Met het project Grote Oogst wil de provincie Noord-Brabant bedrijventerreinen stimuleren om te verduurzamen. Naast energietransitie en circulaire economie zijn klimaatadaptatie en vergroening belangrijke thema’s in het project. Hoe ziet het bedrijventerrein van de toekomst eruit? Aan het woord Maarten de Haan van de provincie Noord-Brabant en Jos van Asten van Platform Ondernemend Meierijstad.

“Een bedrijventerrein is wel een ander gebied dan een gezellig dorpscentrum,” zegt Jos van Asten, die namens de Veghelse bedrijventerreinen deelneemt aan het project Grote Oogst. “Maar het kan en het móet levendiger.” Lanen en structuren die vanuit het buitengebied door het bedrijventerrein lopen, meer groen, een wandelpad, bijenkasten, bloemen en minder auto’s en lawaai. Van Asten ziet het duidelijk voor zich. Het wordt prettiger lunchen voor werknemers, die tegelijkertijd in een groene omgeving meer in beweging komen. Een fietsroute van het dorp door een mooi stuk van het bedrijventerrein kan voor omwonenden uitnodigend zijn. Het geeft bovendien een veilig gevoel als je daar fietst. “We kunnen de terreinen op die manier openmaken,” zegt hij.

Start het gesprek over klimaatadaptatie met energietransitie

Ook Maarten de Haan ziet meer groen als een aantrekkelijke oplossing voor veel huidige problemen op bedrijventerreinen. Hij is lid van het team Klimaatadaptatie bij de provincie Noord-Brabant en betrokken bij het project Grote Oogst. Het project is actief op vijf gebieden: energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit en stikstofreductie. Zijn focus ligt op het gebied van klimaatadaptatie en groen. Toch kiest hij in gesprek met ondernemers een andere insteek. “Het begint vaak met kansen op het gebied van energie besparen, groene energie opwekken en circulariteit,” stelt hij. “Daar vind je de meeste voordelen voor een bedrijf. Het is belangrijk om goed te luisteren naar je gesprekspartner. Wat vindt diegene belangrijk?” Goedkopere energie, slim omgaan met materiaal: daar zit economisch perspectief in. Toch komt De Haan in het gesprek bijna altijd uit op klimaatadaptatie. “Want wat als je bedrijfshal onderloopt na een hevige regenbui?” Een wadi aanleggen of bestrating verwijderen kan al een simpele oplossing bieden. Uiteindelijk is ook dát goed voor de bedrijfsvoering.

Groene oplossingen voor een combinatie van uitdagingen

“Groen is meer dan decoratie,” zegt De Haan. Wat veel mensen bijvoorbeeld niet weten, is dat een groen dak, naast verkoeling, biodiversiteit en regenwateropvang, ook het rendement van je zonnepanelen verhoogt. Hij ziet veel meerwaarde voor Grote Oogst in dit soort crossovers: oplossingen die goed zijn voor een combinatie aan uitdagingen op het gebied van energie, circulariteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Zulke win-win situaties ziet hij graag terug op bedrijventerreinen in Brabant. “Groen kan er gezellig uitzien, maar het gaat mij erom wat groen als systeem kan doen. Je kan een bedrijfspand vol hangen met airco’s, maar je kan ook groene wanden plaatsen, een groen dak aanleggen en bomen planten voor schaduw, verkoeling en het afvangen van stof. Een bedrijventerrein moet weer een aantrekkelijk en normaal onderdeel van een stad worden.”

Net als Van Asten ziet De Haan het bedrijventerrein van de toekomst als een prettige plek in open verbinding met de stad. Gezondheid is voor de provincie Noord-Brabant ook een belangrijk thema: “Mensen worden meer ontspannen en blij van groen, daardoor krijg je meer veerkracht. Het wordt een plek om te recreëren en je beweegt meer. Het wordt er minder warm, wat de gezondheid ook ten goede komt. Daarnaast vangt groen stof af en breekt het de wind. Maar dan moet je het wel substantieel aanplanten. Een boom is leuk, maar dan wel in combinatie met onderbeplanting die ook voor infiltratie, verdamping en verkoeling zorgt. Bovendien is dat goed voor een grotere biodiversiteit. Ik pleit ervoor om terreinen groener en klimaatadaptiever te maken, daar waar het kan.”

Niet rücksichtslos vergroenen

Van Asten is directeur van het Platform Ondernemend Meierijstad, een koepelorganisatie van vier ondernemersverenigingen met in totaal 900 leden. De Veghelse bedrijventerreinen (totale omvang 500 hectare) nemen deel aan het project Grote Oogst. Er is volgens hem van alles nodig om op een locatie goed te kunnen functioneren. Niet alleen verlichting en goede wegen, maar ook wadi’s om water op te vangen en meer groen. “Maar we gaan niet rücksichtslos vergroenen. Dat zie je vaak: we moeten bomen planten, want bomen planten is goed. Maar met het kernteam van de Grote Oogst kijken we liever eerst naar waar de toekomstige problemen op het gebied van hitte, droogte en wateroverlast zichtbaar worden.” Waar zitten de kwetsbare plekken op het terrein? “Vervolgens bepalen we wat dan de beste oplossing is. Want het is niet overal de juiste keuze om zomaar groen te planten. En als we wel gaan planten: welk groen is dat geschikt? Kan de plant tegen droogte? Welke grondsoort heb je? Als we gaan investeren, laten we dan de goede dingen doen!”

Leren van de natuur

Gedegen te werk gaan, dat spreekt De Haan ook aan. Hij wil dat mensen echt begrijpen wat groen kan betekenen voor een plek als een bedrijventerrein. “Je kan veel leren als je goed naar de natuur kijkt. Als je naar een mierenhoop kijkt, kan je zelfs iets leren over hoe je een bedrijf moet organiseren. Maar ook: wat doet groen eigenlijk? Hoe werkt dat? Als je een vochtige bodem hebt en je zet daar een wilg neer, dan krijg je een enorm snelle verdamping. En dat geeft weer verkoeling. Een olijfboom doet het dan weer beter op hele droge, kalkrijke grond. Je moet altijd eerst kijken naar de basis: water en bodem. Kijk je daar goed naar en pas je je aan, dan gaat het vaak goed. Daar zijn de klimaateffectatlas en de klimaatonderlegger dan weer een heel handig middel voor. We ontwikkelen op dit moment een klimaatonderlegger voor bedrijventerreinen, speciaal voor ondernemers.”  

Hoe kunnen we inspelen op toekomstige veranderingen?

“Duurzaamheid gaat de toekomst van werklocaties bepalen,” vindt Van Asten. Je kunt er eigenlijk niet meer omheen om goed na te denken over de inrichting van een bestaand bedrijventerrein of de locatie van een nieuwe.” In 2021 ging hij in gesprek met ondernemers over klimaatadaptatie. “Het was vooral uitleggen wat klimaatadaptatie is en waar je misschien last van zou kunnen hebben. We hadden een keer een hete zomer gehad, maar alles functioneerde nog best goed en die zomer was uitzonderlijk. Dat verhaal werd een stuk concreter toen in juli de Maas overstroomde. De gesprekken werden heel anders. ‘Hé verrek, er kan dus ook op andere momenten iets gebeuren, waar we eigenlijk niet zo goed over nagedacht hebben.’” Het is vaak simpeler dan je denkt, stelt De Haan. “Als je een regenpijp afkoppelt en het water laat infiltreren in de bodem, bijvoorbeeld in een wadi, dan ben je al goed bezig.”

Inmiddels werkt Van Asten aan een onderzoek over wat het beste werkt voor de Veghelse bedrijventerreinen. “Er zit heel veel kennis bij gemeentes, bij de provincie, bij heel veel partijen. Maar echt dingen anders gaan doen, dat is niet iedereen gewend.” Zelf is hij een echte doener, zegt hij. “Het houdt niet op bij plannen maken. Dan begint het juist pas.” Het liefst zou hij over tien jaar terugkijken en zien dat ze de goede keuzes hebben gemaakt en trots zijn op wat ze voor elkaar hebben gekregen. Van Asten ziet het zo: de bedrijventerreinen moeten toegankelijke, aantrekkelijke plekken worden, waar werknemers, maar ook omwonenden van kunnen genieten. 

Provincie Noord-Brabant

Provincie Noord-Brabant is sinds 2017 kennispartner van SKBN. Provincie Noord-Brabant heeft het belang om de regionale economie te versterken, waarbij bedrijventerreinen een belangrijk onderdeel vormen.


073 - 681 28 12

Provincie Noord-Brabant
card image

Event

10-11-2022
BT Event 2022 | DE STRIJD OM DE RUIMTE

Event

10-11-2022

BT Event 2022 | DE STRIJD OM DE RUIMTE

Ruim 3.800 bedrijventerreinen en werklocaties in Nederland herbergen 50 procent van alle banen en vertegenwoordigen 60 procent van alle R&D-investeringen. Van de grootste R&D-bedrijven is zelfs 80 procent gesitueerd op een bedrijventerrein.

Volgens de meest actuele raming van het ministerie van EZK bestaat er tot 2030 behoefte aan 5500 tot 9500 hectare betaalbare ruimte voor werken. Afgelopen jaren verdween echter een oppervlakte van 4600 hectare bedrijventerrein, vaak door transformatie naar wonen. En die druk op de ruimte door wonen houdt de komende jaren ook aan.

Ondertussen neemt de vraag naar milieuruimte alleen maar toe vanwege de transitie naar een circulaire economie. Bestaande (milieu)ruimte op werklocaties wordt echter nog onderbenut. Dat geldt eveneens voor het – enorme – verduurzamingspotentieel op bedrijventerreinen en werklocaties.
 
Tijdens het 17e BT Event op donderdag 10 november in Lumen Hotel & Events in Zwolle, staan het borgen van ruimte voor werken en het werken aan toekomstbestendige werklocaties centraal.

Voor een economisch sterker en duurzamer Nederland kúnnen en mógen werklocaties niet over het hoofd worden gezien.

Klik hier voor meer informatie over het programma en aanmelden

Over het congres

Het BT Event is sinds 2006 hét netwerkevenement waarop het maatschappelijk en economisch belang van werklocaties en bedrijventerreinen centraal staan. De nadruk ligt niet alleen op fysieke ruimte voor werklocaties, maar tevens op het functioneren van deze werklocaties in een snel veranderende wereld. Dat gaat zowel over het economische functioneren van werklocaties en innovatiemilieus, als over de snel veranderende duurzame eisen die natuur én mens stellen aan onze leef- en werkomgevingen.
 
Het BT Event is een initiatief van SKBN en vakblad BT, en wordt dit jaar georganiseerd in samenwerking met Gemeente Zwolle, Provincie Overijssel en Oost NL.

 

Lees verder
card image

Nieuws

File op elektriciteitsnet brengt energietransitie Noordzeekanaalgebied in gevaar

Nieuws

31-03-2022

File op elektriciteitsnet brengt energietransitie Noordzeekanaalgebied in gevaar

Bedrijven in het Noordzeekanaalgebied, samen verantwoordelijk voor bijna 70% van de CO2-reductie, hebben zoveel last van de netcongestie (file op het elektriciteitsnet) dat het industriecluster Noordzeekanaalgebied waarschijnlijk niet haar CO2-reductiedoel van 55% in 2030 gaat halen. Dit schrijft Edward Stigter, voorzitter van het Bestuursplatform Energietransitie Noorzeekanaalgebied, in een brandbrief aan de Tweede Kamer.

In de brief, die is opgesteld door de samenwerkende partijen rond het Noordzeekanaal, krijgen Kamerleden verschillende oplossingen aangeboden om toch op tijd de gewenste reductie te bereiken. 

Netcongestie kan het beste uitgelegd worden als ‘file op het elektriciteitsnet’. De brief vraagt de Kamerleden op korte termijn om meer ruimte voor oplossingen. Bijvoorbeeld door experimenteerruimte in wet- en regelgeving en nieuwe contractvormen tussen netbeheerder en klanten. Ook wordt financiële ondersteuning gevraagd voor grote batterijen waar elektriciteit in perioden van overschot in kan worden opgeslagen. Tot slot moeten bedrijven die de door hen aangevraagde stroomverbindingen niet gebruiken, makkelijk verplicht worden gesteld deze capaciteit weer in te leveren. Een laatste oplossing die in de brief wordt uitgewerkt is om niet alle aanvragen voor stroomaansluitingen op volgorde van binnenkomst af te handelen, zoals nu gebeurt. Er kan voorrang gegeven worden aan slimme, collectieve oplossingen die geen extra capaciteit van het elektriciteitsnet vragen. In de cijfers van de brief zijn de aanpassingen van Tata Steel niet meegenomen. Tata Steel verbruikt dermate veel elektriciteit dat zij een eigen hoogspanningsstation hebben dat los staat van de rest van het Noorzeekanaalgebied. 

Waterstofeconomie

Voor het slagen van de energietransitie in het Noordzeekanaalgebied is elektriciteit van cruciaal belang. Duurzaam geproduceerde waterstof gaat een belangrijke rol spelen in het vervangen van fossiele brandstoffen. Het Noordzeekanaalgebied heeft alles in huis om deze waterstofeconomie in gang te zeten. De havengebieden in het Noordzeekanaal zijn gestart met de ontwikkeling richting belangrijke internationale knooppunten voor import, verwerking, opslag, doorvoer en export van waterstof en daarvan afgeleide duurzame brandstoffen als synthetische kerosine. De ligging aan de Noordzee maakt dat in het gebied de elektriciteit van windvelden op zee makkelijk aan land kan komen en omgezet kan worden in waterstof. Woensdag 13 april debatteert de Tweede Kamer over waterstof.

Versnelde aanleg uitbreiding elektriciteitsnet

Naast bovenstaande oplossingen voor de korte termijn wordt het Rijk gevraagd zich als aandeelhouder in TenneT in te zetten voor versnelling van de geplande netuitbreidingen. De industrie in het Noordzeekanaalgebied heeft de projecten eerder nodig dan nu is opgenomen in het investeringsplan van TenneT. Tot slot willen de samenwerkende partijen in het Noordzeekanaalgebied dat de provincie en gemeenten meer ruimte krijgen bij het maken voor een maatschappelijke belangenafweging in het geval prioritering van de netuitbreidingen.

Netcongestie brengt niet alleen de energietransitie in gevaar, maar heeft ook een economische impact. Port of Amsterdam heeft becijferd dat netcongestie zorgt voor een afname aan investeringen in de Amsterdamse haven tussen de € 1 en € 1,5 miljard tot en met 2027. Hiermee zijn 3000 á 4000 arbeidsplaatsen gemoeid.

Lees de volledige brief aan de Tweede Kamer.

Foto: Babet Hogervorst 

Lees verder
card image

Nieuws

Circulaire weg Business Park Amsterdam Osdorp

Nieuws