We willen steeds meer doen op de bestaande ruimte. Intensief ruimtegebruik wordt als oplossing gezien. Wat mogen we hiervan verwachten?

Bedrijven die groeien, meer woningen, betere maatschappelijke voorzieningen, een grotere capaciteit op het energienet, ruimte voor water, groen en ecologie: we moeten en willen ook steeds meer doen in dezelfde ruimte. De strijd om de ruimte is dan ook al sinds enkele jaren een bekend onderwerp van debat. 

Regelmatig kom ik overheden tegen die met concepten voor intensief ruimtegebruik aan de slag gaan als oplossing voor die ruimtelijke strijd. En als het gaat om de bedrijvenkant dan krijgen ook vastgoedontwikkelaars en eindgebruikers hier steeds meer oren naar. Maar is intensief ruimtegebruik dan ook echt dé oplossing? En hoe komen we nu tot daadwerkelijke realisatie?

Lees hier de volledige publicatie op Stadszaken.nl.

Dit is een column van Marije Groen is principal consultant at Buck Consultants International (BCI)

11-06-2024
Event
BT Event: ‘Sturende bedrijventerreinen, ruimte maken voor transities’
BT Event: ‘Sturende bedrijventerreinen, ruimte maken voor transities’

‘Sturende bedrijventerreinen – ruimte maken voor transities’ is hét thema van het 19e BT Event op donderdag 14 november in De Fabrique in Utrecht. Want naast een faciliterende rol door het accommoderen van ruimtevragen, hebben de 3800 bedrijventerreinen in Nederland als vitale infrastructuur per definitie een sturende impact op de wereld van morgen. Door te kiezen welke ruimtevragen je wel of niet accommodeert, welke activiteiten je wáár accommodeert, welke circulaire stromen je mogelijk maakt, hoe je ruimte biedt aan opwek en opslag van energie en hoe je een vruchtbare bodem legt voor innovatieclusters, kun je transities helpen versnellen. De ruimte en activiteiten op bedrijventerreinen hebben daarin een cruciale rol.  Het borgen van ruimte voor stadsverzorgende (circulaire) bedrijvigheid en praktische banen in de nabijheid van bevolkingsconcentraties, is een nadrukkelijk doel van gemeenten die bij gronduitgifte steeds vaker op maatschappelijke waardecreatie sturen.  Waar ruimte en grond al zijn vergeven, willen overheden – zo goed en kwaad als het gaat – regie terugpakken op bedrijventerreinen. Creatief omgaan met bestaande/beschikbare ruimte door beter benutten, intensiveren, stapelen en mixen vergroot zowel de maatschappelijke als economische output. Op nationaal niveau ontstaat – gevoed vanuit meervoudige schaarste – een nieuw paradigma van ‘keuzes maken’. Selectieve groei en het mogelijk afschalen van economische sectoren die veel ruimte vragen, maar een beperkte economische en maatschappelijke waarde genereren, zijn geen taboes meer. Tegelijk dringt het besef door dat bepaalde sectoren door digitale en circulaire transities juist méér ruimte nodig hebben. Denk daarbij aan grootschalige (data)logistiek, en de opslag/verwerking van reststromen. Deze relatief nieuwe ruimtevragers moeten zo goed mogelijk worden ingepast. Zowel fysiek-ruimtelijk, als binnen een duurzaam economisch-ruimtelijk systeem. Op het BT Event in Utrecht gaan we, samen met onze partners Provincie Utrecht, Gemeente Utrecht, Gemeente Amersfoort en de NV OMU, aan de slag met de sturende rol die bedrijventerreinen kunnen oppakken. Met een duidelijke focus op processen, praktische oplossingen, financierbaarheid en uitvoerbaarheid. HOUD DE CONGRESSITE IN DE GATEN VOOR MEER INFO.  

14-11-2024
Nieuws
Meer ruimte voor werk: Den Haag zet in op stapelen van bedrijfsruimte
Meer ruimte voor werk: Den Haag zet in op stapelen van bedrijfsruimte

Met het programma Bedrijfshuisvesting wil Den Haag actief sturen op het behoud en realiseren van meer ruimte voor werk. De gemeente verwacht de komende jaren in totaal 178.000 vierkante meter extra bedrijfsruimte te realiseren door slimmer om te gaan met de beschikbare ruimte in de stad.  Volgens de Haagse wethouder Saskia Bruines, wethouder Economische ontwikkeling, is een strijd om ruimte gaande in de Hofstad, waarbij de prioriteit ligt bij het realiseren van nieuwe woonruimte.  Om aan die woningbouwopgave te voldoen is de afgelopen jaren ruim 65.000 vierkante meter bedrijfsruimte ingeleverd. Dat begint nu te wringen in Den Haag.  'We moeten goed kijken waar de kansen liggen om bijvoorbeeld bedrijfsruimte te stapelen en dat we stimuleren dat het juiste bedrijf op de juiste plek komt’, zegt Bruines. Ook zegt de wethouder dat zij actief wil samenwerken met ondernemers bij herinrichting en vernieuwing van (bestaande) bedrijfs- en kantoorruimtes in de stad.   Meer evenwicht wonen en werken Het stadsbestuur schrijft in het eind vorig week aan de gemeenteraad gepresenteerde actieprogramma Bedrijfsruimte dat voortaan bij alle nieuwbouwprojecten voor elke woning ook ruimte voor werk moet worden gerealiseerd.   Wonen en werken komen op deze manier volgens de gemeente meer in evenwicht met elkaar. In transformatiegebieden waar grote ontwikkelingen plaatsvinden, zoals het Central Innovation District (CID) en de Binckhorst, wordt de komende jaren naast woningbouw ook respectievelijk 65.000 vierkante aan kantoorruimte en 40.000 vierkante meter aan bedrijfsruimte gerealiseerd.  Het stadsbestuur is in het actieprogramma lovend over deze projecten, maar voegt daar tegelijkertijd aan toe dat er onvoldoende goede voorbeelden en projecten zijn in Den Haag voor een structurele verbetering.   'Er is meer nodig om het verschil te maken bij ruimte voor werk', aldus het stadsbestuur.  In het uitvoeringsprogramma zet de gemeente Den Haag waar mogelijk in op het behoud en verdichten van de huidige bedrijventerreinen. De vierkante meters waar nu bedrijvigheid plaatsvindt, blijven hun functie behouden.   Ook wordt zoveel mogelijk ruimte toegevoegd aan de terreinen, door middel van het efficiënter benutten van het bouwvlak, het toevoegen van verdiepingen aan bedrijfspanden of strategische sloop en nieuwbouw.   Den Haag heeft inmiddels met ondernemers gebiedskaders opgesteld, waarin de verdichtingsmogelijkheden staan aangegeven per bedrijventerrein. Daarin staat dat het mogelijk is om op bedrijventerrein in totaal 55.000 vierkante meter aan extra ruimte voor bedrijvigheid toe te voegen.  Actief sturen op bedrijfshuisvesting  Met het actieprogramma Bedrijfshuisvesting heeft de gemeente Den Haag volgens wethouder Bruines (D66) een instrument in handen om de komende jaren actief te sturen op meer ruimte voor bedrijfshuisvesting.   'Zonder een actieve rol van de gemeente in het creëren van plek voor bedrijvigheid hebben we straks een stad waar veel mensen kunnen wonen, maar waar bedrijven niet kunnen groeien of zich nieuw vestigen.'  Voor Raymond Roodbol, voorzitter van de Stichting Bedrijventerreinen Haaglanden, is de visie van gemeente om meer ruimte voor werk te realiseren in de stad een opsteker.  Vooral ook omdat ondernemers al jaren bij de gemeente aandringen op het realiseren van meer ruimte voor met name de maakindustrie.   'Wij hebben ons de afgelopen jaar hard gemaakt voor meer ruimte en een betere bereikbaarheid van onze bedrijventerreinen', zegt Roodbol die vorig jaar in een interview met vakblad BT benadrukte dat 'een stad zonder werk een dode stad is'.  Op de website van lokale nieuwszender Den Haag FM uit hij wel zijn zorg over de kantorenmarkt in Den Haag. 'Veel speculanten hebben de afgelopen tijd kantoren opgekocht om woonruimtes van te maken. Dat zorgt nog voor veel leegstand. Die kantoren kunnen ook omgebouwd worden tot ruimte voor de maakindustrie.' 

22-05-2024
Opinie
SKBN reageert op kabinetsbesluit Rli-rapport
SKBN reageert op kabinetsbesluit Rli-rapport

Op 28 maart j.l. bracht het kabinet een reactie naar buiten op het Rli-rapport over de benodigde condities om de Nederlandse bedrijventerreinen en de ondernemingen die daar gevestigd zijn sneller toekomstbestendig te maken. Dit rapport Kiezen voor toekomstbestendige bedrijventerreinen gaf in een notendop drie aanbevelingen: Formuleer een toekomstbeeld, pak de organisatievorming en financiering op bedrijventerreinen aan én zorg voor een rolverdeling tussen overheden en uitvoeringsinstanties. In haar reactie geeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) aan een interdepartementale werkgroep te starten om de kansen en belemmeringen rondom de verduurzaming van bedrijventerreinen te onderzoeken. ‘Samenhang en ondernemersgerichtheid moeten centraal staan in de aanpak van verduurzaming van bedrijventerreinen.’ Dit zal naar verwachting leiden tot voorstellen om de bestaande initiatieven en programma’s meer in samenhang te brengen en meer te richten op ondernemers. Ook wordt in de reactie benoemd dat er dit jaar samen met bedrijventerreinen, provincies en gemeenten proefprojecten worden gestart om slimmere uitvoeringen te toetsen.   De SKBN (Stichting Kennisalliantie Bedrijventerreinen Nederland) is zeer verheugd met de aandacht die er is voor de enorme mogelijkheden die er op onze bedrijventerreinen zijn voor verduurzaming, decarbonisatie en de transitie naar een circulaire economie. Het maatschappelijk en economisch belang van onze werklocaties lijkt nu definitief, en terecht, te zijn doorgedrongen in de landelijke politiek. Met veel dank aan het werk van de Rli, en de adequate reactie van minister Adriaansens op dit rapport. Het is goed dat er vanuit EZK regie wordt gepakt om de maatschappelijke en economische waarde van bedrijventerreinen te verzilveren. Dat vraagt van het Rijk actief meedenken, interveniëren waar nodig en sturen op oplossingsgerichte maatregelen. Daar ligt nadrukkelijk een opgave voor het Rijk. Het is tevens goed dat er samenwerking tussen de verschillende departementen wordt opgetuigd. We hopen dat dit op korte termijn zijn uitwerking zal krijgen. Maar laten we vooral aandacht houden voor de uitvoering. We onderstrepen als SKBN graag hét kernwoord van het Rli-rapport, namelijk: versnellen! Om dat te bewerkstelligen is het van belang om snel over te gaan tot actie. Wat kunnen we al leren van best practices? Hoe zorgen we ervoor dat niet overal het wiel opnieuw wordt uitgevonden? Het opstarten van proefprojecten heeft wellicht als nadeel dat er voorbij wordt gegaan aan de vele kennis en goede voorbeelden die er al in den lande zijn. Deel kennis, leer van elkaar en vier de successen. Waar ons inziens bovendien te weinig aandacht voor is, is het feit dat maatschappelijke opgaven hun weerslag hebben op de ruimtevraag op bedrijventerreinen. Is er voldoende aandacht voor de inpassing en intensivering van en beschikbare ruimte die voorhanden is? SKBN-voorzitter Theo Föllings: “Het momentum om bedrijventerreinen versneld te verduurzamen, is beter dan ooit omdat er vanuit de overheid én de markt de wil - en het geld - is om te investeren, met als trigger de energietransitie die nodig is. De kunst wordt om de partijen die willen investeren bij elkaar te brengen, zodat we met inzet via bestaande organisatiestructuren óf met nieuwe coalities kunnen versnellen.” “Provincies en gemeenten moeten de mogelijkheid hebben om mee te denken en beleidsmatig te interveniëren welke bedrijventerreinen wel of niet in aanmerking komen voor (financiële) ondersteuning. Immers, provincies maken plannen met daarin afspraken over de planning van bedrijventerreinen. Het is niet handig als je daar met plannen en investeringen vanuit het Rijk dwars tegenin gaat. Zorg er tevens voor dat de regio’s nadrukkelijk de financiële mogelijkheden krijgen om de handschoen op te pakken. De plannen die vervolgens ontstaan, zijn tevens een trigger om de markt te laten meefinancieren. Die voelen de urgentie en willen meebetalen als de onderliggende businesscase klopt.” We kijken als SKBN uit naar een betrokkenheid bij de voortgang van de interdepartementale werkgroep en helpen uiteraard graag, met al onze leden die samen 80 procent van alle bedrijventerreinen in Nederland vertegenwoordigen, mee in de kennisdeling en het laten zien van ‘best practices’.  

18-04-2024
Aanmelden nieuwsbrief