In 2015 deden Schiphol, Haven van Amsterdam, FloraHolland en AMS-IX (datacenters) een oproep aan de regionale bestuurders: vergroot de concurrentiekracht van de ‘Westas’, grofweg het gebied van de Amsterdamse haven via Schiphol naar Greenport Aalsmeer door intensievere samenwerking met de markt. Maak stappen naar een circulaire economie.

Adam Smith zei het al, de markt wordt gestuurd door de ‘invisible’ hand. Dé markt, dat is niet alleen de strijd om AkzoNobel en Unilever, maar ook de lokale vestiging van PPG met een project om niet-gebruikte verf terug te halen via het eigen distributiekanaal. Het is RIGO, de verfproducent uit IJmuiden, die lokaal verbouwde lijnzaadolie laat persen in de molens van de Zaanse Schans. De markt speelt, volgens hoogleraar Rifkin, zelf al in op een nieuwe economie met een overschakeling naar duurzame energiebronnen, consumenten en producenten die prosumenten worden en nieuwe organisatievormen rond het gemeenschappelijk gebruik, de ‘common grounds’.

De fysieke infrastructuur (en daarmee de plek) is voor de markt steeds minder een beperking. Er is daardoor een concurrentieslag gaande tussen vooral regionale clusters, volgens het manifest ‘Het nationaal verdienvermogen en de cruciale rol van de regio’s’ van SKBN. Overheden moeten zich richten op het stimuleren van economische kansen en het ruimtelijk faciliteren.

Silicon Valley is hét voorbeeld hoe een sterke rol van overheden samen met marktpartijen bijdraagt aan regionale ontwikkeling. Wetenschapper Marianne Mazzucato onderbouwt overtuigend hoe in regio’s als Silicon Valley de overheid niet alleen bestuurder en regelgever is, maar ook steeds meer ambitieus en minder risicomijdend. Zij pleit voor de creatie van nieuwe markten via publiek-private samenwerking op basis van moed, het durven oppakken van initiatieven. Durf te experimenteren en (!) te mislukken. Maar deel ook aan het einde mee in de opbrengst.

Ook het gebied de Westas concurreert op wereldschaal en een sterke overheid kan daar een rol spelen. Mijn pleidooi zou zijn om daarbij voor inspiratie ook te kijken naar ons eigen recente verleden. In de Amsterdamse regio is de coöperatieve vereniging FloraHolland wereldspeler op sierteeltgebied. Haven van Amsterdam is de vierde haven van Europa en Schiphol is de tweede luchthaven van Europa, beide voor 100 procent in overheidshanden. Tot slot is de vereniging AMS-IX een van de grootste wereldspelers als dataknooppunt. Vier hubs die niet uit dé markt zijn gekomen, maar het resultaat zijn van gerichte samenwerking van private partijen en overheden, met de overheid als belangrijke initiator en risicodragende partij.

Wat houdt ons tegen om dit succes te herhalen? Deze vier hubs met hun klinkende Engelstalige namen Royal Schiphol Group, Port of Amsterdam, Royal Flora Holland en AMS-IX, zijn ook beheerders van ons publiek-private erfgoed. Ligt niet hier de sleutel voor verdere ruimtelijk-economische ontwikkeling: de stap naar een circulaire werkplaats?

Paul Jansen


Paul Jansen
card image

Event

10-11-2021
BT Event 2021: De kracht van werklocaties

Event

10-11-2021

BT Event 2021: De kracht van werklocaties

Op woensdag 10 november organiseert SKBN samen met BT Magazine en ELBA\REC de 16e editie van het BT Event. Dit jaar zijn we op de locatie van de Brainport Industries Campus in Eindhoven. Onze gastheren zijn: Eindhoven Airport, Flight Forum, gemeente Eindhoven en provincie Noord-Brabant.

De kracht van werklocaties

Stedelijke werklocaties zijn samen met de binnenstad de drijvende kracht van de stedelijke economie. Ze zorgen voor banen en de producten en diensten waar de moderne samenleving op draait. Steeds meer fungeren ze ook als draaischijven in de stadslogistiek, hub voor kennis en innovatie, broedplaats voor creatieve pioniers. Maar die stedelijke werklocaties staan onder druk vanwege de toenemende ruimtebehoefte van andere stedelijke functies, wonen voorop, en het beleid om overlast door verkeer, lawaai en geur te voorkomen. Tegelijkertijd spelen grote transities in bijvoorbeeld de energievoorziening en als gevolg van klimaatverandering.

Met het veranderende karakter van de economie en de logistiek, alsmede door nieuwe trends in hoe we werken, versneld door de coronacrisis, staan stedelijke werkgebieden zelf ook voor transformatieopgaven. De grote uitdaging is om bij de herprofilering in te spelen op genoemde trends en ambities, en zo een volwaardige nieuwe rol in het stedelijk weefsel te kunnen spelen.

Met ons congres "De kracht van werklocaties" willen we dat thema agenderen.

Doel

De deelnemers tonen wat er komt kijken bij het daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie van stedelijke ambities door werklocaties. Hoe kun je her profileren en her ontwikkelen naar een gemengd kennis en innovatiedistrict, dat ook voldoet en bijdraagt aan de ambities voor verduurzaming, vergroening etc. Aanmelden voor dit fysieke congres inclusief netwerkborrel is binnenkort mogelijk!

Voor meer informatie kijk op www.btevent.nl.

Lees verder
card image

Nieuws

Onderzoek naar behoefte aan bedrijventerreinen en kantorenlocaties in Noord-Holland

Nieuws

28-01-2021

Onderzoek naar behoefte aan bedrijventerreinen en kantorenlocaties in Noord-Holland

De provincie Noord-Holland heeft onderzoek laten doen naar de behoefte aan bedrijventerreinen en kantorenlocaties in de regio’s West-Friesland, Kop van Noord-Holland en Alkmaar.

Voor de periode 2020-2030 wordt in Noord-Holland-Noord een uitbreidingsvraag voorzien van 81 tot 163 hectare (dit is 5 à 10% groei). Voorlopig is er voldoende aanbod van bedrijventerreinen. De gemeenten gebruiken de uitkomsten (pdf, download) als basis voor het actualiseren van de regionale afspraken over de ontwikkeling van werklocaties. 

De provincie streeft naar evenwicht tussen vraag en aanbod van bedrijventerreinen en kantorenlocaties (werklocaties). Als er een tekort is aan locaties dan hebben ondernemers onvoldoende ruimte om zich te ontwikkelen. Een overschot kan juist leiden tot leegstand en kwalitatieve achteruitgang van bestaande werklocaties. Om inzicht te krijgen in de behoefte aan werklocaties heeft de provincie in de eerdergenoemde regio’s onderzoek laten doen.  

Regionale afspraken 

Gemeenten moeten kunnen aantonen waarom een uitbreiding van bedrijventerreinen of kantorenlocaties nodig is. Zijn nieuwe locaties echt nodig? Is er geen alternatief beschikbaar binnen stedelijk gebied of op een andere locatie? Sluit de ontwikkeling aan op de regionale afspraken over de planning en programmering van werklocaties? 

De provinciale behoefteraming is de basis voor deze afspraken en de onderbouwing van de vraag naar de nieuwe locatie. De afspraken die de drie regio’s in Noord-Holland-Noord de afgelopen jaren maakten, zijn gebaseerd op de raming uit 2013. Daarom was een actuele raming nodig. 

Resultaten 

Voor de periode 2020-2030 wordt nu een uitbreidingsvraag in Noord-Holland-Noord voorzien van 81 tot 163 hectare (dit is 5 à 10% groei). Hierbij lijkt de uitbreidingsvraag vrij gelijkmatig verdeeld over de drie regio’s. Voorlopig is er voldoende aanbod van bedrijventerreinen. In West-Friesland zou bij aantrekkende economische groei krapte kunnen ontstaan. Wanneer bedrijventerreinen getransformeerd worden naar woongebieden of andere functies krijgen, ontstaat extra vraag. Dan kan het in de toekomst nodig zijn om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen. 

Het verwachte gebruik van kantoorruimte in 2030 ligt tussen de 205.000 en 227.000 m² (tussen -8% en +2%). Zowel in het hoge als het lage economische scenario is er meer dan voldoende kantooraanbod. Nieuw aanbod is alleen kansrijk op aantrekkelijke locaties met goede OV-bereikbaarheid. 

De meeste uitbreidingsvraag wordt verwacht van bedrijven in de industrie, logistiek en groothandel. Voor MKB- bedrijven is de komende jaren voldoende kwalitatief geschikte ruimte te vinden. Voor grotere uitzonderlijke ruimtevragers (grotere kavels, hogere bouwhoogte, hogere milieucategorieën) is de vraag onvoorspelbaar. Of regio’s hier toch flexibel op willen en kunnen inspelen blijkt bij de vervolgstappen na de behoefteraming. 

Impact coronacrisis 

Bij de behoefteraming zijn verschillende ontwikkelingen beschreven die invloed hebben op de ruimtevraag. Denk aan circulaire economie, energietransitie en digitalisering. In de economische scenario’s is het effect van corona nog niet meegenomen. Het effect hiervan op de ruimtevraag vanuit verschillende sectoren is erg onzeker. De verwachting is dat dat effect pas de komende jaren zichtbaar wordt. Daarom zal de actuele ontwikkeling van de vraag goed worden gemonitord. 

Sinds de coronacrisis werken mensen massaal thuis. Wanneer de economie zich weer herstelt, is de verwachting dat de behoefte aan kantoren verder daalt. Thuiswerken gaat immers steeds gemakkelijker. Hierdoor transformeert het kantoor richting een ontmoetingsplek. Dit betekent meer zorgvuldig ruimtegebruik (minder meters nodig), aandacht voor digitale infrastructuur, toename van het aantal serviced offices en co-working spaces en een sterkere voorkeur voor openbaar vervoer: knooppuntlocaties waar het prettig werken, verblijven en wonen is.

Lees verder
card image

Nieuws

Gemeente en ondernemers maken afspraken over ontwikkeling bedrijventerreinen in regio Haaglanden

Nieuws

24-03-2021

Gemeente en ondernemers maken afspraken over ontwikkeling bedrijventerreinen in regio Haaglanden

Gezonde, toekomstbestendige bedrijventerreinen zijn essentieel voor de economie van Den Haag en de regio. Juist nu in de crisis zijn vitale bedrijventerreinen van belang voor het economisch herstel; want ruimte geven aan bedrijvigheid betekent meer werkgelegenheid. Om de ontwikkeling van de bedrijventerreinen in de regio Haaglanden in goede banen te leiden, zijn heldere afspraken vastgelegd in een convenant dat vandaag werd ondertekend door Saskia Bruines (wethouder Economie gemeente Den Haag) en Robert Medenblik (voorzitter Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden).

"Den Haag wil ondernemers de ruimte geven om te ondernemen. Aantrekkelijke, duurzame en leefbare bedrijventerreinen zijn daarbij essentieel”, aldus Saskia Bruines (wethouder Economie). “Daarnaast hebben veel Hagenaars een baan bij een van een van de vele bedrijven die gevestigd zijn op de bedrijventerreinen in onze regio. In de maakindustrie, handel, logistiek, de bouw- en installatiebranche en de autobranche. En die werkgelegenheid willen we graag behouden.”

Banenmotor

“Er is veel vraag naar ruimte in de stad, voor wonen, zorg en ook bedrijvigheid. Bedrijventerreinen zijn de banenmotor van de lokale economie. Het is dan ook erg belangrijk dat de ruimte die er is op de bedrijventerreinen ook wordt ingezet voor de bedrijvigheid in onze regio. In het convenant hebben we daar goede afspraken over gemaakt”, aldus Robert Medenblik (voorzitter Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden).

Met elkaar in gesprek

Meer en breder draagvlak voor vernieuwing is belangrijk voor zowel de ondernemers als de gemeente. Daarom zijn in het convenant afspraken vastgelegd over de ontwikkeling en de toekomst van bedrijventerreinen. Er is grote behoefte aan ruimte voor bedrijfshuisvesting. De afspraak is om bedrijventerreinen dan ook primair te gebruiken voor huisvesting van bedrijven. Als er plannen zijn om andere functies toe te voegen, is overleg met de vertegenwoordigers van de bedrijventerreinen van groot belang.

Ook gaat de gemeente de mogelijkheden onderzoeken om in een aantal Haagse wijken locaties voor bedrijfsruimte te realiseren zodat ondernemers dichtbij hun werknemers en afzetmarkt kunnen opereren. Daarnaast willen de partijen de organisatiegraad op de bedrijventerreinen verbeteren door besturen te ondersteunen en samenwerking te bevorderen. Gemeente en ondernemers blijven met elkaar in gesprek over actuele vraagstukken maar ook over de toekomst van bedrijventerreinen, zoals nu gebeurt in de participatie over gebiedspaspoorten voor de bedrijventerreinen ZKD, Uitenhagestraat en Fruitweg. Ook voor de andere terreinen in Den Haag worden gebiedspaspoorten opgesteld.

Welke bedrijventerreinen doen mee?

Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden (SBH) vertegenwoordigt de volgende partijen: Belangen Bedrijven Rijswijk, Bedrijven Belang Westvlietweg, Bedrijvenvereniging Binckhorst, Laakhaven, Fruitweg, Bedrijvenvereniging Uitenhagestraat, Bedrijvenvereniging InterWateringen, Vereniging Beheer Forepark, Belangenvereniging Bedrijven Zichtenburg Kerketuinen Dekkershoek. De SBH en gemeente Den Haag nodigen andere belangenbehartigers voor bedrijventerreinen uit de regio graag uit om zich aan te sluiten bij de SBH.

Lees verder