graag weer bedrijven bewegen richting de binnenstad. Uit een inventarisatie van onderzoeks- en adviesbureau Roots Beleidsadvies, bleek dat een aanzienlijk deel van de ondernemers op bedrijventerreinen met een milieucategorie 4+ (hoge milieucategorie, HMC bedrijven) daar eigenlijk helemaal niet hoeven te zitten op basis van de milieuhinder, vertelt projectmanager ruimtelijke economie Esther Roth aan de telefoon.

Tegelijkertijd streeft de stad naar minder winkelmeters. ‘In onze winkelkoers is aangegeven dat de vrijkomende ruimte getransformeerd moet worden. Maar dat hoeft niet altijd transformatie naar wonen zijn. Soms zelfs liever niet. Maar dan moet je wel kijken voor wat voor bedrijven de vrijkomende ruimte geschikt is.’


Circa 20% van het oppervlak van de 46 stedelijke bedrijfslocaties wordt benut door bedrijven met een hogere milieucategorie (4.1 of hoger). Dat is dus fors minder dan in potentie voor HMC-bedrijven beschikbaar is: ruim 50% van dat oppervlak (figuur 1). Dit betekent dat er mogelijkhedenbestaan voor HMC-optimalisatie, oftewel het beter benutten van HMC-locaties voor/door HMC-bedrijven.

Grond versus economie

1+1 lijkt 2: bedrijven die kostbare ruimte op hoge milieucategorie-terreinen bezet houden, kunnen naar de binnenstad, ooit het brandpunt van economische activiteit. Maar zo eenvoudig ligt dat volgen Roth niet. SO streeft naar een gezonde balans in de binnenstad waar naast ruimte voor wonen en voorzieningen ook ruimte is voor bedrijven, wat betreft Roth zo ver kan gaan als kleine maakindustrie.

Maar de grotere aantrekkelijkheid van Rotterdam als woonstad heeft een prijsopdrijvend effect gehad, waardoor de businesscase voor werken van de directe grondopbrengst gezien niet meer zomaar uit kan. ‘Vanuit de afdeling economie vinden we dat een zorgelijke trend, omdat de binnenstad naast de haven de belangrijkste economische motor is van Rotterdam en bedrijventerreinen onder druk staan.’

Globaal bestemmingsplan

Het is volgens haar ook lastig sturen op economische functies, omdat het bestemmingsplan ‘heel breed’ is opgezet. ‘In de centrum1 bestemming die in het centrum meestal geldt, is in principe alles toegestaan dus als je een winkelpandje hebt dat zijn winkelfunctie verliest, dan kan de eigenaar of koper daar zo woonruimtes van maken. Daar is geen ontheffing van bestemming voor nodig. Dat is voor ons lastig. Een ander punt is de betaalbaarheidscomponent. Als er al bedrijfsruimte wordt toegevoegd, dan zit dat in het hogere prijssegment, voor kantoren, minder voor bedrijfsruimten.’

Ze gelooft dat de binnenstad een geschikte plek zou zijn voor lichte ambachten of een bepaalde vorm van assemblage, naast kantoren die nu ook vaak aan de randen van de stad staan.


Marcel Michon (Buck Consultants International): ‘Zonder economie geen invulling van maatschappelijke opgaven’, het blijft belangrijk om ook aandacht te geven aan werken in de stad.’

Startups, scale-ups

Roth: ‘We willen als gemeente een soort kraamkamer zijn van startups en scale-up die doorgroeien tot internationaal opererende bedrijven. Ook in de binnenstad moet je ruimte aanbieden aan dat soort bedrijven omdat die graag in een binnenstedelijke omgeving zitten vanwege de werknemers. Ze acht het voor het behoud van het dynamische karakter van het stadscentrum van Rotterdam zelfs noodzakelijk dat er wordt gestuurd op de komst van meer bedrijven naar de binnenstad, idealiter geclusterd in het centrum, of in wijkcentra. Want wonen en werken gaat niet altijd even goed samen, aldus Roth.

Interactief seminar: woensdag 6 juli 2022

Tijdens het BT-seminar ‘Bedrijven naar de binnenstad!’ staat de vraag centraal hoe je ruimte borgt voor bedrijven in stads- en wijkcentra, met onder meer Esther Roth (gemeente Rotterdam), Marcel Michon (Buck Consultants International), Leonie Kuepers en Sjaak Vinken (Streetwise, Limburg), Gerlof Rienstra (Rienstra Beleidsontwikkeling en Beleidsadvies), Karel Bolt (Gemeente Zwolle) en Herman Kok (Kern). Tijdens het interactieve seminar, dat wordt geleid door Gert-Joost Peek (lector gebiedsontwikkeling Hogeschool Rotterdam) en Jan Jager (vakblad BT), staat de zoektocht naar praktische oplossingen centraal.

Meld je hier aan


Foto: Dennis Möller on Unsplash

ELBA\REC

ELBA\REC en SKBN werken al jaren nauw samen en sinds medio 2018 is ELBA\REC ook kennispartner van SKBN. Via vakmedia zoals BT Magazine en Stadszaken, en o.a. door het BT Event is ELBA\REC een bron van informatie voor bedrijventerreinprofessionals.

info@elba-rec.nl
033 - 87 00 100

ELBA\REC
card image

Event

10-11-2022
BT Event 2022 | DE STRIJD OM DE RUIMTE

Event

10-11-2022

BT Event 2022 | DE STRIJD OM DE RUIMTE

Ruim 3.800 bedrijventerreinen en werklocaties in Nederland herbergen 50 procent van alle banen en vertegenwoordigen 60 procent van alle R&D-investeringen. Van de grootste R&D-bedrijven is zelfs 80 procent gesitueerd op een bedrijventerrein.

Volgens de meest actuele raming van het ministerie van EZK bestaat er tot 2030 behoefte aan 5500 tot 9500 hectare betaalbare ruimte voor werken. Afgelopen jaren verdween echter een oppervlakte van 4600 hectare bedrijventerrein, vaak door transformatie naar wonen. En die druk op de ruimte door wonen houdt de komende jaren ook aan.

Ondertussen neemt de vraag naar milieuruimte alleen maar toe vanwege de transitie naar een circulaire economie. Bestaande (milieu)ruimte op werklocaties wordt echter nog onderbenut. Dat geldt eveneens voor het – enorme – verduurzamingspotentieel op bedrijventerreinen en werklocaties.
 
Tijdens het 17e BT Event op donderdag 10 november in Lumen Hotel & Events in Zwolle, staan het borgen van ruimte voor werken en het werken aan toekomstbestendige werklocaties centraal.

Voor een economisch sterker en duurzamer Nederland kúnnen en mógen werklocaties niet over het hoofd worden gezien.

Klik hier voor meer informatie over het programma en aanmelden

Over het congres

Het BT Event is sinds 2006 hét netwerkevenement waarop het maatschappelijk en economisch belang van werklocaties en bedrijventerreinen centraal staan. De nadruk ligt niet alleen op fysieke ruimte voor werklocaties, maar tevens op het functioneren van deze werklocaties in een snel veranderende wereld. Dat gaat zowel over het economische functioneren van werklocaties en innovatiemilieus, als over de snel veranderende duurzame eisen die natuur én mens stellen aan onze leef- en werkomgevingen.
 
Het BT Event is een initiatief van SKBN en vakblad BT, en wordt dit jaar georganiseerd in samenwerking met Gemeente Zwolle, Provincie Overijssel en Oost NL.

 

Lees verder
card image

Nieuws

Wegwijzer lokale biodiversiteit voor bedrijven en organisaties beschikbaar

Nieuws

24-02-2022

Wegwijzer lokale biodiversiteit voor bedrijven en organisaties beschikbaar

Op maandag 21 maart, de eerste dag van de lente, organiseert Stichting Stimular voor ondernemers, bedrijven en organisaties de online inspiratiesessie Lokale biodiversiteit.

Verstedelijking, overbemesting en versnippering van het landschap zorgen voor een afname van biodiversiteit in Nederland. De omgeving van bedrijfspanden kan zodanig worden ingericht dat ze biodiversiteit in onze directe omgeving bevordert. Stimular heeft daarom een praktische wegwijzer ontwikkeld, waarmee bedrijven zelf of met een hovenier aan de slag kunnen met vergroenen. Tijdens de inspiratiesessie delen we kennis, ervaringen en tips uit de wegwijzer over hoe je stapsgewijs en doelgericht je bedrijfsterrein kunt vergroenen.

Belang van biodiversiteit

Door verstedelijking, versnippering van het landschap en overbemesting zijn ecosystemen verstoord en staat biodiversiteit onder druk. Nergens anders in Europa kwamen in de afgelopen eeuw zo veel dier- en plantensoorten in de verdrukking als in Nederland. Daarom beschermen we natuurgebieden. Onze gebouwde omgeving, dus ook de omgeving om jouw bedrijfspand kan een rol spelen om die ‘losse’ natuurgebieden te verbinden. Dat is een win-win: enerzijds krijgen flora en fauna door de aangesloten natuur meer ruimte. Anderzijds zorgt deze vergroening voor minder hittestress en wateroverlast, een gezonde werkomgeving en een verbeterde bedrijfsuitstraling!

Handige tips in de nieuwe wegwijzer

De wegwijzer Lokale biodiversiteit gaat over natuurbehoud en herintroductie van groen rond je bedrijfspand. Denk aan een geveltuin in een winkelstraat, een park bij een zorginstelling of een kavel op een bedrijventerrein. Minder verharding en het planten van inheemse bomen en nectarplanten zijn de belangrijkste ingrediënten om lokale biodiversiteit te bevorderen. Gevels, hekwerken, fietshokken, parkeervlakken zijn goede plekken om stenen te verwijderen en bomen en/of planten te plaatsen. Het groen zorgt onder andere dat water wordt opgevangen wat wateroverlast tegen gaat.

Stimular geeft in de wegwijzer vergroeningstips voor doe-het-zelvers en een stappenplan om dit samen met een hovenier op te pakken.

Praktijkvoorbeelden toegevoegd

Bij de wegwijzer Lokale biodiversiteit zijn praktijkvoorbeelden van bedrijven en zorginstellingen toegevoegd ter inspiratie om ook met biodiversiteit aan de slag te gaan. Heeft jouw organisatie een mooi (succes)verhaal over biodiversiteit? Stimular zet het graag in de schijnwerpers op de online media.

Inspiratiesessie Lokale biodiversiteit op 21 maart, 11.30-12.30 uur

Hoe en waar te beginnen om biodiversiteit te versterken en je pand en terrein klimaatadaptief en toekomstbestendig te maken? Tijdens de inspiratiesessie vertellen gastsprekers over hun ervaringen met het bevorderen van biodiversiteit, wordt duidelijk welke subsidies er voor vergroening zijn en is er ruimte voor vragen. Meer informatie en aanmelden voor de inspiratiesessie.

Over Stimular

Stichting Stimular is de werkplaats voor Duurzaam Ondernemen. Ze vertalen de groeiende vraag om duurzaamheid naar praktische instrumenten en werkwijzen voor bedrijven, brancheverenigingen, overheden en zorgaanbieders. Ze willen de verduurzaming van bedrijven en organisaties versnellen door kennis en ervaring te delen, onder andere op stimular.nl/doe-het-zelf

Lees verder
card image

Nieuws

Vestiging van grootschalige logistiek op ongewenste locaties in Noord-Brabant voorkomen

Nieuws

03-02-2022

Vestiging van grootschalige logistiek op ongewenste locaties in Noord-Brabant voorkomen

Provincie en gemeenten in Brabant slaan de handen ineen om de vestiging van grootschalige logistiek op ongewenste plekken op bestaande bedrijventerreinen aan banden te leggen. Dit beleid is eerder al ontwikkeld voor nieuw te ontwikkelen terreinen.

Het gaat bij de nieuwe regionale afspraken om grote logistieke ontwikkelingen op kavels van meer dan 3 hectare. De overheden hebben dit samen besloten op de regionale ontwikkeldagen in december. Ze gaan hiermee concreet in op de maatschappelijke en politieke discussies over grootschalige distributiecentra.

Steeds vaker vinden in Brabant grootschalige logistieke ontwikkelingen plaats op bestaande bedrijventerreinen. Deels gebeurt dat ook op ongeschikte of ongewenste locaties. Provincie en gemeenten voeren al een paar jaar een selectief clusteringsbeleid om passend om te gaan met de uitbreidingsvraag van grootschalige logistiek. Binnen dat beleid is extra aandacht voor bestaande bedrijventerreinen, zogenoemde brownfields. Deze terreinen komen steeds meer in beeld voor deze markt omdat Brabant een logistieke hotspot is.

Inzicht in mogelijkheden

In opdracht van de provincie heeft Stec Groep onderzoek gedaan om inzicht te krijgen in de vestigings- en herontwikkelingsmogelijkheden voor grootschalige logistiek op bestaande bedrijventerreinen. De meest urgente conclusie uit dit onderzoek is dat ongeveer 1/3 van de Brabantse bedrijventerreinen voor de markt op termijn interessant is voor vestiging of herontwikkeling van grootschalige logistiek. Hierbij is sprake van circa 1/3 van het grootschalig vastgoed dat op deze bedrijventerreinen het einde van de economische levensduur nadert en een ontwikkelpotentieel van zo’n 150 tot 250 hectare. Dit samen maakt de kans op ongewenste ontwikkelingen groot.

Ongewenste ontwikkelingen voorkomen

Deze terreinen zijn vanuit ruimtelijk of infrastructureel oogpunt lang niet allemaal geschikt voor herontwikkeling voor grootschalige logistiek. Ze zijn echter wel in beeld bij de markt, en bestemmingsplannen staan grootschalige logistieke ontwikkelingen op deze locaties veelal niet in de weg. Dit terwijl gemeenten soms andere ambities hebben op deze terreinen. Door als provincie en gemeenten samen beleid hierop te ontwikkelen, wordt voorkomen dat ‘de achterdeur’ openstaat voor ontwikkelingen die niet passen bij het huidige selectieve clusteringsbeleid. Zo blijft er op de Brabantse bedrijventerreinen ook ruimte beschikbaar voor bijvoorbeeld lokaal midden- en kleinbedrijf, transitieopgaven en transformaties van de terreinen naar andere functies.

Urgentie nieuw beleid en regionale afspraken

Logistiek is één van de belangrijkste sectoren in Brabant en een randvoorwaarde voor het Brabantse vestigingsklimaat. Schaalvergroting is een belangrijke trend in de logistiek sector. Het is een gevolg van groeiende welvaart, investeringen in robotisering, automatisering en circulariteit en ook van ons consumentengedrag. Erik Ronnes, gedeputeerde Ruimte en Wonen en verantwoordelijk voor werklocaties: “De vraag naar ruimte voor grootschalige logistieke ontwikkelingen blijft hier de komende jaren groot. Een deel daarvan zal op bestaande terreinen gerealiseerd kunnen en moeten worden, maar grootschalige ontwikkelingen op ongeschikte en ongewenste locaties willen we voorkomen. Dit gezamenlijk beleid zorgt voor duidelijkheid voor de markt, burgers én overheid. Met regionale afspraken in alle Brabantse regio’s worden ‘waterbed-effecten’ voorkomen en kunnen we ons samen focussen op de juiste investeringen en programmering.”

Aanvulling op bestaand beleid

Het nieuwe beleid richt zich voornamelijk op de bestaande bedrijventerreinen en is een aanvulling op bestaand beleid. De provincie en gemeenten hebben al enkele jaren gezamenlijk beleid hoe passend om te gaan met de extra ruimtevraag van grootschalige logistiek, door dit toe te staan op een beperkt aantal uitbreidingslocaties in Brabant. Deze locaties worden vraaggericht ontwikkeld bij een concrete vraag vanuit de markt.

Meerwaarde vereist

Bovendien moet er sprake zijn van regionale meerwaarde. Daarbij wordt onder meer gekeken naar regionale binding van het bedrijf, bijvoorbeeld of er gebruik wordt gemaakt van Brabantse toeleveranciers en afnemers. En naar de maatschappelijke en economische meerwaarde. Voorbeelden daarvan zijn een gezonde balans tussen inzet van regionaal personeel en inzet arbeidsmigranten, de bereidheid om samen te werken met onderwijsinstellingen, de bijdrage aan de klimaatopgave en de energietransitie en de verandering van wijze van vervoer (modal shift) en (sociale) innovatieprojecten. De Tilburgse wethouder ruimtelijke ordening en economie Bas van der Pol licht toe: “Het is noodzakelijk dat we actief sturen op duurzaam ruimtegebruik, economische meerwaarde, bescherming van het MKB en ook op ruimtelijke kwaliteit. Op initiatief van de provincie kunnen we hier nu gezamenlijk met de regio vorm aan geven.”

Vervolgstappen

Provincie en gemeenten maken in 2022 afspraken op welke locaties de ontwikkeling van grootschalige logistiek is toegestaan en op welke locaties dit ongewenst is. Provinciale Staten nemen een besluit om ongewenste ontwikkelingen definitief onmogelijk te maken.

Photo by Adrian Sulyok on Unsplash

Lees verder